چهارشنبه ۰۷ خرداد ۱۳۹۹
کد مقاله: ۹۹۰۲۰۰۰۰۸

تاریخچه پیدایش حزب توده و نقش دولتهای بیگانه در ایجاد آن

حزب توده,سرنوشت حزب توده بعد از کودتا 28 مرداد,بررسی حزب تودهحزب توده ایران
حزب توده، سازمان اصلی چپ در تاریخ معاصر ایران است.این حزب بعنوان وارث سوسیال دموکراسی عهد مشروطه و حزب کمونیست ایران( دهه ۱۹۲۰) در ۱۰ مهر ۱۳۲۰در تهران تأسیس شد. بنیان گذاران حرب توده تعدادی از روشنفکران و فعالان چپ گرا و ملی گرای ایران بودند.

تاسیس حزب توده

هفتم مهرماه ۱۳۲۰ در حالیکه تنها سیزده روز از برکناری رضاشاه به وسیله انگلستان می گذشت، حزب توده اعلام موجودیت کرد. این اقدام در پی تصور بعضی نیروهای سیاسی مبنی بر ایجاد فضای باز سیاسی در کشور صورت گرفت.

در این موقع ، ۲۷ نفر از ۵۳ مارکسیست دستگیر شده در سال ۱۳۱۶، از زندان آزاد شده و با تشکیل یک گردهمایی در تهران، تشکیل سازمانی سیاسی تحت عنوان« حزب توده ایران» را اعلام کردند؛ تشکلی که افرادی مانند سلیمان میرزا اسکندری، عباس اسکندری، ایرج اسکندری، دکتر رضا رادمنش، رضا روستا، دکتر محمد بهرامی، بزرگ علوی، علی امیرخیزی، محمد یزدی و عبدالحسین نوشین در کمیته مرکزی موقت آن حضور داشتند. ترکیب اولیه نشان از آن داشت که حزب توده در ابتدای تأسیس خود ماهیت کمونیستی نداشت و آن طور که نورالدین کیانوری واپسین دبیرکل حزب توده در کتاب خاطرات خود نوشته است، موسسان حزب توده چهار گروه عمده بودند؛ قسمتی از گروه ۵۳ نفره، تعدادی از عناصر ملی مانند سلیمان اسکندری که پیشینه آزادی طلبی داشتند، کمونیست های قدیمی من جمله اردشیر آوانسیان و رضا روستا که قبل از گروه ده نفره بازداشت شده و ده سال در زندان بودند و البته جمعی از عناصر فاسد، جاه طلب و مقام خواه مثل عباس اسکندری و محمد یزدی.

یرواند آبراهامیان در کتاب« ایران بین دو انقلاب» ماجرای گروه ۵۳ نفر را اینگونه شرح می دهد: در سال ۱۳۱۶، پلیس ۵۳ نفر را به اتهام تشکیل سازمان مخفی اشتراکی، انتشار بیانیه ماه می( روز کارگر)، سازماندهی اعتصابات دانشکده فنی و کارخانه بافندگی اصفهان و ترجمه کتاب های الحادی مثل کاپیتال مارکس و مانیفست کمونیست، بازداشت کرد؛ گرچه پنج نفر از دستگیرشدگان فورا آزاد شدند. این گروه به ۵۳ نفر مشهور شد. فرد اصلی در گروه ۵۳ نفر، تقی ارانی بود که در سال ۱۳۱۹ در زندان درگذشت.

فعالیت حزب توده در ایران,حزب توده,سرنوشت حزب توده بعد از کودتا 28 مردادنورالدین کیانوری دبیرکل حزب توده ایران

حزب توده در اولین گام، چهار هدف عمده برای خود تعریف کرد؛ آزادی باقی مانده گروه ۵۳ نفر از زندان، به رسمیت شناخته شدن حزب توده بعنوان سازمانی قانونی، انتشار روزنامه و همینطور تهیه و تدوین برنامه ای که بر خلاف برنامه های غیرمذهبی پیشین و بدون برانگیختن مخالفت علما، امکان جذب دموکرات ها، سوسیالیست ها و کمونیست های باتجربه ، مارکسیست های جوان و حتی غیر مارکسیست های رادیکال را هم فراهم کند.

حزب توده بعد از تدوین برنامه موقت، رسماً فعالیت خویش را در تهران شروع کرد. حزب توده در مهر ۱۳۲۱، برای برگزاری اولین کنفرانس موقتی خود آماده شد. در این گردهمایی ۳۳ ناظر از استان ها و ۸۷ نماینده از تهران حضور داشتند. هر یک از این ۸۷ نفر، نماینده ده عضو بودند.

طبق سخنان یکی از رهبران حزب توده، این حزب در آن هنگام شش هزار عضو در کل کشور جذب کرده بود. بعد از نخستین کنفرانس تهران، حزب توده در استان های دیگر به خصوص در بعضی نواحی سازمان های موجود را جذب کرد و در بعضی مناطق دیگر هم سازمان های جدیدی بوجود آورد.

حزب توده بعد از انقلاب اسلامی

در آستانه انقلاب اسلامی، شانزدهمین پلنوم حزب توده در سال ۱۳۵۶ در آلمان شرقی برگزار شد. اختلافات کیانوری، دبیر دوّم، و ایرج اسکندری، دبیر اوّل، به اوج رسیده بود. ایرج اسکندری چنان که از متن اسناد کتاب حزب توده در آلمان شرقی برمی آید از مشی لیبرالی در قبال حکومت شاه دفاع میکرد ولی کیانوری از براندازی حکومت شاه سخن می گفت. در نتیجه ایرج اسکندری از دبیر اوّلی عزل و کیانوری جایگزین او شد.

حزب توده ایران,تأسیس حزب توده,حزب تودهفعالیت حزب توده پس از انقلاب بر پایه استراتژی ایفای نقش اپوزیسیون وفادار قرار داشت

رهبری حزب توده درحالی که در اختلافات درونی غوطه ور بود از ابتدای سال ۱۳۵۸ تدریجاً راهی ایران شد. کیانوری اعضای کمیته مرکزی حزب را به سود خود تغییر داد.

حزب توده طبق نظریه تئوری پردازان متأخر شوروی به دفاع از انقلاب اسلامی و خط امام( ره) پرداخت. آنان بر این اعتقاد بودند که بر اساس نظریه« راه رشد غیر سرمایه داری» حمایت و وحدت با دموکرات های انقلابی، راه را بر سوسیالیسم خواهد گشود و تحولات به سود شوروی رقم خواهد خورد.

امّا در ورای این اعتقاد، حزب توده، برای کسب قدرت سیاسی، به فعالیت های پنهانی و غیرقانونی روی آورد. رابطه گسترده با عوامل کا. گ. ب در ایران که تحت پوشش دیپلمات در سفارت شوروی بکار اشتغال داشتند و در اختیار گذاشتن اخباری که به وسیله نفوذی های خود از ارتش و دیگر ارگان های حکومتی به دست می آوردند، تشکیل سازمان نظامی و سازمان مخفی و نفوذ در سازمان دولتی من جمله این فعالیت های مخفیانه بود. این اقدامات که از چشم دستگاه های اطلاعاتی دور نبود منجر به دستگیری رهبران حزب در سال ۱۳۶۱ گردید. به این ترتیب پرونده حزب توده برای همیشه بسته شد.

انور خامه‌ای یکی از بنیانگذاران حزب توده و از اعضای موسوم به گروه ۵۳ نفر پس از کودتای ۲۸ مرداد نیز زندانی شد.گفتگویی با انور خامه‌ای:

حزب توده ایران در چه شرایطی تأسیس گردید و نقش دولتهای بیگانه در آن چه بود؟

در مورد تأسیس حزب توده، تصور می کنم در تاریخ ۷ مهر ماه ۱۳۲۰ بود که یک تعدادی در خانه سلیمان میرزا جمع شدند و حزب توده را تأسیس کردند. در آن موقع من در حبس بودم، بنابراین از آنچه که می گویم به نقل از افرادی است که در آن نشست حاضر بودند ، امثال مرحوم عبدالحسین نوشین و احسان طبری. جریان به این ترتیب بود که آقای ایرج اسکندری و نوشین زمانی که در ۲۵ شهریور ماه آزاد شدند، برای تشکیل حزب کمونیست با مقامات شوروی تماس گرفتند.

به دلیل آن که تشکیلات ۵۳ نفر یک تشکیلات کمونیستی بود و ارتباطی هم با کمیته داشت. به این ترتیب پس از آزاد شدن ، در شرایطی که نصف مملکت در اشغال ارتش سرخ بود و شاه سابق هم خلع و بیرون رانده شده بود و گفته می شد که آزادی هست؛ برای تشکیل حزب کمونیست با مقامات شوروی تماس گرفتند، بعد خود ایرج اسکندری بیان کرد: « چون مقدور نبود که به سفارت شوروی بروند به دفتر نمایندگی بازرگانی شوروی در پامنار رفتند و با آن ها تماس گرفتند». در این جریان، روستا هم که در تبعید بود و از ساوه آمده بود شرکت داشت.

تأسیس حزب توده,حزب توده,بررسی حزب تودهاعضای کمیته مرکزی حزب توده

به هر حال شوروی ها به آن ها گفتند که حق تشکیل حزب کمونیست را ندارند و باید یک حزب به اصطلاح ملی تشکیل دهند که علاوه بر خودشان عناصر ملی هم در آن حضور پیدا کنند ، مرام این حزب هم باید قبول قانون اساسی و سلطنت یعنی حکومت مشروطه ایران باشد و مخالفت و ضدیتی با نظام مشروطه نداشته باشد، در عین حال تلاش کنند با فاشیسم که هدف اصلی مبارزه متفقین با آن بود مبارزه کنند.

آن ها برای تشکیل حزب توده محدودیتهای دیگری را هم قائل شده بودند از جمله این که: در جنوب کشور ایران تشکیلات و یا حتی اتحادیه ای نداشته باشند، فعالیتی بر ضد متفقین از جمله انگلستان و بعدها هم ایالت متحده آمریکا نکنند. به این ترتیب حزب با این چنین محدودیتهایی تشکیل شد و فعالیت آن تا دو سه سال به همین منوال ادامه یافت.

بنابر این حزب تحت نظارت مأموران شوروی که در این جا بودند اداره می شد، در این مسئله هیچ شکی نیست. در مسائل کوچک و بزرگ نظر آن ها بود که اعمال می شد به عنوان مثال همکاری با قوام السلطنه یا مخالفت با سید ضیاء. بدون هماهنگی و نظر مأموران شوروی کاری انجام نمی شد. اگر احیاناً حرفی می گفتند که موافق سیاست شوروی نبود، بدون اتکا به سخن گفته شده مجبور بودند عکس آنرا انجام دهند. یک نمونه خیلی روشن این بود که مثلاً در خصوص امتیاز نفت، چون در مرامنامه حزب مخالفت با دادن هر گونه امتیاز به کشورهای خارجی آمده بود، با آن مخالفت کردند ولی نمی دانستند که شوروی تصمیم دارد که امتیاز نفت را تقاضا کند، به مجرد این که فهمیدند بلافاصله حرف خود را برگرداندند و از خواسته کافتارزاده دفاع کردند.

در موارد دیگر هم همین طور بود. بعضی ها که در این اواخر خاطراتشان را نوشته اند مانند آرداشس گفته اند که با کمیته تماس داشتیم یعنی رابطه با شوروی و این جریانات را قبول دارند ولی می خواهند بگویند که طرف حسابشان کمیته بود. همانطور که می دانیم فعالیت کمیته پس از جنگ عملاً تعطیل شد.

دو سال بعد هم، در سال ۱۹۴۳ دولت شوروی رسماً کمیته را منحل کرد. در آن وضعیت جنگ که آلمانها آمدند و نصف خاک شوروی را اشغال کردند و مسکو در محاصره قوای آلمان بود این سؤال مطرح بود که چطور توانستند به آن جا بروند و با کمیته رابطه برقرار کنند؟ در اینجا یک آقایی به نام رستم علی اف بود که اسمش را زیاد می بردند و من اول بار اسم او را از دکتر رضا شنیدم. اسکندری و دیگران نام او را در خاطراتشان آورده اند. آقای احسان طبری هم از دو تا علی اف، یکی در سفارت شوروی و یکی هم در نمایندگی بازرگانی شوروی نام می برد. البته اسم کوچک وی را در آن وقت هیچ شخصی نمی دانست و به نام علی اف معروف بود. حقیقت این است که این آقای علی اف در سفارت شوروی یک مأموری بود که ظاهری دیپلماتیک داشت و عضو سازمان امنیتی شوروی و حزب بود یعنی هر دو مقام را در اینجا او برعهده داشت و کارهای شبکه جاسوسی و شبکه حزبی بر عهده ی او بود. من از دیگران از آقای مکی نژاد که در جلسه منزل سلیمان میرزا حضور داشت شنیدم که می گفت: « شخصی در جلسه، گوشه ای نشسته بود و اصلاً حرفی نمی زد و ما بعدها فهمیدیم که آن شخص علی اف بود». من در آن موقع هنوز از زندان آزاد نشده بودم. بنظر من در آن هنگام ارتباط آن ها با کمیته امکان نداشت و علی اف بود که سیاست شوروی را به آن ها دیکته میکرد و عیناً هم خواهان انجام آن بود.

ولی در مورد سیاست خارجی کشور انگستان باید عرض شود که: حزب توده رابطه مستقیمی با آن ها نداشت ولی پس از تأسیس یا هم زمان با آن شورویها گفتند که شما ابتدا باید یک تشکیلات و تبلیغات ضدفاشیستی داشته باشید و در این راستا با عوامل انگلستان یا هر کس دیگری که او هم ضدفاشیست( ضد آلمان) است همکاری کنید، برجسته ترین فرد مورد نظر آنها[ مصطفی] فاتح بود. فاتح از ابتدای تأسیس حزب توده با این آقایان تماس داشت، من نمی دانم که واقعاً با سلیمان میرزا هم تماس داشت یا نه؟، ولی به هر حال با ایرج اسکندری و رادمنش تماس داشت و آنچه را که خودم دیدم این است که مرتب پس از شهریور ماه که ما در زندان بودیم هر هفته یک بار فاتح به ملاقات بزرگ علوی می آمد و مقداری روزنامه خارجی به زبان فرانسه و انگلیسی برای او می آورد در حالیکه پیش از آن، آوردن هر نوع روزنامه در زندان ممنوع بود!

آمدن فاتح به زندان نشانگر دستوری از جانب مقامات انگلیسی بالاتر بود. بزرگ علوی فورا پس از آزادی از زندان به واسطه فاتح با میدلتون آشنا شد و در حقیقت مشاور و معاون میدلتون شد. یادم هست یک روز علوی به من و طبری خاطرنشان کرد که بیایید برای شما در شرکت نفت کار پیدا کرده ام و به دنبال آن ما را به فاتح معرفی کرد و فاتح هم گفت که مانعی ندارد، کار ما مطبوعاتی است، تشریف بیاورند. من قبول نکردم و علتش هم این بود که فکر می کردم مارکسیست هستم و نباید به شرکت نفت که یک دستگاه استعماری است بروم و کار کنم، به همین علل، عضو حزب توده نشدم ولی هم زمان با آن ها فعالیت می کردم ولی مرحوم طبری به آنجا رفت و در نشریات انگلیسی کار کرد. انگلیسیها یک نشریه تبلیغاتی داشتند. به این ترتیب مشارکت از اینجا آغاز شد، بعد هم گفتند روزنامه ای درست شود و روزنامه ضد فاشیست مردم را درست کردند که نه ایرج اسکندری و نه فاتح تمایلی به برعهده گرفتن سردبیری آن نداشتند، نهایتاً رضا روستا فردی به نام صفرعلی را پیدا کرد و فاتح هم امتیاز را برای او گرفت و بدین نحو روزنامه ضدفاشیست منتشر شد. بنابر چنین همکاری ای در ابتدا بود ولی این که این اشخاص واقعاً عامل آنها باشند هیچ دلیلی در این باره ندارم. بزرگ علوی هم که در آنجا کار میکرد تصورم این است که شاید با نظر شورویها و موافقت آن ها، آنجا رفته بود، نه این که سر خود رفته باشد.

حزب توده و نخست وزیری مصدق

بعد از رزم آرا حسین علاء، برای مدت کوتاهی به نخست وزیری رسید و چون او هم از حل بحران نفت ناتوان ماند در روز ۷ اردیبهشت ماه ۱۳۳۰ استعفاء داد اکثریت نمایندگان مجلس به نخست وزیری مصدق رای تمایل دادند.

شاه برخلاف میل خود تحت فشار افکار عمومی عاقبت حکم نخست وزیری مصدق را صادر کرد و در روز دوازدهم اردیبهشت ماه دکتر مصدق کابینه خویش را به مجلس معرفی کرد. اجرای قانون ملی شدن صنعت نفت در صدر برنامه های دولت جدید بود. بدین ترتیب در روز ۲۴ اردیبهشت، نخست وزیر انحلال شركت نفت انگلیس و ایران را به کلیه ادارات و سازمان های دولتی اعلام کرد و این آغاز فصل جدیدی در کشاکش های دولت با انگلیس و ایالت متحده آمریکا بود.

دوره ی نخست وزیری مصدق,محمد مصدق,حزب توده ماجرای حزب توده و دکتر مصدق، از مسائل تعیین کننده در جریان نهضت ملی شدن نفت بود

با استقرار هیئت مدیره موقت شرکت ملی نفت ایران در ساختمان مرکزی نفت در خرمشهر در ۲۰ خرداد ماه سال ۱۳۳۰ عملاً از شرکت قبلی خلع ید شد. در همان روز رئیس نمایندگی شرکت سابق به تهران آمد تا با نخست وزیر گفتگو کند. این گفت و گوها به نتیجه نرسید و ناچار کار به دادگاه بین المللی لاهه کشید. چون دولت ایران قرار دادگاه لاهه را غیرمنصفانه تشخیص داد آنرا رد کرد. در این بین دولت آمریکا برای میانجیگری و حفظ منافع کمپانی های نفتی خود، هریمن را برای گفتگو با نخست وزیر در روز ۲۳ تیرماه ۱۳۳۰ راهی تهران کرد. در این روز حزب توده تظاهرات وسیعی را به بهانه سال روز اعتصاب کارگران نفت خوزستان ترتیب داد که در نتیجه کار به زد و خورد با مأمورین انتظامی کشید که طی آن بیست نفر کشته شدند. این امر بهانه ای شد تا دولت انگلیس در تبلیغات خود اعلام کند که کمونیست ها در کمین هستند تا ایران را ببلعند. در صورتیکه به هنگام ورود كافتارادزه به ایران مشاهده كردیم حزب توده همواره در بزنگاه های تاریخی بهانه مناسب را در اختیار انگلیس و آمریكا قرار می داد تا اعلام كنند كه ایران در آستانه سقوط در دامان شوروی است. این رفتار حزب توده تا آخرین روزهای حكومت مصدق که به کودتا منتهی شد ادامه یافت.

رابطه حزب توده با دولت مصدق هرگز عادی نشد

در پروژه ملی کردن صنعت نفت ایران، رابطه مصدق و البته نهضت ملی با حزب توده ایران بعد از چند دهه هم چنان در سایه پرسش و تردید است. در فضای بی اعتمادی بین دولت ملی و حزب توده، حمایت حزب توده از لایحه ملی کردن نفت ایران که تنها منوط به نفت جنوب بود و همچنین جنگ با دولت مصدق در سال اول صادارت او از یک سو و عملکرد مصدق مبنی بر حفظ غیرقانونی بودن حزب از طرف دیگر، نشان از اوج تنش سیاسی آن زمان است.

حزب توده ایران,حزب توده,سرنوشت حزب توده بعد از کودتا 28 مردادحزب توده نقش چشمگیری در حمایت از دولت مصدق داشت

از این جهت ، حضور مردد حزب توده در فرآیند ملی کردن نفت، نقش چشمگیری در حمایت از دولت مصدق داشت. این که آیا حزب توده توانست به خصوص در سال های ۱۳۲۹ تا کودتای ۱۳۳۲ تصمیمی« سیاسی» در فرآیند ملی شدن صنعت نفت و دولت مصدق اتخاذ کند باب پرسش را هم چنان در مورد یکی از مهم ترین نزاع های سیاسی تاریخ معاصر ایران باز نگه داشته است. 

گردآوری: بخش سیاست سرپوش

  • 18
  • 3
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
آرمین 2,زندگینامه آرمین 2afm,بیوگرافی آرمین 2afm بیوگرافی آرمین زارعی(ارمین ۲fm)+ عکس

نام اصلی:آرمین زارعی

نام مستعار:آرمین ۲ای اف ام(ارمین ۲fm)

تاریخ تولد:۵ اردیبهشت ماه ۱۳۶۵

زادگاه:تهران، ایران

شغل:خواننده

سبک( ها):پاپ، رپ

ادامه
پیمان رنجبری,بیوگرافی پیمان رنجبری,پیمان رنجبری بازیکن لیگ یک بیوگرافی پیمان رنجبری بازیکن فوتبال ایران (+تصاویر)

نام: پیمان رنجبری

تاریخ تولد: ۳۰ مرداد ماه ۱۳۷۱

محل تولد: تبریز، ایران

قد: ۱۸۴ سانتی متر 

رشته فعالیت: بازیکن فوتبال ایران

شروع فعالیت در فوتبال: تیم جوانان اردبیل

ادامه
مگ ویتمن,زندگینامه مگ ویتمن,بیوگرافی مگ ویتمن بیوگرافی مگ ویتمن زن میلیاردر اینترنتی (+عکس)

نام کامل: مارگارت کوشینگ ویتمن

تاریخ تولد: ۴ اوت ۱۹۵۶

زادگاه: لانگ آیلند، نیویورک، آمریکا

محل سکونت: اترتون، کالیفرنیا، آمریکا

محل تحصیل: دانشگاه پرینستن، مدرسه بیزنس هاروارد 

شغل: رییس و مدیر عامل اجرایی هیولت پکرد

ادامه
علی لاریجانی,بیوگرافی علی لاریجانی,زندگینامه علی لاریجانی بیوگرافی علی لاریجانی (+عکس)

نام کامل:علی اردشیر لاریجانی

پیشینه:سیاستمدار، هیئت علمی

هیئت دولت:دولت پنجم، دولت ششم

تاریخ تولد:۱۳ خرداد ۱۳۳۶

زادگاه:نجف، عراق

محل تحصیل:دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه تهران

ادامه
نادرشاه,بیوگرافی نادرشاه,زندگینامه نادرشاه زندگینامه نادر شاه افشار

نام کامل:نادر قلی یا نَدَرقلی

لقب ها:نادر قلی بیگ، تهماسب قلی خان، نایب السلطنه، نادر شاه

پیشینه:نخستین شاهنشاه سلسله افشاریان

تاریخ تولد:۳۰ مهر ۱۰۶۷، ۲۸ محرم ۱۱۰۰( قمری)

زادگاه:و کلات نادری پایتخت ایران در دوره افشاریه

دوران سلطنت:۱۱۴۸ تا ۱۱۶۰( قمری)( ۱۲ سال)

ادامه
ابن سینا,ابوعلی سینا,زندگینامه ابن سینا زندگینامه ابن سینا به زبان ساده

نام کامل: ابوعلی حسین بن عبدالله بن حسن بن علی بن سینا

نام های دیگر:ابوعلی سینا، پور سینا، ابن سینا

لقب ها:شیخ الرئیس؛ شرف الملک، حجت الحق شاه زاده اطباء

پیشینه:فیلسوف، دانشمند و حکیم

تاریخ تولد:۱ شهریور ۳۵۹ه‍.ش

محل تولد:بخارا (ازبکستان کنونی)

ادامه
امام علی (ع),زندگینامه امام علی (ع),بیوگرافی امام علی (ع) زندگینامه امام علی (ع)

نام کامل: علی بن ابی طالب

لقب ها:امیرالمؤمنین، مرتضی، اسداللّه، حیدر کرار، سید عرب، سیدالمسلمین، امام المتّقین

تاریخ تولد:۱۳ رجب سال سی ام عام الفیل

محل تولد:کعبه، مکه، حجاز

درگذشت:۲۱ رمضان ۴۰ هجری

مدفن:حرم علی بن ابی طالب، نجف، عراق

ادامه
زکریای رازی,زندگینامه زکریای رازی,زکریای رازی کیست زندگینامه زکریای رازی، فیلسوف معروف ایرانی

نام: ابوبکر محمّد بن زکریای رازی

تاریخ تولد: ۲۵۱ ه‍. ق

تاریخ مرگ: ۳۱ اکتبر ۹۲۵ م

والدین: زکریا بن یحیی

ملیت: ایرانی، عباسی

رشته فعالیت: پزشکی، فلسفه و کیمیاگری

ادامه
غلامرضا تختی,غلامرضا تختی کیست,بیوگرافی غلامرضا تختی از کودکی تا قهرمانی غلامرضا تختی

نام:غلامرضا تختی

لقب:جهان پهلوان

تولد: ۵ شهریور ۱۳۰۹

زادگاه:تهران، کشور ایران

فوت:‏ ۱۷ دی ۱۳۴۶

قد:۱۸۵ سانتیمتر 

ادامه

مجلس

دولت

ویژه سرپوش