صوت و فیلم گزارش تصویری کاریکاتور
چهارشنبه ۲۲ مرداد ۱۳۹۹
sarpoosh
نگارخانه > احمد شاملو

احمد شاملو

احمد شاملو

احمد شاملو (۲۱ آذر ۱۳۰۴–۲ مرداد ۱۳۷۹) متخلص به الف. بامداد یا الف.

صبح، شاعر، نویسنده، روزنامه‌نگار، پژوهشگر، مترجم، فرهنگ‌نویس و از دبیران کانون نویسندگان ایران پیش و پس از انقلاب ۱۳۵۷ بود. شاملو تحصیلات کلاسیک نامرتبی داشت؛ زیرا پدرش افسر ارتش بود و پیوسته از این شهر به آن شهر اعزام می‌شد و از همین روی، خانواده اش هرگز نتوانستند برای مدتی طولانی جایی ماندگار شوند. زندانی شدنش در سال ۱۳۲۲ به سبب فعالیت‌های سیاسی، پایانِ همان تحصیلات نامرتب را رقم می‌زند.

 

شهرت اصلی شاملو به خاطر نوآوری در شعر معاصر فارسی و سرودن گونه‌ای شعر است که با نام شعر سپید یا شعر شاملویی که هم اکنون یکی از مهم‌ترین قالب‌های شعری مورد استفاده ایران به‌شمار می‌رود و تقلیدی است از شعر سپید فرانسوی یا شعر منثور شناخته می‌شود.

 

شاملو که هر شاعر آرمانگرا را در نهایت امر یک آنارشیست تام و تمام می‌انگاشت، در سال ۱۳۲۵ با نیما یوشیج ملاقات کرد و تحت تأثیر او به شعر نیمایی روی آورد؛ اما نخستین بار در شعر «تا شکوفهٔ سرخ یک پیراهن» که در سال ۱۳۲۹ با نام «شعر سفید غفران» منتشر شد وزن را رها کرد و به صورت پیشرو سبک نویی را در شعر معاصر فارسی شکل داد. شاملو علاوه بر شعر، فعالیت‌هایی مطبوعاتی، پژوهشی و ترجمه‌هایی شناخته‌شده دارد. مجموعهٔ کتاب کوچه او بزرگ‌ترین اثر پژوهشی در باب فرهنگ عامه مردم ایران می‌باشد.

 

آثار وی به زبان‌های: سوئدی، انگلیسی، ژاپنی، فرانسوی، اسپانیایی، آلمانی، روسی، ارمنی، هلندی، رومانیایی، فنلاندی، کردی و ترکی∗ ترجمه شده‌اند. شاملو از سال ۱۳۳۱ به مدت دو سال، مشاور فرهنگی سفارت مجارستان بود.

 

 

«نخستین شب شعر بزرگ ایران» در سال ۱۳۴۷، از سوی وابسته فرهنگی سفارت آلمان در تهران برای احمد شاملو ترتیب داده شد. احمد شاملو پس از تحمل سال‌ها رنج و بیماری، در تاریخ ۲ مرداد ۱۳۷۹ درگذشت و پیکرش در امامزاده طاهر کرج به خاک سپرده شده‌است. عشق، آزادی و انسان‌گرایی، از ویژگی‌های آشکار سروده‌های شاملو هستند.سنگ مزار شاملو را چندین بار افراد ناشناسی شکسته‌اند.

 

 

رویدادهای مهم در زندگی شعری

 

آشنایی با نیما یوشیج

در سال ۱۳۲۵، شاملو که هنوز به عنوان شاعری نوپرداز شناخته نمی‌شد با نیما یوشیج، پدر شعر نو فارسی آشنا می‌گردد. او تصویر نیما یوشیج، نقاشی رسام ارژنگی و شعر ناقوس، سروده نیما را در روزنامه «پولاد» می‌بیند و اندکی پس از آن، رابطه‌ای ادبی میان آن دو شکل می‌گیرد.شاملو می‌گوید:

 

«نشانی اش را پیدا کردم رفتم درِ خانه اش را زدم. دیدم مردی با همان قیافه که رسام ارژنگی کشیده بود آمد دمِ در. به او گفتم استاد، اسم من فلان است، شما را دوست دارم و آمده‌ام به شاگردی‌تان. فهمید کلک نمی‌زنم. در من صمیمیتی یافته بود که آن را کاملاً درک می‌کرد. دیگر غالباً من مزاحم این مرد بودم و بدون این‌که فکر کنم دارم وقتش را تلف می‌کنم، تقریباً هر روز پیش نیما بودم.»

 

این آشنایی که باعث به وجود آمدن رابطه‌ای عاطفی و خانوادگی میان آن‌ها گشته بود، تا سال‌ها ادامه پیدا می‌یابد. در ۱۴ خرداد ۱۳۳۰، نیما یوشیج با نوشتن یادداشتی برای شاملو و هدیه جلدی از کتاب «افسانه» از او قدردانی می‌کند:

 

«عزیز من، این چند کلمه را برای این می‌نویسم که این یک جلد افسانه از من، در پیش شما یادگاری باشد. شما واردترین کس به کار من و روحیه من هستید و با جرأتی که التهاب و قدرتِ رؤیت لازم دارد، واردید…»

 

در این سال‌ها، او به گفته خود، تحت تأثیر نیما و نوآوری‌های او در شعر بوده‌است و در کتاب‌هایی که به چاپ رسانید، شعرهای بسیاری در قالب نیمایی می‌سراید. او به قصد معرفی شعر نیما، دست به انتشار مجلات کوچک مقطعی (چون سخن نو، هنر نو (ساعت ۴ بعد از ظهر)، روزنه، راد، آهنگ صبح و… زد؛ اما پس از آشنایی شاملو با فریدون رهنما و انتشار دفتر شعر «قطع‌نامه»، مسیر شاعری او به گونه‌ای دیگر رقم می‌خورد

 

آشنایی با فریدون رهنما

آشنایی با فریدون رهنما که از اروپا برگشته بود و با شعر روز جهان آشنا بود، تأثیر زیادی بر شاملو می‌گذارد.او در سال ۱۳۳۰، دفتری با نام «قطع‌نامه» که فریدون رهنما نیز پیش‌گفتاری نقادانه بر آن نوشته بود را چاپ و منتشر می‌کند. انتشار این مجموعه که دربرگیرنده سروده‌های بی وزن الف. بامداد بود و با معیارهای شعر نیمایی ناسازگار می‌نمود، باعث تیره شدن روابط نیمای زودرنج و شاملو می‌گردد. رهنما در آن پیش‌گفتار در توصیف شعر شاملو می‌نویسد:

 

«ریتم اشعار صبح (شاملو) را با ریتم اشعار اسپانیولی و اشعار آمریکای لاتینی بعد از لورکا می‌شود مقایسه کرد. دنیای پر از اشکال و تصاویر نابرابر نیما یوشیج که نتیجه خشکی (در بهترین آثارش) به دهان‌مان می‌برد، با احساسات از بند رسته صبح (شاملو) به راه افتاده‌اند و ما را به نقاط عمیقِ درد پاشیده شده هدایت می‌کنند…»

 

 

شاملو دربارهٔ این مقدمه می‌نویسد:

«رهنما با خواهش من هم زیر بار حذف آن جمله نرفت. گفت نیما منطقی تر از آن است که از قضاوت کسی برنجد، وانگهی این سلیقه شخص من است و قرار نیست قوانین اخلاقی حاکم بر روابط تو و نیما در آن دخالت داده شود.»

 

او دربارهٔ کنار گذاشتن وزن عروضی، چه به شکل قدیمی و چه نیمایی آن معتقد است:

«خط کشیدن بر عروض قدیم و جدید، عملاً حاصل درس بزرگی بود که من از کارهای خود نیما گرفتم، ولی او حاضر به تجدید نظر نبود که هیچ، آن را مستقیماً دهان‌کجی به خود تلقی کرد و با انتشار «قطعنامه» هم به کلی از من کنار کشید و هر بار که به خدمتش رفتم با سردی بیشتری مرا پذیرفت و هرگز حاضر نشد توضیحات مرا بشنود. شاید هم حق داشت. فریدون رهنما نمی‌بایست در مقدمه آن دفتر دل او را با آن قضاوت به درد می‌آورد.»

 

اگرچه شاملو خود بر این باور بود که فریدون رهنما جهان دیگری را به او معرفی کرد که در سایه آن به بینش شعری خود رسید، اما او به هیچ وجه از نیما دست نکشید، به طوری که در شعرهای نیمایی اش در شمار شاعران موفق دوران معاصر قرار می‌گیرد. ضیاء موحد معتقد است امروزه تأثیر شعر شاملو بر شعر معاصر ایران از تأثیر شعر نیما بیشتر مشهود است.

 

 

زندگی خانوادگی احمد شاملو

 

احمد شاملو و آیدا سرکیسیان

شاملو در سال ۱۳۲۶ در سن بیست و دو سالگی با اشرف‌الملوک اسلامیه ازدواج کرد. هر چهار فرزند او، سیاوش، سامان، سیروس و ساقی حاصل این ازدواج هستند. این ازدواج به جدایی می‌انجامد و شاملو پس از یک دهه در سال ۱۳۳۶ با طوسی حائری ازدواج می‌کند. دومین ازدواج شاملو، همچون نخستین ازدواج، مدت زیادی دوام نمی‌آورد و چهار سال بعد در ۱۳۴۰ از همسر دوم خود نیز جدا می‌شود. اما سومین و آخرین پیوند زناشویی شاملو با آیدا، در سال ۱۳۴۳ بود که تا پایان عمر خود، عاشقانه با او زیست.

 

 

 

 

 

سایر مطالب درباره احمد شاملو

  • احمد شاملو,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

    احمد شاملو؛ درختی تنومند در تاریخ ایران

    از نگاه باباچاهی؛ شاملو به جز شعر، به چندین هنر آراسته بود؛ او حنجره‌ای طلایی برای شعر خواندن داشت، مترجم، پژوهشگر، روزنامه‌نگار و فعال سیاسی بود و همه این شاخه‌ها مختلف یک درخت تنومند از او ساخت. به گزارش ایبنا، دوم مرداد ماه سالمرگ شاعری است که بدون شک یکی از گنجینه های...

  • شکستن بت ها در تلویزیون,طنز,مطالب طنز,طنز جدید

    طنز/ واکنش شاعران به شکستن بت هایی مثل شاملو در تلویزیون!

    یکی از مدیران تلویزیون گفت: به شکستن بت هایی مثل شاملو ادامه میدهیم. این موضوع سوژه جدید طنز شهرونگ شد. ...

  • محسن یزدی,اخبار صدا وسیما,خبرهای صدا وسیما,رادیو و تلویزیون

    قائم مقام شبکه سه: به شکستن بت‌هایی مثل شاملو ادامه می‌دهیم

    محسن یزدی، قائم مقام شبکه سه سیما از ادامه پخش مستندهای جنجالی چون «قدیس» خبر داد و تاکید کرد شکستن بت‌هایی چون شاملو از اهداف این شبکه است. به گزارش خبرآنلاین، شبکه سه چند ماهی است که حواشی زیادی داشته است؛ از حذف برنامه «نود» و عادل فردوسی‌پور گرفته تا حکومت ستاره مربع‌...

  • احمد شاملو,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

    بهترین و بحث‌برانگیزترین ترجمه‌های شاملو

    در روز‌هایی که حرف و حدیث‌هایی درباره زندگی شاملو مطردر روز‌هایی که ادبیات ترجمه بیشتر از آثار داخلی مورد توجه قرار گرفته است، ما هم در این مطلب سراغ بررسی بخشی از کارنامه ترجمه‌های شاملو رفتیم تا هم خوانندگان احتمالی نسل نو را با این ترجمه‌ها آشنا کنیم و هم فهرستی از...

  • حجت نظری,اخبار اجتماعی,خبرهای اجتماعی,شهر و روستا

    خانه شاملو حفظ می شود

    عضو کمیسیون فرهنگی اجتماعی شورای شهر تهران، از توقف فرآیند تخریب و نوسازی بنای معروف به خانه شاملو در خیابان استاد نجات اللهی خبر داد. حجت نظری در گفتگو با مهر، درباره وضعیت بنای واقع در خبابان نجات اللهی که به عنوان خانه شاملو شناخته می شود، گفت: این خانه به دلیل سبک...

  • حسین لامعی,اخبار صدا وسیما,خبرهای صدا وسیما,رادیو و تلویزیون

    ادعای کارگردان قدیس: شاملو معتاد به هروئین بود!/قائم مقام شبکه سه: مستند احمد شاملو بدون هیچ تغییر محسوسی پخش شد

    حسین لامعی، کارگردان مستند "قدیس": شاملو محبوب من نیست و علاقه‌ای به او ندارم. با طعنه به من می‌گویند هرچه علیه شاملو داشتی رو کردی! در حالی که اگر همه مواردی را که علیه شاملو بود می‌گفتم، خیلی‌ها منفجر می‌شدند! من ۲۰ درصدش را هم نگفتم. *شخصی که هیچ کسی اجازه...

  • خانه شاملو,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,میراث فرهنگی

    احتمالا خانه شاملو تخریب می‌شود

    بیش از سه ماه از انتشار نخستین خبرها درباره‌ی رایزنی‌های مالک خانه شاملو در خیابان نجات‌اللهی (ویلا)‌ نبش کوچه خسرو می‌گذرد؛ رایزنی‌هایی که به نظر می‌رسد به نتیجه رسیده‌اند و حتی شهرداری مجوز گودبرداری خانه را هم صادر کرده است، آن هم برخلاف درخواستی که در همان زمان میراث...

  • کتاب شازده کوچولو,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

    از ترجمه شاملو دفاع نمی‌کنم

    شصت و پنج سال از وقتی که «شازده کوچولو» به همت محمد قاضی از سیارک «ب۶۱۲» قدم به کشورمان گذاشت و برایمان از عشق به گل رز مشهورش و سؤالاتی درباره انسان‌ها گفت می‌گذرد؛ ترجمه‌ای که بهانه‌ای شد برای آن که بزرگانی همچون احمد شاملو، ابوالحسن نجفی و بعدتر هم عباس پژمان به سراغش...

  • احمد شاملو,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,رسانه

    ۳ حکم، ۳ نویسنده

    سالیان درازی از مرگ احمد شاملو می‌گذرد، قریب به دو دهه است که یکی از مهم‌ترین شاعران معاصر ما رفته است. دو سال زودتر از او شاعر دیگری، محمد مختاری، مرگ را زیست. به گزارش شرق، هر سال عده‌ای از دوستداران شعر و ادبیات و فرهنگ، در سالمرگ این شاعران بر سر مزارشان گرد هم می...

  • چهارمین دوره جایزه شعر احمد شاملو,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

    برگزیده جایزه شعر «شاملو» معرفی شد

    برگزیده و شایستگان تقدیر چهارمین دوره جایزه شعر «احمد شاملو» معرفی شدند. به گزارش ایسنا، در مراسم پایانی چهارمین دوره این جایزه که امروز (چهارشنبه، ۲۱ آذرماه) برگزار شد مجموعه شعر «خط سیاه، متروی لندن» سروده علیرضا آبیز (کتاب فانوس) به عنوان برگزیده معرفی شد.  ...

  • احمد شاملو,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

    برگزیدگان مرحله اول چهارمین دوره جایزه‌ شعر شاملو اعلام شدند

    نتایج اولین مرحله داوری چهارمین دوره جایزه شعر احمد شاملو اعلام شد. به گزارش ایلنا، هیات داوران در بیانیه‌ای عنوان کرده است: ضمن سپاسگزاری از همراهی و همکاری شاعران و نیز ناشران گرامی به اطلاع می‌رساند که تا پایان مرداد ماه ۱۳۹۷ (مهلت تعیین شده) ۲۰۴ عنوان اثر برای شرکت در...

  • اجرای یک پرفورمنس با شعری از احمد شاملو,اخبار هنرمندان,خبرهای هنرمندان,موسیقی

    اجرای یک پرفورمنس با شعری از «احمد شاملو»

    گالری ایده از پنج‌شنبه (۱۰ خرداد ماه) میزبان پرفورمنس «در آستانه» بر اساس شعر احمد شاملو با طراحی علیرضا حمیدین خواهد شد. به گزارش ایسنا به نقل از روابط عمومی گالری ایده، پرفورمنس «در آستانه» که کاری از گروه فرهنگی هنری درآستانه است، تلاش دارد تا در این اجرا مخاطب را با...

  • فروغ‌ فرخزاد و احمد شاملو,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

    سرانجام شعر‌های دوزبانه فروغ فرخزاد و احمد شاملو

    سعید سعیدپور از انتشار مجموعه شعرهای دو زبانه فروغ‌ فرخزاد و تجدیدچاپ شعرهای دو زبانه ضیاء موحد و احمد شاملو خبر داد. سعید سعیدپور (مدرس و مترجم) در گفت‌وگو با ایلنا، درباره آخرین کار‌ها و ترجمه‌هایش گفت: یک مجموعه شعر دوزبانه فارسی و انگلیسی از اشعار فروغ‌ فرخزاد قرار...

  • برگزیده جایزه احمد شاملو,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

    حسن همایون جایزه احمد شاملو را گرفت

    حسن همایون با مجموعه شعر آشویتس خصوصی من برگزیده جایزه احمد شاملو شد و جایزه خود را از دست آیدا شاملو (سرکیسیان) گرفت. به گزارش ایسنا، ضیاء موحد، محمدرضا اصلانی، مراد فرهادپور و احمد پوری داوری شعر شاملو را برعهده داشتند.   در مراسم پایانی این جایزه که با اجرای رویا...

  • اهدای جایزه شعر شاملو,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

    فساد، انحصار و تجمل‌پرستی برج‌سازان اسلامی در شعر هم حضور دارد

    فرهادپور گفت: امروزه شعر ما، در یک فضای بحرانی به سر می‌برد. تورم کلماتی که همین‌طور آوار می‌شوند و انواع مجموعه‌های شعری‌ای که تعداد شاعران را بیشتر از خوانندگان شعر می‌کند. از طرفی، فساد، انحصار و تجمل‌پرستی برج‌سازان اسلامی در خود شعر و تجربه‌ی شعر هم کاملاً حضور دارند...

  • آی آدمها که بر ساحل نشسته شاد و خندانید ....

    فیلم احمد شاملو,فیلم نیما یوشیج,صدای احمد شاملو   ...

  • محمدشمس لنگرودی,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

    شمس لنگرودی: تب شعر شاملو فروکش نکرده است

    هفده سال از درگذشت احمد شاملو، شاعر بزرگ معاصر می گذرد و هنوز خود شاملو پدیده ای سیاسی است و این مجال برای نگاه نقادانه به شعرهایش را اندک می کند. گفت و گو با محمدشمس لنگرودی درباره شعر احمد شاملو؛ آیا بعد از این هفده سالی که از درگذشت الف. بامداد می گذرد، او آن اقتدار...

  • فیلمی کمیاب از سهراب سپهری به همراه فروغ فرخزاد و احمد شاملو

    فیلم سهراب سپهری,فیلم فروغ فرخزاد,فیلم احمد شاملو   ...

  • احمد شاملو,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

    جزئیات جدید از سومین دوره جایزه شعر احمد شاملو

    دبیرخانه‌ جایزه‌ شعر احمد شاملو از روند برگزاری سومین دوره‌ این جایزه‌ گزارش داد. به گزارش ایران آنلاین، در پی اطلاع‌رسانی‌های گسترده در چند ماه اخیر از سوی دبیرخانه‌ جایزه‌ شعر شاملو (که طی چند نوبت در رسانه‌ها و روزنامه‌های سراسری صورت گرفت) و درخواست از شاعران و ناشران...

  • اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات,احمد شاملو

    فدرال ادبیِ شاعر آزادی، احمد شاملو

    میانه دهه شصت است و احمد شاملو دیگر شاعری بزرگ، که نَه، بزرگ‌ترین شاعر معاصر ایران است و در این ایام بیشتر شعرهای خود را سروده و به‌چاپ سپرده است و اگرهم دفترشعری مانده، مانند «مدایح بی‌صله» که در ١٣٧٨ در ایران چاپ شد، سرودن و چاپ آن در جای دیگر به سالیانی پیش برمی‌گردد. در...

  • اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات,احمد شاملو

    شاملو از دلیل زنده بودنش گفت

    ممکن است درباره آخرين برداشت‌هايتان درمورد شعر صحبت کنيد؟ نمي‌دانم اين خوب است يا بد اما سال‌هاي درازي است که برداشت‌هاي من تغيير نکرده؛ برخلاف اميدها و آرزوها که با بالارفتن سن و نزديک‌شدن به انتهاي راه به کلي دگرگون مي‌شود. روزگاري همه آرزوهايم در موسيقي‌دان‌شدن به بن‌...

  • اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

    شاملو؛ يك شاعر، يك عاشق و يك آدم معمولي

    شماره خانه مورد نظر ما زير سبزي پيچك‌ها پنهان شده است. كنار مي‌زنيم اين سبزها را و... درست است. همين جاست. بعد از يك شب توفاني، حالا آرامشي دل‌انگيز حاكم است. چند بزرگراه طولاني و چندين خيابان و محله را طي كرده‌ايم تا رسيده‌ايم به اين‌ جا كه انگار دنياي ديگري است، پر از...

  • اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات,احمد شاملو

    بازنویسی های هنرمندانه

    درست معلوم نیست که ماجرا از کجا آغاز شد. این درست که از همان زمان شاعر این سوال بی‌جواب مانده بود که مگر به چند زبان دنیا مسلط است که این همه ترجمه می‌کند. اما احتمالا پس از تشکیک ابراهیم گلستان بود که ماجرا برای معاصران جدی‌تر شد.    درست معلوم نیست که ماجرا از کجا...

  • اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات,احمد شاملو

    احمد شاملو در آستانه

    نودویك‌سالگی احمد شاملو را در غیاب «شاعر» به جشن نشسته‌ایم. سالیانی است كه در زادروز و سالمرگِ شاملو می‌‌نویسیم، اما «نه به‌رسم یادبود، که به آیینِ یادآوری.» به‌ تذكارِ ایده شاعری كه باور داشت «شعر محصول لزوم و اقتضا است. اقتضاى وارستگى، نه اقتضاى وابستگى. اقتضاى ایثارى نه...

  • اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,میراث فرهنگی,احمد شاملو

    خانه احمد شاملو ثبت ملی شد

    مدیرکل دفتر ثبت و احیای آثار تاریخی با اعلام خبر ثبت ملی‌شدن خانه احمد شاملو گفت: این اتفاق ۲ سال پیش افتاد که بنا بر ملاحظات خبر آن تاکنون اعلام نشده بود. به گزارش ایسنا فرهاد نظري گفت، خانه احمد شاملو در دهكده فرديس كرج ۲ سال قبل به‌دليل دارا بودن‌ شأن ملي در فهرست آثار...