مالها نفس باغهای پایتخت را بریدهاند، هر روز یک باغ قربانی عطش سیری ناپذیر مالسازان و انبوه سازان میشوند.«باغ نیاوران» که سالها به عنوان پارکینگ «کاخ نیاوران» از آن استفاده میشد و بعدها پروژه عظیمی بهنام «اطلس مال» از میان آن سر برآورد، نمونه بارزی از این ماجراست. حتی شنیده میشود این پروژه موجب نشست و ترک خوردن کاخ نیاوران شده است و این بنای تاریخی را تهدید میکند.
بهتازگی خبرهایی از یک قربانی جدید بهگوش میرسد، اینبار مالسازان به باغ «اراج» چشم طمع دوختهاند. هر لحظه ممکن است مجوز ساخت پروژهای همانند «اطلس مال» در این باغ صادر شود. «باغ اراج» باغ ۲۹ هزار متری که در منطقه یک تهران واقع شده است، از معدود باغهایی است که از آلودگی هوای این شهر دودآلود و طمع انبوه سازان تاکنون جان سالم به در برده بود، اما اکنون زیر تیغ انبوه سازان رفته و تا نابودی کامل آن چند گام بیشتر نمانده است. بدون شک اگر افکار عمومی نسبت به حفظ آن حساسیت نشان ندهد، محکوم به فناست.
پروژه تخریب باغ اراج چند شب پیش با ورود کامیون، لودر و بیل مکانیکی به آن و اقدام غیرمنتظره گودبرداری عملا کلید خورد، اما با پادرمیانی برخی از اعضای شورای شهر کار متوقف شد. الهام فخاری رئیس شورای استان تهران در صفحه شخصی توئیتر خود در این زمینه نوشت: «با گزارش مردم محله اراج و پیگیری اعضای شورای شهر تهران عملیات گودبرداری و مداخله در باغ اراج متوقف شد. دستمریزاد به مردم، دستمریزاد به شورایاران که بهترین مدافعان شهر هستند. دست مریزاد ویژه به مردم و شورایاران محله اراج منطقه یک تهران.» اما با این حال، بهنظر میرسد باغ اراج همچنان در خطر تخریب و ایجاد ساختمان مسکونی قرار دارد.
«هادی کاشانی»، دبیر شورایاری محله اراج در مورد اقدام به تخریب بخشی از باغ اراج به همشهری گفت: «کارگران وقتی شروع به گودبرداری کردند، من بلافاصله با شهردار ناحیه تماس تلفنی گرفتم و سوال کردم که چطور به این سرعت پروانه گودبرداری برای ۳۰درصد باغ صادر شده است؟ شهردار ناحیه عنوان کرد که پروانهای صادر نشده، منتها شهردار منطقه یک بهطور شفاهی دستور عملیات مسطح کردن باغ را صادر کردند. بعد سوال کردم که مگر قرار است کار زراعی در باغ انجام شود که زمین باغ مسطح شود؟» او ادامه میدهد: «البته در تصاویر مشخص است که از دو شب قبل عملیات گودبرداری شروع شده است. قطعا این جداسازی ۷۰- ۳۰ هم فاقد مجوز دیوارکشی بوده، اما این اتفاق افتاده است. همچنین مجوزی بهعنوان استقرار اسکان احتمالا وجود ندارد. هنوز بیل مکانیکی در باغ هست و بهنظر من، اگر کاری صورت نگیرد، آنها دوباره شروع به گودبرداری میکنند.»
وقف امور خیریه
باغ اراج موسوم و متعلق به «حاج حسین کنی» بود که سالها قبل او این باغ را وقف امور خیریه کرده است. باغی در محله اراج و در یکی از بهترین محلههای تهران که درختان متنوع آن مانند خرمالو و گردو در ماههای رمضان و محرم بهعنوان نذری بین مردم توزیع میشد.
تولیت آن را اداره اوقاف شمیرانات بهعهده داشت و از آنجایی که حاج حسین کنی فرزندی نداشت، یکی از خواهرزادههایش در باغ سکونت داشت. او به واسطه آشناییاش به امور باغداری رسیدگی به باغ حاج کنی را هم عهدهدار بود. اما ۱۰سال پیش عذر خواهرزاده حاج حسین کنی را خواندند تا اداره اوقاف شمیرانات امور رسیدگی به این مجموعه را بهعهده بگیرد.
واگذاری به شرکت خصوصی
سال ۹۵براساس توافقنامه اداره اوقاف شمیرانات تولیت این باغ به صندوق توسعه و عمران موقوفات کشور واگذار شد. صندوق توسعه عمران طی توافقنامهای ساختوساز ۷۰- ۳۰ درصد را به شرکت انبوهساز (بخش خصوصی) واگذار کرد. بدینترتیب قرار شد در قبال ساختن آپارتمانی ۳۰درصد باغ بین اوقاف و شرکت انبوهساز تقسیم شود. با شروع فعالیت شرکت انبوهساز اما از دو سال گذشته چند آتشسوزی در باغ اراج صورت گرفت.
دبیر شورایاری محله اراج یادآور شد: «دو سال پیش طی ۱۰نوبت آتشسوزی عمدی در باغ اراج، عمده درختان باغ طعمه حریق شدند. بنا به اطلاعرسانی مردم منطقه اعضای شورای قبلی مانند آقای چمران آمدند و از باغ بازدید کردند. پرونده قضایی تشکیل شد و عنوان کردند که باغ اراج «باغ» میماند. پرونده در شعبه تخلفات شهرداری به جریان افتاد و کارشناسان تعمدی بودن آتشسوزی در باغ را تایید کردند.» این پرونده اما از معاونت تخلفات شهرداری گرفته شده تا در دادگاه ویژه روحانیت موضوع پیگیری شود. او عنوان میکند: «ما از نتیجه دادگاه بیاطلاع بودیم تا اینکه در ماههای گذشته توافقاتی بین تاجیک اسماعیلی، شهردار منطقه یک و اداره اوقاف صورت گرفت. ظاهرا با همان مصوبه دیواری بین باغ در حال کشیده شدن است».
این در حالی است که محمد سالاری، رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی در توییتر نوشت: «چند هفته پیش در جلسه کمیسیون ماده ۵ با بارگذاری باغ اراج مخالفت کردم، مهندس افشانی هم حمایت کرد. ظاهرا شهردار منطقه براساس توافقی در گذشته دستور شروع بهکار دادهاند. فعلا با پیگیری همکارانم در شورای پنجم گودبرداری متوقف شده است.» او در توییتی دیگر یادآور شد: «امیدوارم سازمان اوقاف هم به تاسی از ریاست محترم بنیاد مستضعفان باغات وقفی را بهصورت باغ حفظ کرده و در اختیار شهروندان قرار دهد. نظارت همگانی غوغا میکند»
مصوبه سابق برج- باغ دلیل قلع و قمع باغها
بدون تردید یکی از دلایل قربانی شدن باغهای تهران را باید به مصوبه برج-باغ مرتبط دانست. بر اساس این مصوبه مالک میتوانست در ۳۰ درصد باغ ساخت و ساز انجام دهد، اما بعدا مشاهده شد که در حین اجرا باغات از بین رفتند. بنابراین سال گذشته شورای شهر پنجم با هدف حفاظت و صیانت حداکثری از باغات این مصوبه را لغو کرد.
به گفته کارشناسان شهری هزاران هکتار از باغهای تهران پس از تصویب طرح برج باغها در شورای شهر دوم نابود شدهاند. لغو مصوبه برجباغ در دوره پنجم شورای شهر تهران در شرایطی رخ داد که با اجرای آن ۵هزار هکتار از باغات تهران تخریب شده بود، چیزی حدود ۷۰درصد از باغات. این مصوبه بعد از ۱۴سال قرار بود از تخریب باغات جلوگیری کند اما فعالیتهای غیرقانونی در ده ونک، باغ موسوم به باغ برره و... در ماههای گذشته همچنان ادامه دارد و امروز هم گودبرداری در باغ اراج منطقه یک خبرساز شده است.
دو روز پیش رئیس کمیسیون سلامت محیطزیست و خدمات شهری شورای شهر تهران نیز به شرایط این باغ واکنش نشان داد و درباره تخریب این باغ تذکر داد. زهرا صدر اعظم نوری، با بیان اینکه حفظ و صیانت از باغات و فضای سبز شهر تهران به عنوان یکی از رویکرد های اساسی شورای اسلامی شهر تهران در دوره پنجم است، گفت: علیرغم وجود این رویکرد صریح در شورای شهر تهران، بعضا شاهد رویه های گذشته در سطح مناطق هستیم. به عنوان نمونه یکی از لکه های بزرگ باغ شمال شرق تهران موسوم به باغ اراج است.
نوری با بیان اینکه باغ اراج با مساحت ۲۹ هزار متر مربع در محله اراج وجود داشته که پهنه آن G111 بوستان عمومی است، اضافه کرد: در سال ۱۳۹۴این باغ ابتدا از سوی سوءاستفاده گران خشک شده و در یک حادثه مشکوک، آتش سوزی گسترده ای در این باغ رخ داده است. این آتش سوزی که بیش از هزار اصله درخت این باغ را از بین برده است به قدری گسترده بود که منطقه شمالی تهران را تحتالشعاع قرار داد و طبق برآورد اولیه ۸۰ درصد باغ سوزانده شده است.
نوری تاکید کرد: با وجود اینکه پرونده به دلیل مالکیت ستاد اجرایی فرمان حضرت امام و بهرهبرداری اوقاف در دادگاه ویژه روحانیت مفتوح بوده، اما پیگیری موثری توسط شهرداری وقت منطقه صورت نگرفته است. حتی شهرداری منطقه طرح تغییر کاربری این باغ از بوستان عمومی به برج را تهیه و در سال جاری به کمیسیون ماده ۵ ارسال میکند.
وی با بیان این که توافقات صورت گرفته به صورت مبهم و غیرشفاف مالکان و شهرداری، سبب از بین رفتن پیگیری استیفای حقوق شهر شده و هیچ گونه برخوردی با متخلفان صورت نپذیرفته است، با طرح چند سوال به شهرداری تهران و سایر نهادهای ذی ربط جهت تذکر داد و گفت: چرا تاکنون دادگاه عمومی و انقلاب تهران و شورای حفظ حقوق بیت المال وضعیت این ملک و املاک مشابه را مشخص نکرده است؟ اداره کل حقوقی شهرداری تهران تاکنون چه اقداماتی انجام داده است؟
- 19
- 4
