بارندگی‌های شدید نیمه آبان بار دیگر چشمه «دزداران» را در بخش صمصامی شهرستان کوهرنگ از مدار تأمین آب شرب خارج کرد. حالا بار دیگر بیش از ۵ هزار نفر از ساکنان این منطقه، در یکی از پرآب‌ترین استان‌های کشور، برای تأمین آب آشامیدنی به تانکرهای آبرسانی وابسته شدند. افزایش کدورت آب این چشمه و اختلال در منبع جایگزین تأمین آب، مسئله‌ای تازه نیست؛ این بحران تکرارشونده دست‌کم در یک دهه گذشته بارها ایجاد شده است و با بارندگی‌های شدید بیشتر شده و باوجود هشدارها و وعده‌های مسئولان برای یافتن راهکار اساسی، همچنان ادامه دارد.
«خسته شدیم. آبرسانی سیار یعنی چه؟ هر سال با هر بار باران، این اتفاق به بار می‌آید. آب چشمه گل‌آلود می‌شود و ما دیگر نمی‌توانیم از آن استفاده کنیم. هیچ‌کس هم کاری برای این اتفاق نمی‌کند. آب شهر و روستاهای اطراف از این چشمه تأمین می‌شود. مگر می‌شود راه‌حلی برای این مشکل وجود نداشته باشد؟»
این گفته‌های داوود قائمی است. از اهالی «صمصامی» کوهرنگ در چهارمحال و بختیاری: «ما در پرآب‌ترین استان ایران زندگی می‌کنیم. استان ما، مادر چشمه‌ها و رودخانه‌های ایران است، آن‌وقت با یک بارندگی، حتی دسترسی ما به آب آشامیدنی هم محدود می‌شود.»
مشکلی که حل نمی‌شود
گفته‌های قائمی را زینب هاشمی تأیید می‌کند: «هر بارندگی این مشکل را برای ما ایجاد می‌کند. آب لوله‌کشی کدر نه، بلکه کاملاً گل آلود می‌شود. اصلا لازم نیست شرکت آب و فاضلاب آب را از مدار خارج کند. به‌خودی‌خود، کسی دیگر نمی‌تواند از این آب استفاده کند. آبی که با تانکر می‌آورند، کفاف استحمام و شست‌وشو را نمی‌دهد. اگر یک بار یک مشکل پیش بیاید، آدم تحمل می‌کند؛ اما مشکلی که مدام تکرار می‌شود و کسی آن را حل نمی‌کند، هیچ مدیر و هیچ دولتی اقدامی برای رفع آن نمی‌کند، غیرقابل تحمل می‌شود.»
ماجرا از این قرار است که با بارندگی‌های شدید نیمه آبان، یعنی هفته‌ای که گذشت، آب چشمه‌های «دزداران» بخش صمصام در کوهرنگ چهارمحال و بختیاری برای چندمین بار طی ۱۰ سال اخیر گل‌آلود شده و به همین علت، این منبع تأمین‌کننده آب آشامیدنی منطقه صمصامی از شبکه مدار خارج شده است.
آبرسانی سیار
مدیر روابط‌عمومی شرکت آب و فاضلاب استان چهارمحال و بختیاری با تأیید آنچه شهروندان روایت کرده‌اند، می‌گوید: «چشمه دِزداران تنها منبع اصلی تأمین آب شرب این منطقه است که بارندگی‌های شدید و ورود رواناب‌ها کدورت آب را افزایش داده است؛ همچنین، چاه پدافندی منطقه که با عمق حدود ۶۰ متر و با هدف پشتیبانی از تأمین آب در شرایط اضطراری حفر شده، تحت‌تأثیر بارش‌های اخیر قرار گرفته و دچار افزایش کدورت شده است.»
به گفته «یاسر مهدیان»، با توجه به افزایش کدورت هر ۲ منبع و اهمیت سلامت آب شرب، توزیع آب ازطریق شبکه تا زمان کاهش کدورت، بررسی‌های لازم و تأیید سلامت و کیفیت منابع متوقف شده است: «در شرایط فعلی، آب مورد نیاز شهروندان فقط ازطریق تانکرهای آبرسانی تأمین می‌شود و این شیوه تا زمان اطمینان از کیفیت آب، رفع کدورت منابع و بازگشت شرایط به حالت عادی ادامه دارد. گروه‌های عملیاتی شرکت آبفای استان به‌طور مداوم وضعیت منابع را بررسی می‌کنند تا پس‌از رفع کدورت و تأیید کیفیت آب، امکان ازسرگیری توزیع ازطریق شبکه فراهم شود.
او همچنین با عذرخواهی از شهروندان بابت مشکلات و محدودیت‌های ایجادشده، می‌گوید: «سلامت و کیفیت آب شرب شهروندان اولویت اصلی شرکت آب و فاضلاب است و تا پیش‌از تأیید سلامت و کیفیت منابع، آب این منابع برای مصرف در اختیار مردم قرار نخواهد گرفت.»
پیگیری بحران
«محسن فرهادی»، فرماندار شهرستان کوهرنگ هم، موضوع کدورت آب را به بارش‌های شدید و کم‌سابقه‌ای که طی روزهای گذشته در منطقه اتفاق افتاد، نسبت می‌دهد و می‌گوید: «باوجود اینکه بارندگی و سیلاب‌ها بدون بروز حادثه جانی پشت سر گذاشته شد، مشکلاتی را در برخی منابع تأمین آب به وجود آورد و موجب افزایش کدورت آب شد. در پی بروز این مشکل، موضوع ازسوی مدیریت بحران شهرستان پیگیری و بازدیدهایی از مناطق درگیر انجام شد؛ همچنین برای تأمین آب مورد نیاز مردم، تانکرهای آبرسان اختصاص داده شده است و توزیع آب با این تانکرها تا زمان کاهش کدورت و بهبود وضعیت منابع آبی ادامه خواهد داشت.»
فرماندار شهرستان کوهرنگ با اشاره به تأثیر شرایط طبیعی و جغرافیایی منطقه بر وضعیت منابع آب توضیح می‌دهد: «شرایط زمین‌شناسی، جنس خاک، شیب منطقه و وضعیت منابع آب زیرزمینی از عواملی است که در زمان بارندگی‌های شدید و متمرکز می‌تواند بر کیفیت ظاهری آب تأثیر بگذارد؛ به‌ویژه زمانی که حجم زیادی از بارش در مدت کوتاهی اتفاق می‌افتد، امکان نفوذ گل‌ولای و تغییر وضعیت منابع آب افزایش پیدا می‌کند. باید توجه داشت که صرفاً محصورکردن محدوده ظاهری چشمه لزوماً مشکل را برطرف نمی‌کند؛ چراکه در برخی موارد، ممکن است آب در مسیرهای زیرزمینی و پیش‌از رسیدن به محل خروج از زمین، تحت‌تأثیر شرایط بارندگی قرار گرفته باشد؛ بنابراین، لازم است پیش‌از انتخاب راهکار، منشأ اصلی افزایش کدورت و وضعیت منبع آب به‌صورت کارشناسی بررسی شود.»
او با اشاره به ضرورت پیگیری راهکارهای اساسی برای جلوگیری از تکرار این مشکل گفت: «بررسی راهکارهای بلندمدت و اقدامات اجرایی در حوزه تأمین آب باید ازسوی دستگاه متولی، به‌ویژه شرکت آب و فاضلاب، دنبال شود تا با توجه به شرایط طبیعی منطقه، راهکاری متناسب برای کاهش مشکلات مردم پیش‌بینی شود.»
کدر و گلآلودشدن آب این چشمه پیش‌از این نیز مسبوق به سابقه‌ای تکراری است. آخرین بار در مرداد ۱۴۰۱، کدورت بالای چشمه آب این منبع را از مدار شبکه خارج کرده بود. آن زمان سرپرست معاونت عمرانی استاندار چهارمحال و بختیاری با تأکید بر اینکه گلآلودشدن چشمه کوهرنگ کاملاً هیدرولوژیکی و طبیعی است، اعلام کرده بود: می‌توان با قطعیت اعلام کرد که در کدورت آب چشمه کوهرنگ، بشر هیچ دخالتی نداشته است.
حوضچه‌هایی که حفر نشد
علی حیدری آن زمان در گفت‌وگویی با «پیام ما» اعلام کرده بود: «این چشمه در اواسط مردادماه سال جاری دچار کدورت شدید شد و بلافاصله قبل‌از ورود آب به مخازن کوهرنگ از مدار خارج شد. چشمه کوهرنگ چشمه‌ای کارستی است و کارست به‌معنای حفره و غار طبیعی زیرسطحی است که بررسی‌های صورت‌گرفته نشان می‌دهد نوع کارست این چشمه از نوع خوردگی و انحلال توده‌های سنگ‌های کربناته است. طبق گزارش‌ها، در سالیان اخیر هرچه به‌سمت جلو حرکت می‌کنیم، کدورت چشمه در برهه‌های مختلف افزایش پیدا می‌کند و باید فکری اساسی برای جلوگیری از بحران‌های احتمالی درصورت تکرار‌شدن این پدیده داشته باشیم.»
حیدری با تأکید بر اینکه گلآلودشدن چشمه کوهرنگ کاملا هیدرولوژیکی و طبیعی است، گفت: «می‌توان با قطعیت اعلام کرد که در کدورت آب چشمه کوهرنگ بشر هیچ دخالتی نداشته است. ازآنجا‌که در کدورت چشمه آب کوهرنگ، تغییرات اقلیمی و کاهش یخچال‌های طبیعی مؤثر است، مقرر شد حوضچه‌هایی برای ته‌نشین‌شدن گل‌ولای چشمه، درصورت تکرار این کدورت ایجاد شود. شایعات درخصوص علل گل‌آلودی چشمه کوهرنگ، ازجمله انفجار، انتقال آب از زیر زمین و… صحت ندارد.»
حیدری از احداث حوضچه‌هایی خبر داده بود که به‌نظر، همچنان قرار نیست احداث شوند. حالا بار دیگر آب شربِ بیش از ۵ هزار نفر در بخش صمصامی تحت‌تأثیر این شرایط قرار گرفته است؛ شرایطی که گویا با این پاییز و زمستانی که قرار است پرباران باشد، باز هم تکرار می‌شود.
- 10
- 6
