چهارشنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۰
کد مقاله: ۹۹۰۷۰۰۰۲۸

جعاله چیست؟ (+ انواع و ارکان جعاله)

جعاله,معنی جعاله,جعاله در سیستم بانکداری ایرانکاری که برحسب جعاله درخواست می شود، باید مشروع و عقلایی باشد
جعاله یکی از عقود معین در حقوق ایران است و شروط و خصوصیت های آن در قانون مدنی تعیین شده است. در این قرارداد، شخصی خود را متعهد می کند که در برابر عملی، به شخص دیگری دستمزد و اجرت معینی پرداخت کند.

جعاله

جعاله در لغت به معنای مزدی است که در برابر انجام کاری قرار داده می شود و در اصطلاح فقها، صیغه ای است که نتیجه آن کسب کردن منفعتی در برابر عوض است. البته برای انعقاد قرارداد جعاله شرط نیست که کارمزد معلوم باشد. همینطور در تعریف دیگری، قرارداد جعاله عبارت است از التزام شخص به پرداخت اجرت و پاداش معلوم در مقابل عملی، اعم از این که عامل، معین باشد یا خیر.

در جعاله، شخص متعهد را جاعل و طرف مقابل را عامل و اجرت را جُعل می گویند. به عنوان مثال شخصی می گوید چنانچه کسی حیوان یا ماشین را پیدا کرد، صدهزار تومان به وی دستمزد می دهم، به این عمل جعاله گفته می شود.

اقسام قرارداد جعاله

جعاله به اعتبار چگونگی ایجاب و پیشنهاد آن، بر دو قسم است:

۱- جعاله خاص:

در جعاله خاص، شخص جاعل تصمیم و نیت خود را تنها برای یک یا چند نفر معین مطرح می کند و کس دیگری نمی تواند با انجام دادن آن کار، دستمزد را دریافت کند. در واقع در جعاله خاص انجام دادن عمل از طرف افراد دیگر اجرتی ندارد؛ بدین ترتیب در جعاله ی خاص، تنها انجام دادن عمل مهم نیست؛ بلکه این مسأله هم دارای اهمیت است که چه کسی آن عمل مشخص را انجام می دهد.

۲- جعاله عام:

در جعاله عام، هدف جاعل، رسیدن به مقصود خود است و برای او تفاوتی ندارد که کار مورد نظر به وسیله چه کسی انجام شود. مثلا، می گوید که هر کس فلان کار را انجام دهد، به او مبلغی مشخص پاداش می دهم.

ارکان جعاله

جعاله از سه رکن تشکیل شده است. یعنی برای این که بتوانیم اسم یک عمل حقوقی را جعاله بگذاریم باید این سه عنصر با هم وجود داشته باشد. ارکان جعاله عبارتند از:

- جاعل:

جاعل کسی است که درخواست انجام کاری را کرده است. به عنوان مثال کسی آگهی می زند به یابنده کیف با مشخصات معینی، مژدگانی می دهد. 

- عامل:

کسی که کار درخواست شده را انجام می دهد، عامل است. عامل میتواند یک شخص معین باشد یا شخص یا اشخاص نامعینی باشند.

جعاله چیست,جعاله,جعاله عامجعاله دارای این مزیت است که در آن مشخص بودن تفصیلی کار لازم نیست

- جُعل (عوض):

دستمزد و اجرتی که باید پرداخت شود، جُعل گفته می شود یا بعبارتی عوض در جعاله بنابر مشهور باید با پیمانه یا وزن یا شمارش و در کل معلوم باشد؛ بنابراین، جعاله در صورت مجهول بودن عوض باطل است. البته در صورت بطلان عقد هم، عامل مستحق اجرت المثل است، با این تفاوت که در صورت صحّت جعاله و بطلان عوض، اجرت المثل، در جعاله عوض واقع می شود؛ لکن بنابر قول جمعی، در صورتی که جهالت (عدم شفاف سازی) مانع تسلیم عوض نباشد، اشکالی ندارد، مثل آنکه جاعل بگوید: هرکس فلان گمشده را بیابد، نصف آن از آنِ وی باشد یا صاحب کالا به دلال بگوید: از فلان مبلغ هر چه بیشتر فروختی از آنِ خودت باشد.

شرایط عمل مورد جعاله

کارهایی مورد جعاله قرار می گیرند که شرایط زیر را داشته باشند:

>> عمل مورد جعاله از کارهای واجب بر جاعل نباشد. مثلا، جاعل بگوید هر کسی نماز ظهر و عصر مرا بخواند، مبلغی مشخص به او می دهم که در اینصورت جعاله باطل است.

>> کار مورد جعاله، حلال و مشروع باشد. به دلیل آن که جعاله بر انجام کارهای حرام مانند زنا باطل است.

>> کار، غرض و منفعت قابل توجه عقلایی داشته باشد، بدین ترتیب قرارداد جعاله بر انجام کارهای عبث و بیهوده مانند کشیدن تمام آب چاه یا رفتن به مکان های پرخطر و تاریک، درست نیست.

اوصاف قرارداد جعاله

جعاله، مثل هر عمل حقوقی دیگری، دارای شروط و قیودی است که عبارتست از:

۱- جعاله عقدی جایز است بدین ترتیب از جمله قیود مهمی که بالاخص در جعاله ی عام باید مورد توجه قرار گیرد، این است که اولین کسی که کار مورد نظر را انجام می دهد و نتیجه را در اختیار جاعل می گذارد، سزاوار پاداش است.

۲- جعاله عقدی معوض است در واقع جعاله نوعی سفارش کار است و همانطور که در ماده ۵۶۱ قانون مدنی آمده، جعاله  عبارت از التزام شخصی به ادای اجرت معلوم است. لازم به ذکر است که عامل زمانی مستحق جعل است که مال متعلق جعاله را تسلیم نموده یا عمل متعلق جعاله را انجام داده باشد.

۳- کاری که برحسب جعاله درخواست می شود، باید مشروع و عقلایی باشد. بدین ترتیب در‌صورتی‌که شخصی در برابر انجام کاری که جرم شمرده شود، متعهد به دادن دستمزد شود، جعاله باطل است.

۴- لزومی ندارد عمل مورد نظر و حتی اجرت مورد نظر از همه جهت روشن و معین باشد مثلا اگر کسی پایبند شود که هر کس طلای گمشده وی را پیدا کند ۱/۳ قیمت طلا را به عنوان پاداش به او می دهد جعاله درست است.

آثار جعاله,جعاله در حقوق,جعالهبیشتر فقها اجرای‌ صیغه‌ را نیز رکن‌ جعاله‌ دانسته‌اند

جواز عقد جعاله

بر اساس قانون، جعاله تعهدی جائز است و مادامی که عمل به پایان نرسیده باشد هر یک از دو طرف میتوانند رجوع نمایند، ولی اگر جاعل، در اثناء عمل عامل از جعاله رجوع نماید باید اجره المثل عمل عامل را بدهد. جعاله دارای این مزیت است که در آن مشخص بودن تفصیلی کار لازم نیست و موضوع التزام میتواند مجهول باشد، همانطور که قانون مدنی هم به آن تصریح دارد چنان­که در خصوص اجرت هم همین مطلب ثابت است. کاری که به موجب جعاله، تقاضا می شود، باید مشروع و عقلائی باشد، اگر فردی، برای ارتکاب جرم یا کاری برخلاف اخلاق حسنه، پایبند به دادن دستمزد شود، جعاله باطل است.

آثار جعاله

جعاله با اینکه عقد جایزی است ولی به این معنی نیست که هیچ اثری نداشته باشد، بلکه الزام جاعل، اثری دارد که در صورت لغو جعاله، بر آن مترتب می شود:

۱. کار مورد درخواست، مرکب از اجزائی بوده که هر کدام مستقلاً منظور جاعل بوده و پاداش دارد، در اینصورت چنانچه بعد از انجام قسمتی از کار، جعاله فسخ شود، عامل به نسبت عملی که انجام داده است، مستحق اجرت خواهد بود.

۲. کار، تجزیه پذیر نیست و انجام کل کار منظور جاعل می­باشد در اینصورت انجام مقدمات کار، بدون رسیدن به نتیجه، بدون اجرت خواهد بود. زمانی عامل مستحق اجره است که کار مورد نظر را انجام و تحویل و تسلیم به جاعل نماید.

جعاله در سیستم بانکداری ایران

به منظور ایجاد تسهیلات لازم برای توسعه و گسترش امور تولیدی، بازرگانی و خدماتی بانک ها اجازه داد تا از جعاله در نظام بانکداری استفاده شود. در جعاله بانکی معمولاً بانک ها در نقش عامل ظاهر میشوند و به انجام خدمات بانکی، سرمایه گذاری مستقیم از طریق شرکتهای تابعه و انعقاد جعاله ثانویه می پردازند. گشایش اعتبارات اسنادی، صدور ضمانت نامه های بانکی و سرمایه گذاری مستقیم از طرف بانک ها میتواند در قالب جعاله انجام شود.

هر شخص حقیقی یا حقوقی که دارای شرایط عمومی اخذ تسهیلات بانکی و همچنین واجد شرایط خاص مربوط به عقد جعاله باشد با رعایت ضوابط مربوط به اعطای تسهیلات میتواند از تسهیلات جعاله استفاده کند. تسهیلات جعاله در دو بخش کلی جعاله برای اجرای طرح های گوناگون و جعاله ساختمانی (احداث مسکن در املاک فاقد سابقه ثبتی و برای تعمیرات واحد های مسکونی) قابل پرداخت است. بر اساس مادّه ۷۰ قانون عملیات بانکی بدون ربا، بانک ها اجازه دارند قسمتی از مبلغ قرارداد جعاله را، بعنوان پیش دریافت یا پیش پرداخت، با رعایت ضوابط مقرر از طرف شورای پول و اعتبار، دریافت نمایند یا بپردازند.

جعاله,عقد جعاله چیست,تعریفدر جعاله بانکی معمولاً بانک ها در نقش عامل ظاهر میشوند و به انجام خدمات بانکی میپردازند

گردآوری: بخش اقتصاد سرپوش

  • 18
  • 5
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
مطالب پیشنهادی,وبگردی
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
مسیح مهاجری,زندگینامه مسیح مهاجری,فعالیت های مسیح مهاجری زندگینامه مسیح مهاجری سیاستمدار ایرانی (+ تصاویر)

زاده:۱۳۲۶ 

زادگاه:تنکابن،  ایران

ملیت:ایرانی

پیشه:مدیر مسئول روزنامه جمهوری اسلامی

دین:اسلام

ادامه
شفیعی کدکنی,دکتر شفیعی کدکنی,محمد رضا شفیعی کدکنی زندگینامه شفیعی کدکنی شاعر معاصر ایران (+ تصاویر)

زاده:۱۹ مهر ۱۳۱۸

زادگاه:کدکن،  نیشابور

ملیت:ایرانی

پیشه:شاعر،  استاد دانشگاه، پژوهشگر و نویسنده

دین:اسلام

ادامه
سرگی برین,زندگینامه سرگی برین,جوایز سرگی برین بیوگرافی سرگی برین موسس شرکت گوگل (+ تصاویر)

تاریخ تولد: ۲۱ اوت ۱۹۷۳

قد: ۱.۷۳ متر

ملیت: آمریکایی

زادگاه: مسکو، روسیه  SFSR، اتحاد جماهیر شوروی

مذهب: یهودی

ادامه
رودکی,شاعر رودکی,آثار رودکی سمرقندی زندگی نامه رودکی استاد شاعران و پدر شعر فارسی + آثار

زادروز:۱۱ رمضان ۲۴۴( قمری)

زاد گاه:پنجکنت، تاجیکستان کنونی

زمینهٔ کاری:شاعر، موسیقی دان

ملیت:ایرانی

مرگ:۳۲۹( قمری)

در زمان حکومت:سامانیان

ادامه
حسین یاری,حسین یاری و خانوده اش,حسین یاری و همسرش بیوگرافی حسین یاری (بازیگر و کارگردان سینما) و آثار وی + تصاویر

تاریخ تولد: ۱۶ دی ۱۳۴۶

زادگاه: تهران

وضعیت تاهل: متاهل

فرزندان: سروش، سارا و علی

سالهای فعالیت: از ۱۳۵۸ تاکنون

ملیت:ایرانی

ادامه
حضرت ابوالفضل (ع),روز شهادت حضرت ابوالفضل (ع),نام همسر حضرت ابوالفضل (ع) زندگینامه حضرت ابوالفضل (ع) و نحوه ی به شهادت رسیدنش

کنیه:ابوالفضل، ابوالقاسم

زاده:۴ شعبان سال ۲۶ق.

زادگاه:مدینه

درگذشت:۱۰ محرم سال ۶۱ قمری

مدفن: کربلا

ادامه
آریگو ساکی,افتخارات ملی آریگو ساکی,زندگی نامه آریگو ساکی بیوگرافی آریگو ساکی سرمربی سابق تیم ملی ایتالیا (+ تصاویر)

زاده:۱ آوریل ۱۹۴۶

زادگاه:فوزینیانو،  ایتالیا

ملیت:ایتالیایی

قد:۱٫۷۰ متر

سمت:سرمربی 

ادامه
ژونگ شان شان,میزان ثروت ژونگ شان شان,عکس های ژونگ شان شان زندگینامه ژونگ شان شان ثروتمندترین آب‌معدنی‌فروش چین (+ تصاویر)

زاده:۱۹۵۴

زادگاه:هانگژو، چین

ملیت:چین

سمت:اهالی کسب وکار

شناخته‌شده برای:Founder, Nongfu Spring

Owner, Wantai

ادامه
عباس عراقچی,تیم مذاکرات هسته ای عباس عراقچی,سید عباس عراقچی اراک بیوگرافی عباس عراقچی سیاستمدار کشور و سوابق شغلی اش (+ تصاویر)

زاده:۱۳۴۱

زادگاه:تهران

ملیت:ایرانی

سمت:دیپلمات و سیاستمدار ایرانی ، معاون سیاسی وزارت امور خارجه

دین:اسلام

ادامه
ویژه سرپوش