۱۵:۱۳ - ۲۴ فروردین ۱۳۹۸ کد خبر: ۹۸۰۱۰۴۲۴۹
نجوم و فضا

سهم ایران در رصد سیاهچاله؛ صفر

رضا منصوری,اخبار علمی,خبرهای علمی,نجوم و فضا
کشفی که اخیرا با عنوان نخستین تصویربرداری از ابرسیاه‌چاله‌ در کهکشان «مسیه ۸۷» توسط تلسکوپ افق رویداد اعلام شد، یک کشف منحصربه فرد بود؛ به این معنا که نخستین‌بار بعد از نیم قرن که با مفهوم سیاه‌چاله آشنا هستیم، چنین شیء آسمانی با جزئیات مورد تصویربرداری قرار گرفته است که کار بسیار پیچیده فنی بوده است.

برای توضیح پیچیدگی رصد این ابرسیاه‌چاله به لحاظ فنی، می‌توان اینطور توضیح داد که انجام این پروژه، مثل این می‌ماند که ما از یک تلسکوپ رادیویی به قطر کره زمین استفاده کرده باشیم که حدود ۲۰میکروثانیه قوسی قدرت تفکیک دارد. با چنین قدرتی ما می‌توانیم روزنامه‌ای که دوستمان در لندن در دست گرفته را بخوانیم؛ بنابراین به لحاظ فنی اتفاق بسیار مهمی رخ داده است.

 

آنچه برای ما در ایران مهم است و می‌تواند به‌عنوان یک راه برای آینده علمی کشور نیز مورد توجه قرار بگیرد، راه رسیدن به چنین کشفی است. برای رسیدن به چنین نتیجه‌ای، اینطور نیست که یک دانشمند در جایی از دنیا بنشیند و از روی تفنن، با یک کار رصدی عادی بتواند به چنین فناوری‌هایی دست پیدا کند و از چنین نقطه‌ای، با چنان قدرت تفکیکی، چنان رصد بزرگی را انجام بدهد. برای رسیدن به این پروژه باید پرسش درستی را مطرح کرد و برای رسیدن به آن برنامه درستی را چید؛ ضمن اینکه جلب مشارکت جهانی را از نظر دور نکرد. در مورد پروژه رصد ابرسیاه‌چاله که از حدود ۲۰سال پیش شروع شده، ۸رادیو تلسکوپ در نقاط مختلف جهان روی این موضوع کار کرده بودند. پیچیدگی در این بوده که چطور این رادیو تلسکوپ‌هایی که در سطح زمین پخش هستند، بتوانند رصد همزمان انجام بدهند. برای این همزمانی، داده‌هایشان با دقت زمانی بسیار بالا (حدود ۱۰به توان منفی ۱۲ثانیه)‌ همزمان شده‌اند که بسیار پیچیده است. در کنار این، از یک فناوری به نام تداخل‌سنجی استفاده شده که بتوان داده‌ها را به‌صورت یکپارچه به یکدیگر به‌صورت الکترونیکی اتصال داد که به لحاظ فنی بسیار پیچیده است و در نهایت، باعث می‌شود تا به قدرت تفکیک بالایی برسیم.

 

هزینه‌ای که بنیاد ملی آمریکا روی این پروژه در طول ۲۰سال گذشته انجام داده، در کل حدود ۲۰میلیون دلار بوده که به پول امروز ما سالانه حدود ۱۰تا ۱۲میلیارد تومان می‌شود که حتی در ابعاد بودجه‌های کشور ما بودجه کلانی نیست. آنچه باعث شده چنین ایده‌ای به نتیجه برسد، مدیریت بسیار پیچیده و جدی بوده و مهم‌تر از آن، تشخیص درست مسئله و پیدا کردن یک مسیر مناسب برای پاسخ دادن به این دغدغه، کار را بسیار ساده کرده است.

 

این روزها صد و چند سال از ارائه نظریه نسبیت اینشتین و نیم قرن از ارائه مفهوم سیاهچاله می‌گذرد و ما توانسته‌ایم نخستین تصویر را از سیاهچاله بگیریم. به‌دست آوردن چنین دستاوردی علمی الزاما به هزینه‌های بالایی نیاز ندارد و گاهی می‌توان با تلسکوپ‌های نسبتا کوچک اما با طرح سؤال درست و استفاده از توان جهانی کار بسیار پیچیده‌ای را به ثمر رساند.

 

نتیجه پیچیده فقط در اعلام این کشف یا دیدن تصویر یا داده‌های علمی‌اش نیست، بلکه فناوری‌هایی که در نتیجه نیاز به پاسخ دادن به آن سؤال به‌وجود می‌آید و در زندگی روزمره بشر کاربردهای جدی و فراوانی دارد، جزو دستاوردهای مهم این پروژه ۲۰ ساله است.

 

با وجود اهمیت این موضوع، در ایران تنها ۶ مقاله ISI در رابطه با رصد اخیر و موارد مربوط به آن چاپ شده است که به جرأت می‌توانم بگویم ‌با توجه به کیفیت‌شان هیچ‌یک از آنها نمی‌توانستند تأثیر خوبی در به نتیجه رسیدن این پروژه در هیچ‌یک از مراحل آن داشته باشند. به همین دلیل، در نهایت، دانشگاهی که چنین مقاله‌ای را ارائه کرده بود، نمی‌توانست به لحاظ علمی در به نتیجه رسیدن این طرح نقشی داشته باشد. این موضوع بیانگر این واقعیت است که ما چقدر از استانداردهای علمی دنیا دور هستیم. در سال‌های گذشته جامعه علمی ما و گروهی از سیاستمداران ما با شمردن مقالات بدون ‌توجه به کاربردی بودن‌شان یکدیگر را گول می‌زنند و پیشرفت علم به‌صورت کاذب را تشویق می‌کنند؛ درصورتی که واقعا اینطور نیست.

 

نکته مهم دیگری که در این زمینه حائز اهمیت است، اینکه علم مدرن بدون مشارکت بین‌المللی مطلقا به نتیجه نمی‌رسد. اینطور نیست که مثل قدیم کسی بتواند در گوشه کتابخانه نشسته و کار علمی انجام بدهد. در همین پروژه اخیر، حداقل ۱۰کشور مشارکت داشته‌اند. متأسفانه زمانی که از پیشرفت علمی سخن به میان می‌آید، ما نقش تعامل با جهان را فراموش می‌کنیم و تصورمان این است که مثلا اگر تعداد مقالات زیادی در حوزه‌ای مثل نانوفناوری داشته باشیم، رتبه پنجم یا ششم را در این زمینه در دنیا داریم. اما این کاملا اشتباه است و یک غرور کاذب در کشورمان ایجاد کرده که به پیشرفت درست علم در کشور صدمه می‌زند.

 

 رضا منصوری ـ استاد دانشگاه شریف

 

newspaper.ha​mshahri.‎​org
  • 12
  • 4
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقمبا این خبر مخالفم
3.8 stars from 16 votes
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۲
در انتظار بررسی: ۷
غیر قابل انتشار: ۱۰
جدیدترین
قدیمی ترین
در عوض در شاخص فلاکت و تورم و آلودگی و تصادفات و تاخیرهای هواپیما و فرسایش خاک و نابودی جنگلها و اعدام ها و افسردگی و اختلاس ....... رتبه های خیلی خوبی داریم. سیاه چاله به چه درد ما میخوره !!! ما که سالهاست سیاه چاله رو لمس کردیم.
  • 1
  • 3
در عوض در شاخص فلاکت...
چه خوب گفتی
  • 0
  • 2
مشاهده کامنت های بیشتر
هرویه میلیچ,هروویه میلیچ,بیوگرافی هرویه میلیچ بیوگرافی هروویه میلیچ، مدافع جدید استقلال

نام اصلی:   هروویه میلیچ

زادروز:   ۱۰ مهٔ ۱۹۸۹ ‏

زادگاه:  اوسییک، کرواسی

قد:  ۱٫۸۳ متر (۶ فوت ۰ اینچ)

 وزن:  ۷۴ کیلو

پست:  مدافع چپ / وینگر

ادامه
مانوئل پوکیارلی,بیوگرافی مانوئل پوکیارلی,عکس های مانوئل پوکیارلی بیوگرافی مانوئل پوکیارلی + تصاویر مراسم ازدواجش

بیوگرافی مانوئل پوکیارلی

نام کامل: مانوئل پوکیارلی (manuel pucciarelli)

تاریخ تولد: ۱۷ ژوئن ۱۹۹۱ ‏

زادگاه: پراتو

قد: ۱٫۷۴ متر (۵ فوت ۸ ۱⁄۲ اینچ)

پست : مهاجم دوم/هافبک هجومی

ادامه
مودیبو مایگا,بیوگرافی مودیبو مایگا بیوگرافی مودیبو مایگا، بازیکن جدید پرسپولیس

نام کامل:مودیبو مایگا

تولد:۳ سپتامبر ۱۹۸۷ ‏

زادگاه:باماکو، مالی

قد:۱٫۸۵ متر( ۶ فوت ۱ اینچ)

پست:مهاجم، هافبک

ادامه
فرناندو کانسین,بیوگرافی فرناندو کانسین,عکس های فرناندو کانسین بیوگرافی فرناندو کانسین + عکس همسرش

نام کامل: فرناندو کانسین ماتوس

نام  به انگلیسی: Fernando Canesin Matos

زادروز: ۲۷ فوریهٔ ۱۹۹۲ ‏

زادگاه: ریبرآ پرتو، برزیل

قد: ۱٫۷۶ متر

پست: هافبک

ادامه
شیخ دیاباته,بیوگرافی شیخ دیاباته,بازیکن جدید استقلال بیوگرافی شیخ دیاباته مهاجم جدید استقلال

نام کامل: شیخ تیدیانه دیاباته( فرانسوی:Cheick Tidiane Diabaté)

تاریخ تولد: ۱۹۸۸

محل تولد: باماکو، مالی

قد: ۱٫۹۴ متر

پست: مهاجم

باشگاه سابق: الامارات

ادامه
کالدرون,بیوگرافی کالدرون,گابریل کالدرون بیوگرافی گابریل کالدرون (سرمربی جدید پرسپولیس)

نام کامل: گابریل اومبرتو کالدرون (Gabriel Humberto Calderón)

تاریخ تولد: ۷ فوریهٔ ۱۹۶۰

محل تولد: راوسون، آرژانتین

باشگاه سابق: القطر

باشگاه کنونی: پرسپولیس (سرمربی)

ادامه
آنته چاچیچ,بیوگرافی آنته چاچیچ,عکس های آنته چاچیچ بیوگرافی آنته چاچیچ

نام کامل: آنته چاچیچ

زادروز: ۲۹ سپتامبر ۱۹۵۳

زادگاه: زاگرب، یوگسلاوی

پست: سرمربی

تحصیلات : فارغ التحصیل رشته تربیت بدنی

ادامه
آندره آ استراماچونی,بیوگرافی آندره آ استراماچونی,استراماچونی بیوگرافی آندره آ استراماچونی، سرمربی جدید استقلال (+عکس همسر)

نام کامل: آندره آ استراماچونی

تاریخ تولد: ۱۸ ژوئن ۱۹۷۶

محل تولد: رم، ایتالیا

حرفه: مربیگری فوتبال

باشگاه فعلی: استقلال تهران

 

ادامه
مارک ویلموتس,بیوگرافی مارک ویلموتس,ویلموتس بیوگرافی مارک ویلموتس (+سوابق فوتبالی)

گزیده‌ای از بیوگرافی مارک ویلموتس

نام کامل: مارک روبر ویلموتس

تاریخ تولد: ۲۲ فوریهٔ ۱۹۶۹ ‏(۵۰ سال)

محل تولد: ژودوآنی، بلژیک

قد: ۱ متر و ۸۳ سانتی متر

 

ادامه
ویژه سرپوش
شاید از دست داده باشید