۱۱:۵۶ - ۰۷ آبان ۱۳۹۷ کد خبر: ۹۷۰۸۰۱۸۳۴
حقوقی، قضایی و انتظامی

چرا سازمان های داوری خلوت و دادگاه‌ها شلوغ است؟

شلوغی دادگاه ها,اخبار اجتماعی,خبرهای اجتماعی,حقوقی انتظامی

سالانه ۱۶ میلیون پرونده وارد دستگاه قضایی می‌شود. می‌شود گفت هر ایرانی لااقل یک بار پایش به دادگاه باز شده و می‌داند حجم بالای پرونده‌ها یعنی چه و چقدر باید در شلوغی دادگاه‌ها منتظر صدور رأی بود. در کشورهای توسعه یافته راه‌های مختلفی برای خلوت‌تر شدن دادگاه وجود دارد که یکی از آنها، مراجعه به نهادهای داوری است.

 

مکانیزمی برای حل دعاوی تجاری و بازرگانی بدون حضور در دادگستری. آیا چنین نهادی در ایران وجود دارد؟ من به دو سازمان داوری کشور سر می‌زنم و با یک قاضی دادگستری صحبت می‌کنم تا ببینیم این سازمان‌ها در ایران چگونه کار می‌کنند و چه مزایا و مشکلاتی دارند.

 

شاید با شنیدن داوری یاد رسوم قدیمی مانند «ریش سفیدی میان طرفین دعوا» بیفتید، اما قرار نیست ما از ساز و کاری خارج از چارچوب قانون حرف بزنیم. داوری مکانیزمی برای حل اختلافات تجاری خارج از دادگاه است و به دو صورت «سازمانی» و «موردی» انجام می‌شود. شرط استفاده از داوری هم توافق طرفین برای رسیدگی به دعوا در داوری است و یا اینکه چنین چیزی برای رفع اختلاف در متن قرارداد ذکر شده باشد.

 

به مرکز منطقه‌ای داوری تهران می‌روم و با اویس رضوانیان، مدیر این مرکز گفت‌وگو می‌کنم. سازمانی بین‌المللی و مستقل که مدیر آن به پیشنهاد دولت و با تأیید سازمان حقوقی مشورتی آسیایی آفریقایی آلکو منصوب می‌شود.

 

سازمانی که ایران هم یکی از اعضای آن است. آلکو یک کمیته حقوقی مشورتی است که ۴۷ کشور آفریقایی و آسیایی دنیا در آن عضو هستند. این سازمان در ۵ کشور دنیا سازمان داوری تأسیس کرده و کارش حل و فصل اختلافات مالی داخلی و بین‌المللی است. رضوانیان از سال ۹۳ مدیر این مرکز است: «در این سازمان دعاوی بازرگانی و تجاری با هزینه کمتر، زمان کوتاه‌تر و کیفیت بالاتر رسیدگی و رأی صادر می‌شود. شاید مهم‌ترین مسأله برای تجار هزینه دادرسی باشد که باید گفت در سازمان داوری هرچه خواسته شما بالاتر می‌رود، هزینه رسیدگی شیب کمتری پیدا می‌کند. برای همین هرچه مبلغ بالاتر باشد رسیدگی داوری مقرون به صرفه‌تر خواهد بود و این دقیقاً برخلاف سیستم دادگاه‌های ماست که هرچه مبلغ خواسته بالاتر باشد، هزینه رسیدگی هم بالاتر می‌رود.»

 

رضوانیان در ادامه می‌گوید: «ما هم در پرونده‌های داخلی و هم خارجی می‌توانیم داوری کنیم. رأیی هم که در مرجع داوری صادر می‌شود، یا اعتبارش به اندازه رأی دادگاه است یا بالاتر از آن. رأیی که از داوری این سازمان صادر می‌شود به موجب قانون آیین دادرسی مدنی ما و قانون داوری تجاری بین‌المللی مانند رأی دادگاه، قابل اجراست.یعنی شما رأی داوری را می‌توانید ببرید به اجرای احکام دادگستری و بگویید برای ما اجرایش کنید. آنجا هم به صورت اجمالی بررسی می‌کنند که رأی واقعی، مستدل و قانونی باشد و بعد اجرایش می‌کنند.»

 

تا اینجا فهمیدیم که رأی مرکز منطقه‌ای داوری تهران همتراز رأی دادگاه است اما چرا بالاتر از آن؟ برای اینکه رأی داوری نه تنها در داخل کشوری که صادر شده قابل اجراست بلکه در تمام کشورهایی که عضو کنوانسیون اجرای آرای داوری باشند، قابلیت اجرا دارد و این چیزی است که هیچ کدام از آرای دادگاه‌های داخلی ندارند. ۱۵۷ کشور عضو کنوانسیون نیویورک هستند که پرشمارترین کنوانسیون تاریخ سازمان ملل است و باید با ذره‌بین در نقشه بگردید تا کشوری را پیدا کنید که به این کنوانسیون نپیوسته. ایران سال ۸۰ به این کنوانسیون پیوست.

 

رضوانیان می‌گوید: «در داوری تمام جوانب شکلی داوری می‌تواند با توافق طرفین باشد. یعنی طرفین می‌توانند تعیین کنند داور چه کسی باشد، تعیین کنند قانون حاکم بر داوری و زبان داوری متعلق به چه کشوری باشد. اگر طرفین تعیین نکرده باشند، سازمان داوری این مرکز برای آنها تصمیم بگیرد، می‌توانیم برای پرونده داور تعیین کنیم، جریان داوری را هدایت کنیم تا در نهایت رأی صادر شود.»

 

محمدرضا محمدی، مدیر حقوقی مرکز داوری اتاق بازرگانی صنایع، معادن و کشاورزی ایران را در دفتر کارش ملاقات می‌کنم. اینجا مرکز داوری دیگری است که در سال ۸۰ تأسیس شده و بیشتر تمرکز آن روی پرونده‌ها و دعاوی داخلی است و در سال تقریباً ۱۰۰ پرونده را بررسی می‌کند. اما در کنار داوری این سازمان فعالیت گسترده‌ای نیز در زمینه آموزش داوری در کشور دارد. محمدی از مزیت‌های داوری در کشور می‌گوید: «هزینه پایین‌تر است و سرعت رسیدگی بیشتر. محیط آرام‌تر است و فرصت زیادی برای گفت‌وگوی بین طرفین دعوا وجود دارد که در دادگاه به علت کثرت پرونده‌ها چنین فرصتی نیست. اینجا ما روی پرونده به صورت تخصصی‌تری کار می‌کنیم.»

 

طرفین از روی لیست داورانی که مورد تأیید سازمان هستند سه داور را به صورت توافقی انتخاب می‌کنند و اگر به توافق نرسند، سازمان برای آنها انتخاب می‌کند. محمدی تأکید می‌کند: «مبنای صلاحیت این مرکز توافق طرفین است و بسیار نادر پیش آمده که آرای صادره ما در دادگاه باطل شود.»

 

از وی می‌پرسم قوه قضائیه چه تعاملی با نهادهای داوری دارد و آیا وجود چنین نهادهایی را پذیرفته یا نه؟ محمدی می‌گوید: «در قانون برنامه ششم توسعه در ماده ۱۱۳ خود در این زمینه تصریح کرده و قوه قضائیه را مکلف به ترویج داوری کرده که بخشی از اختلافات تجاری و دعاوی باید از طریق داوری حل و فصل شوند. یک منفعت دوجانبه هم دارد؛ یکی اینکه پرونده‌های دادگستری کمتر می‌شود و یکی هم اینکه برای طرفین مناسب‌تر است. قوه قضائیه در معاونت پیشگیری از جرم این تلاش را دارد که نهاد داوری را تقویت کند. مسأله روش است و ترویج باید بر اساس روش درستی اتفاق بیفتد.»

 

محمدی از مزیت‌های داوری سازمانی می‌گوید و نظارت دقیقی که بر نحوه داوری و انتخاب داورها وجود دارد: «قوه قضائیه باید در روند و شکل ترویج داوری روش درستی داشته باشد و به هر بهایی نخواهد داوری را ترویج کند.»

 

رضوانیان در پاسخ به علت‌ همه گیر نشدن نهاد داوری در ایران این طور می‌گوید: «زمانی در انگلیس و فرانسه هم این بدبینی وجود داشت. دلیل اصلی این است که نگاه ما توسعه محور نیست.» رضوانیان از مرکز داوری در کوالالامپور که با کمک به ساختار آن تبدیل به قطبی در داوری شده مثال می‌آورد: «این مرکز به حدی قدرتمند شده که از تمام دنیا دعاوی تجاری را به مالزی می‌برند. یعنی مجموع سیستم کشور درک بالایی از این ساختار داشته و از آن حمایت کرده. درحالی که حتی شرکت‌های بزرگ ایرانی هنوز نمی‌دانند چنین نهادی در ایران وجود دارد. ما از لحاظ فقهی هم در زمینه داوری استدلال‌های محکمی داریم و ترویج این نهاد واقعاً به قوه قضائیه کمک خواهد کرد.»

 

همایون رضائی‌نژاد، قاضی دادگستری  از اصطلاح «شمشیر دولبه» برای نهادهای داوری استفاده می‌کند و می‌گوید: «داوری استاندارد، از آنجایی که قوه قضائیه بشدت تحت تأثیر بالا بودن تعداد پرونده‌هاست، می‌تواند به کمک قوه قضائیه بیاید و رجوع به دادگاه‌ها را کم کند. اما اگر داوری بد باشد، باری مضاعف بر دوش قوه قضائیه است. داوری بد که بر اساس فرصت‌طلبی و درآمدزایی است تنها تولید دعوا می‌کند. در سیستم موجود هم اگر داوری بد باشد، رأی باطل می‌شود و همه چیز از نو شروع می‌شود.»

 

او در مورد ایرادات این ساز و کار می‌گوید: «نظریه عمومی در داوری نداریم؛ قوانین ما کپی است. در بعضی موارد احکام باهم تناقض دارند. ما ساز و کار تعیین داوری نداریم و ساز و کار بحث ابطال داوری ناقص است.»

 

او با آسیب‌شناسی داوری‌های موردی adhoc می‌گوید: «بسیاری از شرکت‌های قدرتمند با ایجاد یک قرارداد از پیش نوشته شده شرط داوری می‌گذارند و سلیقه‌ای عمل می‌کنند و احکام عجیب و غریب صادر می‌کنند. مثلاً با قرار دادن معاون حقوقی شرکت خود به عنوان داور در قرارداد، شرایط را به طرف دیگر تحمیل می‌کنند. در داوری موردی، مفسده‌های بیشتری از داوری سازمانی وجود دارد و باعث از بین رفتن اعتماد مردم می‌شود. ما باید مردم را به سمت داوری‌های سازمانی که با نظارت و در چارچوب قانون کار می‌کنند هدایت کنیم.» او با اشاره به تجربه کشورهای توسعه یافته در استفاده از داوری در دعاوی تجاری معتقد است هنوز راه زیادی برای استفاده درست و قانونی از این امکان باقی مانده.

 

شما به عنوان یک تاجر تا چه اندازه نهادهای داوری را می‌شناسید؟ آیا اگر با شریک داخلی یا خارجی‌تان به اختلاف برخوردید، به این نهادها مراجعه می‌کنید، آن هم درصورتی که بدانید هزینه و وقت کمتری صرف خواهید کرد تا حکمی به دست آورید که در همه کشورهای دنیا قابل اجراست؟

 

محمد معصومیان

 

iran-newspaper​.‎​com
  • 14
  • 1
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقمبا این خبر مخالفم
4.7 stars from 15 votes
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۱
در انتظار بررسی: ۸
غیر قابل انتشار: ۱۱
جدیدترین
قدیمی ترین
مصاحبه خوبی بود ولی اگر به روشهای ترغیب در مقابل شرکتها و موسسات به معقوله داوری که تا به حال از آن استفاده نکردند، اشاره می شد بهتر بود. تشکر از سردبیر محترم .
  • 0
  • 0
مشاهده کامنت های بیشتر
وب گردی
اکبر عبدی,بیوگرافی اکبر عبدی,عکس‌های اکبر عبدی بیوگرافی اکبر عبدی + عکس همسر و دختر

نام کامل: عبدي آقاباقر

تاريخ تولد: ۱۳۳۹/۶/۴ 

محل تولد: تهران

محل زندگي: تهران

تحصيلات: ديپلم

همسر: نينا عبدي

ادامه
بیوگرافی وینفرید شفر,عکس‌های وینفرید شفر,کارنامه فوتبالی وینفرید شفر بیوگرافی و کارنامه فوتبالی وینفرد شفر + عکس همسر و فرزندان

نام کامل : وینفرید شفر

متولد: ۱۰ ژانویهٔ ۱۹۵۰

ملیت: آلمان

زادگاه :ماین

حرفه :مربیگری

باشگاه: استقلال تهران

ادامه
برانکو ایوانکوویچ,بیوگرافی برانکو ایوانکوویچ,عکس‌های برانکو ایوانکوویچ بیوگرافی کامل برانکو ایوانکوویچ + عکس‌های خانوادگی

نام  کامل: برانکو ایوانکوویچ

متولد: ۲۸ فوریهٔ ۱۹۵۴ ‏

ملیت: کرواسی

زادگاه: واراژدین

پست: سرمربی

باشگاه کنونی: پرسپولیس

ادامه
کارلوس کی روش,بیوگرافی کارلوس کی روش,عکس‌های کارلوس کی روش بیوگرافی کارلوس کی روش، چهره مطرح فوتبال + عکس همسر

نام کامل: کارلوس مانوئل بریتو لئال کی‌روش

تاریخ تولد: ۱ مارس ۱۹۵۳

محل تولد: نامپولا، موزامبیک پرتغال

مدرک تحصیلی: کارشناسی ارشد تربیت بدنی گرایش فوتبال

پیشه:سرمربیگری فوتبال

تیم:تیم ملی فوتبال ایران

ادامه
پیام صابری،بیوگرافی پیام صابری،عکس‌های پیام صابری بیوگرافی زنده یاد پیام صابری، همسر زیبا بروفه + تصاویر

زمینه فعالیت: بازیگر ،کارگردان و چهره‌پرداز

تولد: ۱۳۵۲ خورشیدیتهران

مرگ: ۱۸ آذر ماه ۱۳۹۷ (۴۵ سالگی) تهران

ملیت: ایرانی

سال‌های فعالیت: ۱۳۷۳–۱۳۹۷

همسر:  زیبا بروفه

ادامه
زیبا بروفه,بیوگرافی زیبا بروفه,عکسهای زیبا بروفه بیوگرافی زیبا بروفه + عکس

نام کامل: زیبا بروفه

ملیت: ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۵۴/۶/۲۹ 

محل تولد: تهران

محل زندگی: تهران، ایران

مدرک تحصیلی: فارغ التحصیل حقوق قضایی 

ادامه
الناز حبیبی,بیوگرافی الناز حبیبی,عکس‌‌‌‌‌‌های الناز حبیبی بیوگرافی الناز حبیبی + عکس‌های دیده نشده از او

نام : الناز حبیبی

ملیت: ایران

تاریخ تولد : ۲۱ مرداد ۱۳۶۷

محل تولد : همدان 

محل زندگی : تهران

شروع فعالیت : ۱۳۷۸

ادامه
آزاده نامداری،بیوگرافی آزاده نامداری،عکس آزاده نامداری بیوگرافی آزاده نامداری + عکس خانوادگی

نام : آزاده

نام خانوادگي : نامداري

تاريخ تولد : ۱۳۶۳/۹/۹  

محل تولد : کرمانشاه

تحصيلات : کارشناسي مديريت صنعتي

زمينه فعاليت : مجري تلويزيون

ادامه
جنیفر لوپز,بیوگرافی جنیفر لوپز,عکس‌های جنیفر لوپز بیوگرافی جنیفر لوپز + عکس همسر و فرزندان

نام کامل : جنیفر لین لوپز

تاریخ تولد: ۲۴ ژوئیهٔ ۱۹۶۹ ‏

محل تولد: برانکس، نیویورک، آمریکا

محل سکونت: لس آنجلس، کالیفرنیا، آمریکا

حرفه: بازیگر، نویسنده، رقصنده، طراح مد، تهیه کننده، خواننده، آهنگ نویس

شروع فعالیت:  ۱۹۸۶

ادامه
پیروز حناچی,بیوگرافی پیروز حناچی,عکس پیروز حناچی بیوگرافی پیروز حناچی شهردار تهران

نام کامل: پیروز حناچی

تاریخ تولد: سال ۱۳۴۳

محل تولد: تهران

محل تحصیل: دانشگاه تهران

حزب سیاسی: اصلاح طلب

محل سکونت: تهران

ادامه
آن ماری سلامه,بیوگرافی آن ماری سلامه,عکس آن ماری سلامه بیوگرافی آن ماری سلامه +تصاویر

نام اصلی: آن ماری سلامه

تاریخ تولد: ۱۹۹۰ 

محل تولد: روستای فاریا، کشور لبنان

مدرک تحصیلی: فوق لیسانس هنرهای نمایشی

ملیت: لبنانی

زمینه فعالیت: بازیگر

ادامه
خواکین ناوارو پرونا,فیفو,تیم فوتبال فیفا 'فیفو' چه کسی بود؟

نام : خواکین ناوارو پرونا

لقب: ناوارو - فیفو

متولد ۲-۸-۱۹۲۸ در خاوا اسپانیا

تاریخ فوت: ۰۶-۱۱-۲۰۰۲

تیم: رئال مادرید

پست:  مدافع راست

ادامه
جمشید مشایخی,بیوگرافی جمشید مشایخی,عکس جمشید مشایخی بیوگرافی جمشید مشایخی + عکس

نام اصلی: جمشید مشایخی

زمینه فعالیت: سینما و تلویزیون

تولد: ۵ آذر ۱۳۱۳

جاجرود، استان تهران

ملیت: ایرانی

سال‌های فعالیت: ۱۳۳۵ تاکنون

ادامه
ویژه سرپوش
شاید از دست داده باشید