سیدمحمد هاشمی: پیش از دادگاه نمی‌توان فردی را جاسوس خطاب کرد

شب پنجشنبه ۲۶ بهمن، در بخش خبری ۲۰:۳۰ سیما، گزارشی در مورد فعالیت‌های کاووس سیدامامی، فعال محیط‌زیستی که در۴بهمن ۹۶ به همراه چند تن دیگر به اتهام جاسوسی از مراکز نظامی، بازداشت و به گفته مقامات قضایی و امنیتی در ۱۹بهمن در سلول خود خودکشی کرد، پخش شد. انتشار تصاویر خصوصی متهمی که در قید حیات نیست و جاسوس خواندن او قبل از این که رای دادگاه در مورد این پرونده صادر شود، باعث شد تا بسیاری انتقادهایی را در‌این‌زمینه مطرح کنند. 

در این گزارش تصاویر و مباحثی مطرح شد که واکنش‌های بسیاری را به‌ویژه در فضای مجازی برانگیخت. در همین رابطه سیدمحمد هاشمی، وکیل پایه یک دادگستری درباره مجرم خواندن متهم قبل از رای دادگاه گفت: «به طور کلی بر‌اساس اصل ۳۷ قانون اساسی «اصل بر برائت است و هیچ‌کس از نظر قانون مجرم شناخته نمی‌شود، مگر این که جرم او در دادگاه صالح ثابت شود. یعنی کسی که مورد اتهام قرار می‌گیرد باید در مسیری کاملا قانونی و با احترام به دادسرا احضار شود. بعد از این که اتهام در دادسرا اثبات شد پرونده تشکیل و به دادگاه می‌رود. بدون اثبات دقیق در دادگاه نمی‌توان به فردی گفت جاسوس، مثلا این که یک نفر یک‌بار سفر خارج رفته باشد را نمی‌توان گفت جاسوس، همه اینها باید با ادله در دادسرا اثبات شود و بعد پرونده به دادگاه فرستاده شود. بنابراین نمی‌توان پیشاپیش فردی را جاسوس خطاب کرد».

این حقوقدان در پاسخ به این سوال که بعد از فوت متهم این رویه به چه صورت خواهد بود، گفت: «اگر متهم تنها نباشد پرونده برای چند نفر تشکیل می‌شود و به مسیر خود ادامه می‌دهد اما اگر مربوط به شخص ایشان باشد، با مرگ او موضوع منتفی است. قبل از رای دادگاه بردن آبروی یک فرد هم غیر‌اخلاقی و هم غیر‌قانونی است. زیرا این مسئله بر خانواده فرد هم تاثیر دارد». این استاد حقوق دانشگاه در ادامه با اشاره به‌ بندی از فرمان ۸ ماده‌ای امام(ره)، تاکید کرد: «حضرت امام هم در فرمان ۸ماده‌ای خود به صراحت به این موضوع اشاره می‌کنند و می‌فرمایند: «موکدا تذکر داده مى‌شود که اگر براى کشف خانه‌هاى تیمى و مراکز جاسوسى و افساد علیه نظام جمهورى اسلامى از روى خطا و اشتباه به منزل شخصى یا محل کار کسى وارد شدند و در آنجا با آلت لهو یا آلات قمار و فحشا و سایر جهات انحرافى مثل مواد مخدره برخورد کردند، حق ندارند آن را پیش دیگران افشا کنند زیرا اشاعه فحشا از بزرگ‌ترین گناهان کبیره است و هیچ‌کس حق ندارد هتک حرمت مسلمان و تعدى از ضوابط شرعیه کند.

فقط باید به وظیفه نهى از منکر به نحوى که در اسلام مقرر است عمل کنند و حق جلب یا بازداشت یا ضرب و شتم صاحبان خانه و ساکنان آن را ندارند» این وکیل پایه یک دادگستری همچنین در مورد پخش تصاویری از زندگی شخصی فرد متهم تصریح کرد: «ورود به حریم خصوصی افراد ممنوع است و به‌فرض که فرد در گذشته و حال هر کاری در حریم خصوصی خود انجام می‌داده، دلیل بر مجرم بودن آن نیست.

فرهاد فتحی