به گزارش تجارت نیوز، در زمستان ۱۴۰۳، قیمت هر قوطی شیر خشک داخلی از حدود ۱۴۰ تا ۱۵۰ هزار تومان به ۱۸۰ تا ۱۹۰ هزار تومان رسیده بود. بر اساس آخرین اطلاعات موجود تا روز ۱۸ فروردین ۱۴۰۴ هم قیمت شیر خشکهای تولید داخل در افزایش قابل توجهی داشته است. این افزایش قیمت به دلیل افزایش هزینههای تولید، مواد اولیه و کاهش یارانههای دولتی رخ داده است. برخی از برندهای معروف داخلی که در دسترس مصرفکنندگان قرار دارند به دلیل افزایش قیمت موجب فشار اقتصادی بیشتر بر خانوارها شدهاند.
در مقابل، قیمت شیر خشکهای وارداتی نیز به دلیل افزایش نرخ ارز و هزینههای گمرکی، رشد بیشتری داشته است. در زمستان سال ۱۴۰۳، قیمت شیر خشکهای خارجی بسته به برند و وزن برای شیرخشک های معمولی بین ۱۸۵ تا ۲۲۰ هزار تومان برای شیرخشک های رژیمی تا ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان متغیر بود. در حالی که این قیمتها تا تاریخ ۱۶ فروردین ۱۴۰۴ به ۲ میلیون و ۹۵۰ هزار تومان رسیده است.
همچنین برخی از برندهای محبوب وارداتی هر چند در بازار ایران یافت میشوند، اما قیمت بالای آنها باعث شده است که بسیاری از خانوادهها به گزینههای داخلی روی بیاورند.
پوشک و شیرخشک؛ هزینههای پنهان تولد یک نوزاد
تولد یک نوزاد، علاوه بر تغییرات اساسی در سبک زندگی خانواده، هزینههای جدیدی را نیز به سبد مصرفی خانوار اضافه میکند؛ هزینههایی که از همان روزهای نخست تولد آغاز میشوند و دستکم تا دو سالگی ادامه دارند. پوشک، شیرخشک، شیشهشیر و پستانک تنها بخشی از این هزینهها هستند و در کنار آنها باید هزینه لباس، دارو، محصولات بهداشتی، ویزیت پزشک، واکسن، لوازم خواب و حملونقل نوزاد را نیز در نظر گرفت.
بر اساس ارقام ارائهشده، متوسط هزینه نگهداری یک نوزاد از تولد تا دو سالگی در سال ۱۴۰۳ ماهانه حدود ۱۱ میلیون تومان بوده است. این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۱۴ میلیون تومان و در سال ۱۴۰۵ به ۲۰ میلیون تومان در ماه رسیده است.
به این ترتیب، هزینه اسمی نگهداری یک نوزاد طی ۲۴ ماه در صورت ثابت ماندن هزینه ماهانه در هر سال، از حدود ۲۶۴ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ به ۳۳۶ میلیون تومان در سال ۱۴۰۴ و ۴۸۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۵ میرسد. این ارقام نشان میدهد که فرزندآوری برای خانوادهها تنها با هزینههای مقطعی هنگام تولد همراه نیست، بلکه یک تعهد مالی مستمر و سنگین ایجاد میکند.
پوشک؛ هزینهای که هر ماه تکرار میشود
در میان کالاهای مصرفی نوزاد، پوشک یکی از اقلامی است که برخلاف شیشهشیر یا برخی لوازم دیگر، بهصورت روزانه مصرف میشود و خانواده ناچار است به شکل مستمر برای خرید آن هزینه کند. بر اساس ارقام ارائهشده، متوسط قیمت یک بسته ۲۸ عددی پوشک معمولی از حدود ۲۴۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۳ به ۳۶۸ هزار تومان در سال ۱۴۰۴ و ۵۷۵ هزار تومان در سال ۱۴۰۵ رسیده است.
بنابراین قیمت بسته پوشک طی دو سال حدود ۱۴۰ درصد افزایش داشته است؛ یعنی قیمت یک بسته در سال ۱۴۰۵ بیش از ۲.۳ برابر قیمت آن در سال ۱۴۰۳ شده است. نکته مهم این است که این افزایش قیمت در مورد کالایی اتفاق افتاده که مصرف آن محدود به یک یا دو بار خرید نیست. نوزاد در طول روز به چند پوشک نیاز دارد و بنابراین افزایش قیمت هر بسته، مستقیماً به هزینه ماهانه خانوار منتقل میشود.
شیرخشک؛ از هزینه معمولی تا هزینهای چندمیلیونی
شیرخشک یکی دیگر از اقلام مهم سبد هزینه نوزاد است. البته هزینه آن بسته به داخلی یا وارداتی بودن و همچنین نوع شیرخشک تفاوت بسیار زیادی دارد. اما بر اساس آمارها قیمت متوسط شیرخشک داخلی از حدود ۱۴۵ هزار تومان در سال ۱۴۰۳ به حدود ۳۰۵ هزار تومان در سال ۱۴۰۵ رسیده است.
بر مبنای میانگین بازهها، قیمت شیرخشک وارداتی از حدود ۱۹۲.۵ هزار تومان در سال ۱۴۰۳ به حدود ۹۰۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۵ رسیده است. به بیان دیگر، قیمت متوسط این محصول طی دو سال حدود ۳.۷ برابر شده است.
شیرخشک رژیمی؛ جهش قیمت از ۲ میلیون به بیش از ۴ میلیون تومان
شرایط برای خانوادههایی که نوزاد آنها به شیرخشکهای رژیمی یا تخصصی نیاز دارد، بسیار دشوارتر است. افزایش قیمت از یک طرف و کمبود و نایاب شدن این نوع شیرخشک ها از طرف دیگر فشار مضاعفی را به خانواده وارد کرده است.
بنابراین در فاصله سالهای ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵، قیمت شیرخشک رژیمی دستکم دو برابر شده است. در این شرایط، خانوادهای که نوزادش بهصورت مستمر به شیرخشک تخصصی نیاز دارد، ممکن است بخش قابلتوجهی از هزینه ماهانه خود را فقط برای تأمین تغذیه کودک پرداخت کند.
شیشهشیر؛ افزایش چندبرابری قیمت یک وسیله ضروری
شیشهشیر نیز در این دوره افزایش قیمت قابلتوجهی داشته است. با توجه به اینکه قیمت ارائهشده به صورت بازه است، برای محاسبه میزان افزایش، میانگین بازه هر سال در نظر گرفته شده است.
بر این اساس، متوسط قیمت شیشهشیر از حدود ۴۰۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۳ به حدود یک میلیون و ۵۵۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۵ رسیده است؛ یعنی حدود ۲۸۸ درصد افزایش. البته این رقم لزوماً به معنای افزایش قیمت تمام مدلهای شیشهشیر به همین میزان نیست، زیرا بازه قیمتی این محصول بسیار گسترده است و قیمت به برند، حجم، جنس و امکانات محصول بستگی دارد.
پستانک؛ کالایی کوچک با افزایش قیمت بزرگ
پستانک در مقایسه با شیرخشک و پوشک، سهم کوچکتری از هزینه خانوار دارد، اما بررسی قیمت آن نیز نشاندهنده افزایش قابلتوجه هزینه لوازم نوزاد است.
بر اساس میانگین بازههای قیمتی، متوسط قیمت پستانک طی دو سال حدود ۱۳۶ درصد افزایش پیدا کرده است. البته پستانک برخلاف پوشک و شیرخشک مصرف روزانه و مستمر مشابهی ندارد و نمیتوان افزایش قیمت آن را به تنهایی معادل افزایش هزینه ماهانه نوزاد دانست؛ اما مجموع همین اقلام کوچک، در کنار سایر کالاهای مورد نیاز کودک، فشار قابلتوجهی ایجاد میکند.
هزینه نگهداری نوزاد؛ از ۱۱ میلیون تا ۲۰ میلیون تومان در ماه
تصویر کلی هزینه نگهداری نوزاد در این سه سال، افزایش قابل توجه هزینههای خانوار را نشان میدهد.در مجموع، هزینه ماهانه نگهداری نوزاد از ۱۱ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ به ۲۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۵ رسیده است؛ یعنی حدود ۸۱.۸ درصد افزایش.
به بیان سادهتر، خانوادهای که در سال ۱۴۰۳ برای نگهداری نوزاد خود ماهانه ۱۱ میلیون تومان هزینه میکرد، در سال ۱۴۰۵ برای همان سطح از هزینهها باید بهطور متوسط ۲۰ میلیون تومان در ماه کنار بگذارد.
وقتی یارانه ثابت میماند اما هزینهها افزایش مییابند
اگر مبنا را پرداخت ماهانه ۲ میلیون تومان یارانه برای هر نوزاد قرار دهیم، این مبلغ در طول دو سال به ۴۸ میلیون تومان میرسد. اما مسئله مهم، نسبت این یارانه به کل هزینه نگهداری نوزاد است.
مسئله اصلی فقط افزایش قیمت پوشک یا شیرخشک نیست؛ بلکه کاهش قدرت پوششی حمایت دولت است. اگر هزینه نگهداری نوزاد با سرعت افزایش پیدا کند اما مبلغ حمایت ثابت بماند، ارزش واقعی این حمایت برای خانوادهها کاهش خواهد یافت.
این موضوع در مورد پوشک و شیرخشک اهمیت بیشتری دارد، زیرا این دو کالا برخلاف بسیاری از اقلام، قابل حذف از سبد مصرفی نیستند. خانواده ممکن است خرید برخی کالاهای غیرضروری را به تعویق بیندازد، اما نمیتواند مصرف پوشک نوزاد یا تغذیه او را متوقف کند. در مورد خانوادههایی که نوزادشان به شیرخشک وارداتی یا رژیمی نیاز دارد، فاصله میان هزینه واقعی و حمایت دولتی حتی بیشتر میشود. رسیدن قیمت شیرخشک رژیمی وارداتی به بیش از ۴ میلیون تومان، به این معناست که قیمت یک قوطی از این محصول میتواند به تنهایی بیش از دو برابر یارانه ماهانه ۲ میلیون تومانی باشد.
هزینه فرزندآوری فقط هزینه تولد نیست
بررسی قیمت چهار قلم پوشک، شیرخشک، شیشهشیر و پستانک نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از هزینه فرزندآوری در ماهها و سالهای پس از تولد ایجاد میشود. پوشک یک هزینه دائمی و تکرارشونده است؛ شیرخشک برای برخی خانوادهها به یک هزینه سنگین ماهانه تبدیل میشود؛ و شیشهشیر و پستانک نیز با افزایش قیمت، هزینه تهیه لوازم اولیه نوزاد را بالا بردهاند.
از سوی دیگر، رقم ۲۰ میلیون تومان هزینه ماهانه نگهداری نوزاد در سال ۱۴۰۵ تنها شامل همین چهار قلم نیست و هزینههای دیگری مانند لباس، دارو، مراقبتهای پزشکی، لوازم بهداشتی، وسایل خواب و سایر نیازهای کودک نیز در آن قرار میگیرد.
بنابراین اگر سیاست حمایت از فرزندآوری قرار است نقش مؤثری در کاهش فشار اقتصادی خانوادهها داشته باشد، صرف تعیین یک مبلغ ثابت کافی نیست؛ بلکه میزان حمایت باید متناسب با تورم و رشد واقعی هزینه نگهداری کودک بازنگری شود.
در غیر این صورت، با افزایش هزینههای نوزاد، سهم حمایت دولتی از سبد هزینه خانواده بهصورت مستمر کاهش پیدا خواهد کرد؛ همانطور که بر اساس ارقام این بررسی، سهم یارانه ۲ میلیون تومانی از ۱۸.۲ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۱۰ درصد در سال ۱۴۰۵ رسیده است. در چنین شرایطی، پرسش اصلی این است که یارانه پرداختی از سوی دولت در برابر هزینه واقعی بزرگ کردن یک کودک چه قدرت خریدی دارد.
- 15
- 3
