شنبه ۰۵ خرداد ۱۴۰۳
۱۲:۰۱ - ۰۹ مهر ۱۴۰۲ کد خبر: ۱۴۰۲۰۷۰۶۴۰
محیط زیست و گردشگری

نگاه تشنه آب در فلات ایران

وضعیت خشسکالی در ایران,نگاه تشنه آب در فلات ایران
پنج استان فارس، اصفهان، یزد، کرمان و خط انتقالی که از استان سیستان‌وبلوچستان به سمت خراسان رضوی می‌رسد، مقصد پروژه‌های انتقال آب انتخاب شده‌اند. در صورت بهره‌برداری از همه فازهای این پروژه‌ها در افق بلندمدت، در مجموع ۱.۲ میلیارد مترمکعب آب شیرین به این پنج استان انتقال داده می‌شود.

روزنامه اعتماد نوشت: طرح انتقال آب خليج‌فارس به صنايع جنوب كشور كه سال ۹۵ مراحل اوليه خود را آغاز كرد، قرار بود علاوه بر تامين آب گل‌گهر در سيرجان، مس در سرچشمه رفسنجان و چادرملو يزد، به كمبود آب شرب استان هم كمك كند.

اين هدف براي چهار پروژه انتقال آب بعدي هم اعلام شده و دولت ادعا مي‌كند با يك تير دو نشان را هدف قرار داده؛ هم تامين آب صنايع و هم شرب استان‌هاي مقصد پروژه‌هاي انتقال آب. خط لوله‌اي كه اعلام شده به تامين آب ۳۰ ميليون نفر در استان‌هاي شرقي كمك مي‌كند، آب را از درياي عمان به استان‌هاي سيستان و بلوچستان، خراسان جنوبي و رضوي منتقل مي‌كند و فعلا ۱۳ درصد پيشرفت كار داشته است و قرار است ۲۸۰ ميليون مترمكعب آب شيرين‌سازي‌شده را منتقل كند.

پروژه خط انتقال آب براي استان‌هاي يزد و كرمان نيز ۹۶ درصد پيشرفت دارد كه در سال گذشته خط دوم اين طرح آغاز شد و قرار است ۲۰۰ ميليون مترمكعب آب شيرين به فلات مركزي منتقل كند. خط بعدي انتقال آب براي استان اصفهان است كه براي رفع مشكل كمبود آب در بخش صنعت خواهد بود و ۴۰۰ ميليون متر مكعب آب براي اصفهان شيرين‌سازي خواهد شد كه در فاز اول ۲۰۰ ميليون مترمكعب است. طرح انتقال آب شرب به شهرهاي كرمان و رفسنجان هم با هدف رفع تنش آبي اين دو شهر صورت مي‌گيرد و به گفته دولت قرار است نياز آبي حدود يك ميليون نفر را تامين كند. دولت در شرايطي اعلام مي‌كند كه اين پروژه‌ها به تامين آب شرب هم كمك مي‌كند كه ميزان كمبود آب در استان‌هاي مقصد تقريبا سه برابر ميزان آبي است كه در پايان فازهاي اجرايي اين طرح‌ها منتقل خواهد شد. علاوه بر اين، هنوز مشخص نيست كه چطور قرار است آبي كه به كمك بخش غيردولتي به اين استان‌ها منتقل مي‌شود، از اين صنايع خريده و با چه هزينه‌اي تهيه شود؟ علاوه بر اين پروژه‌هاي انتقال آب چقدر در كاهش تنش آبي اين استان‌ها موثرند؟

«علي حاجي مرادي»، پژوهشگر انديشكده آب و محيط‌زيست دانشگاه صنعتي شريف توضيح مي‌دهد كه نحوه تخصيص آب اين پروژه‌ها مي‌تواند روي كاهش تنش آبي استان‌هاي مقصد تاثيرگذار باشد يا خير؟ به گفته او پنج استان فارس، اصفهان، يزد، كرمان و خط انتقالي كه از استان سيستان‌‌وبلوچستان به سمت خراسان رضوي مي‌رسد، مقصد پروژه‌هاي انتقال آب انتخاب شده‌اند. در صورت بهره‌برداري از همه فازهاي اين پروژه‌ها در افق بلندمدت، در مجموع ۱.۲ ميليارد مترمكعب آب شيرين به اين پنج استان انتقال داده مي‌شود، با اين حال بايد در نظر بگيريم كه اين عدد چقدر با كسري آب اين استان‌ها فاصله دارد. مطابق با آنچه در قالب كارگروه ملي سازگاري با كم‌آبي در وزارت نيرو بررسي شده، فقط استان خراسان رضوي سالي ۸۹۰ ميليون مترمكعب كسري منابع نسبت به وضع موجود مصارف دارد. ناترازي منابع و مصارف استان كرمان ۱۰۳۰ ميليون مترمكعب، اصفهان ۶۸۰ ميليون مترمكعب، استان فارس هم ۱۱۱۵ ميليون مترمكعب. يزد ۲۲۴ ميليون متر مكعب، سيستان‌و‌بلوچستان ۳۰۳ ميليون مترمكعب، خراسان جنوبي هم ۱۷۶ ميليون مترمكعب. در مجموع اين هفت استان كه مقصد اين پنج پروژه انتقال آب هستند، ۴.۴ ميليارد مترمكعب ناترازي بين منابع و مصارف آنها وجود دارد. مجموع كل تخصيص آب اين پروژه‌ها ۱.۲ ميليارد مترمكعب است كه در واقع نسبت آن كمتر از ۲۸ درصد ناترازي آب اين هفت استان است. اين يعني همچنان در صورت بهره‌برداري كامل اين پنج پروژه هم فاصله معناداري با وضع موجود كسري نياز آبي آنها دارد.

او ادامه مي‌دهد: «اين پروژه‌ها مربوط به بخش خصوصي و شركت‌هاي صنايع فولادي و معدني كشور است كه با هدف تامين نياز فازهاي توسعه‌اي خودشان اجرا خواهند شد. درواقع پروژه‌هاي انتقال آب ارتباطي با دولت ندارد كه براي جبران كسري منابع آبي و سطحي اين استان‌ها روي آن حساب كند. تعدادي سرمايه‌گذار غيردولتي با هدف تامين نيازهاي آتي خود از محل اين منابع آب، برنامه‌ريزي كرده‌اند. به عنوان مثال تكليف كل آب انتقالي ۱۳۵ ميليون مترمكعب خطي كه در اواخر دولت قبل با عنوان طرح انتقال آب از خليج فارس به استان‌هاي كرمان و يزد به بهره‌برداري رسيد، مشخص است؛ ۶۰ ميليون مترمكعب براي گل‌گهر سيرجان، ۴۵ ميليون مترمكعب براي مس سرچشمه و ۳۰ ميليون مترمكعب هم براي چادرملو است به عنوان سهامداران سرمايه‌گذاري و اجراي آن است و آبي اضافه براي رفع مشكلات عمومي دولت در تامين آب موردنياز مردم ندارد. يا فاز دوم اين طرح كه اخيرا توسط رييس دولت سيزدهم هم كلنگ‌زني شد، قرار است ۲۰۰ ميليون مترمكعب را در صورت بهره‌برداري كامل براي تامين ۱۰۰ ميليون مترمكعب نياز صنايع استان يزد، پنج ميليون مترمكعب نياز صنايع استان كرمان و ۵۰ ميليون مترمكعب نياز صنايع استان خراسان جنوبي در منتها‌اليه خط تامين كند.

خريد آب از بخش خصوصي به صرفه است؟

پژوهشگر انديشكده آب و محيط‌زيست دانشگاه صنعتي شريف مي‌گويد آبي كه قرار است به خراسان رضوي برسد، با سرمايه‌گذاري فولاد سنگان انجام مي‌شود. دولت به فولاد سنگان نياز آبي ۵۰ ميليون مترمكعبي داده بود، اما براي اين شركت صرفه اقتصادي نداشته و قرار است روي خط انتقال آب ۱۵۰ ميليون مترمكعبي سرمايه‌گذاري كند. اگر دولت مي‌خواهد روي اين ۱۰۰ ميليون مترمكعب مازاد برنامه‌ريزي كند، بايد مانند يك مشتري خصوصي با هزينه هر مترمكعب ۳.۵ يورو آن را از سرمايه‌گذار بخرد. در واقع دولت روي كار ديگري حساب مي‌كند و اين پروژه‌ها هيچ نسبتي با او ندارند. پروژه‌هاي انتقال آب حتما كمك‌كننده است، اما به شركت‌هايي كه روي آن سرمايه‌گذاري مي‌كنند.

حاجي‌مرادي دليل به صرفه بودن پروژه‌هاي انتقال آب براي اين صنايع را توضيح مي‌دهد و مي‌گويد: «هزينه تمام‌شده براي انتقال هر متر مكعب آب بسته به فاصله آن ۱.۲ تا ۳.۵ يورو است. اين صنايع برآورد كرده‌اند كه انتقال صنايع به كنار دريا هزينه بيشتري براي‌شان دارد و اگر آب را از دريا به سايت‌هاي خود منتقل كنند، هزينه كمتري خواهد داشت. خط انتقال آب به كرمان كه به بهره‌برداري رسيده، ظرفيت انتقال ۴.۴ مترمكعب بر ثانيه و به عبارتي حدود ۱۳۵ ميليون متر مكعب آب را دارد و هدف آن تامين نياز صنايعي است كه روي آن سرمايه‌گذاري كرده‌اند و قرار نيست از آن آب براي جبران تراز منفي آبخوان رفسنجان و كرمان شود. حالا كه مطرح شده انشعابي از اين خط را به آب شرب رفسنجان برسانند، سرمايه‌گذار مي‌گويد قيمت تمام شده آن براي من دو يورو است، اگر مي‌پردازيد آن را در اختيار دولت قرار مي‌دهم. علاوه بر اين نمي‌توان روي آب با قيمت هر متر مكعب دو تا سه يورو براي تامين نيازهاي عمومي از قبيل بحث تامين نياز آب بخش كشاورزي حسابي باز كرد؛ چون هيچ كشاورزي توانايي پرداخت آن را ندارد، آن‌هم در شرايطي كه مي‌تواند به صورت تقريبا رايگان از چاه‌ها آب برداشت كند. به عبارتي وقتي در خوشبينانه‌ترين حالت ارزش اقتصادي محصولات كشاورزي توليدي در اين مناطق به ازاي هر مترمكعب آب مصرفي كمتر از ۲۰ سنت برآورد مي‌شود، مصرف آب سه يورويي پاي زمين كشاورزي غيرممكن است. از سوي ديگر وقتي دولت حداكثر آب‌بهاي دريافتي از مصرف‌كننده آب شرب شهري را با اعمال تمامي ضرايب اضافه مصرف مندرج در قانون بودجه سال ۱۴۰۲، براي شهري مثل مشهد ۴۰۰۰ تومان تعيين كرده است، در اين شرايط اختلاف هزينه تمام‌شده اين مورد با هزينه فروش آب براي تامين ۱۰۰ ميليون مترمكعب از خط انتقال براي شرب مشهد، سالانه بيش از بر ۱۵ هزار ميليارد تومان خواهد شد.

آب منتقل‌شده مالك خصوصي دارد

او درباره ميزان واقعي انتقال آب اين پروژه‌ها در فازهاي اول بهره‌برداري مي‌گويد: «مساله ديگري كه بايد مورد توجه قرار داد اين هست، آنچه اكنون به عنوان خط بهره‌برداري‌شده در سال ۱۳۹۸ در مدار بهره‌برداري قرار دارد، ظرفيت انتقال ۱۳۵ ميليون مترمكعب در سال را دارد و ظرفيت در دست اجراي ساير خطوط هم فاصله معناداري با عدد تخصيص آب دريافتي آنها دارد. به عنوان مثال آنچه به عنوان مكررا افتتاح خط انتقال آب درياي عمان به استان اصفهان در ابتداي سال ۱۴۰۳ ياد مي‌شود، انتقال موقت ۳ تا ۵ ساله ۷۰ ميليون مترمكعب از انشعاب خط كنوني انتقال آب كرمان به سمت اصفهان است. به عبارتي فعلا ۷۰ ميليون مترمكعب به اصفهان منتقل خواهد شد تا پس از بهره‌برداري كامل از خط سيريك اصفهان طي ۳ تا ۵ سال آينده اين ظرفيت به ۲۰۰ ميليون مترمكعب افزايش يابد. بنابراين بنا بر همان دلايلي كه عرض كردم نه در ابتداي سال ۱۴۰۳ و نه حتي بعد از بهره‌برداري كامل از خط سيريك- اصفهان، نبايد انتظار خروشان شدن رودخانه زاينده‌رود را داشته باشند. چون اولا اينكه اين آب مالك خصوصي براي نيازهاي كنوني و طرح‌هاي توسعه خودش را دارد و ثانيا اينكه فاصله بر فرض ۲۰۰ ميليون مترمكعب انتقالي با ناترازي ۶۸۰ ميليون مترمكعبي منابع و مصارف استان اصفهان پابرجا باقي خواهد ماند. نبايد اين تلقي عمومي در جامعه ايجاد شود كه الان چشم‌انتظار نشسته‌اند كه صرفا با اجراي طرح‌هاي آب‌شيرين‌كن و انتقال آب تمامي مشكلات عمومي از قبيل خشكي تالاب گاوخوني، فصلي شدن رودخانه زاينده‌رود، بي‌آبي اراضي كشاورزي و فرونشست زمين حل و فصل شود. در حالي كه متاسفانه مي‌بينيم از زمان مطرح شدن مكرر اين طرح‌ها در فضاي رسانه‌اي و عمومي جامعه، پيگيري و جديت موردنياز تمامي برنامه‌هاي كنترل و كاهش مصرف آب به محاق رفته است.»

پروژه‌هاي انتقال آب، اكوسيستم دريا را  تغيير مي‌دهد؟

حاجي‌مرادي درباره تاثير اين پروژه‌ها روي اكوسيستم خليج‌فارس و درياي عمان هم توضيح مي‌دهد و مي‌گويد: «همانطوري كه در فضاي عمومي داخلي كشور، هياهوي بزرگ‌تر از واقعيت اثربخشي اين پروژه‌ها در جبران كسري ناترازي منابع و مصارف آب به راه افتاده است، متاسفانه در سطح بين‌المللي هم گويي كه قرار است ايران كل آب خليج فارس را انتقال دهد. در حالي كه بنده عرض مي‌كنم اولا آن چيزي كه الان ايران شيرين‌سازي مي‌كند و انتقال مي‌دهد، كمتر از ۳ درصد ظرفيت ساير آب‌شيرين‌كن‌هاي فعال در دورتادور خليج‌فارس است. دوم هم بعد از بهره‌برداري از طرح‌هايي كه تازه شروع شده‌اند هم حتي اين سهم در برابر ساير طرح‌هاي در حال اجرايي بقيه كشورهاي اطراف خليج فارس باز هم كمتر از ۱۰ درصد باقي خواهد ماند. بنابراين ضمن تاييد نگراني از آينده وضعيت زيست‌محيطي خليج‌فارس، اعتقاد دارم نبايد راجع به سهم كشور ايران در اين رابطه بزرگ‌نمايي صورت گيرد.»

سارا سبزی

  • 13
  • 2
۵۰%
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
عبدالله دوم پادشاه اردن بیوگرافی عبدالله دوم پادشاه اردن به همراه عکس های خانواده اش

تاریخ تولد: ۳۰ ژانویه ۱۹۶۲ (۶۲ ساله)

محل تولد: عمان، اردن

سمت: پادشاه اردن (از سال ۱۹۹۹)

تاجگذاری: ۹ ژوئن ۲۰۰۰

ولیعهد: حسین بن عبدالله دوم

همسر: رانیا عبدالله (ازدواج ۱۹۹۳)

ادامه
زندگینامه امامزاده داوود زندگینامه امامزاده داوود در تهران

عنوان شده است که ایشان همراه با برخی از بستگان خود در همراه با امام رضا به ایران می آیند اما در منطقه شمال غربی تهران به شهادت رسیدند. مرقد ایشان در زمان صفویه ساخته شد و سپس در زمان فتحعلی شاه گسترش پیدا کرد. 

دلیل مرگ این امامزاده را به صورت دقیق نمی دانند اما براساس روایات بومیان آن منطقه مشخص می شود که وی همزمان با بستگان خود به همراه امام رضا به ایران می آیند که همزمان با امام ایشان نیز به شهادت رسیدند و سال شهادت را نیز به سال ۴۸۰ هجری قمری نسبت داده اند، البته باز هم باید اشاره کرد که این تاریخ دقیق نیست و تنها براساس شواهد محاسبه شده است. 

براساس آنچه مردم محلی می گویند، امامزاده داوود در آبادی کیگا که در نزدیکی روستای کن قرار دارد، شهید شده، همجنین برخی می گویند وی با همدستی فردی به اسم نجیم گبر و یکی از درویش های روستا به شهادت رسیده است. ز منظر دیگر قاتل این حضرت شخصی به نام محمود فرح‌زادی می باشد.

ادامه
کاظم نوربخش بیوگرافی کاظم نوربخش بازیگر کمدین ایرانی

تاریخ تولد: ۱ مهر ۱۳۵۵

محل تولد: بیجار، کردستان، ایران

حرفه: بازیگر

آغاز فعالیت: ۱۳۷۰ تاکنون

تحصیلات: دیپلم انسانی

ادامه
جیمی ولز بیوگرافی جیمی ولز نابغه پشت ویکی پدیا

تاریخ تولد: ۷ اوت ۱۹۶۶

محل تولد: هانتسویل، آلاباما، ایالات متحده آمریکا

ملیت: آمریکایی، بریتانیایی

حرفه: موسس بنیاد ویکی مدیا

ثروت: ۱/۵ میلیون دلار

ادامه
مینا ساداتی بیوگرافی مینا ساداتی بازیگر سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۱۰ آذر ۱۳۶۰

محل تولد: کاشان، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون

تحصیلات: فوق لیسانس گرافیک از دانشگاه هنرهای زیبای تهران

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

ادامه
شاه نعمت الله ولی شاه نعمت الله ولی؛ عارف نامدار و شاعر پرآوازه ایرانی

تاریخ تولد: ۱۴ ربیع الاول۷۳۱ هجری قمری

محل تولد: کوهبنان یا حلب سوریه

نام های دیگر: شاه نعمت‌الله، شاه نعمت‌الله ولی، رئیس‌السلسله

پیشه: فلسفه و تصوف

مکتب: عارف و تصوف

آثار: شرح لمعات، رساله‌های شاه نعمت‌الله ولی

ادامه
محمدرضا احمدی بیوگرافی محمدرضا احمدی؛ مجری و گزارشگری ورزشی تلویزیون

تاریخ تولد: ۵ دی ۱۳۶۱

محل تولد: تهران

حرفه: مجری تلویزیون

شروع فعالیت: سال ۱۳۸۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی حسابداری و تحصیل در رشته مدیریت ورزشی 

ادامه
رضا داوودنژاد بیوگرافی مرحوم رضا داوودنژاد

تاریخ تولد: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۹

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر

شروع فعالیت: ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۲

تحصیلات: دیپلم علوم انسانی

درگذشت: ۱۳ فروردین ۱۴۰۳

ادامه
ویژه سرپوش