یکشنبه ۲۶ فروردین ۱۴۰۳
۱۷:۰۰ - ۲۹ بهمن ۱۴۰۲ کد خبر: ۱۴۰۲۱۱۱۸۳۷
رفاه و آسیب های اجتماعی

نظام کاستی بر کشور سایه افکنده است  

نظام کاستی در کشور,نابرابری‌های اجتماعی در ایران

روزنامه توسعه ایرانی نوشت: یک جامعه‌شناس با بیان اینکه حداقل در حوزه سیاست‌گذاری اجتماعی، انقلاب ۵۷ گسست نبود بلکه وقفه مثبتی در نابرابری‌ها بود، گفت: انقلاب بخشی از تسخیرشدگی‌های دولت و سیاست‌گذاری را بر هم زد. به دلیل تسخیرشدگی نظام درمان در کشور و منافعی که در آن وجود داشت، ممانعت‌هایی برای ایجاد برابری انجام می‌شد اما انقلاب این نظام را بر هم زد و سیاست‌هایی که قبل از انقلاب امکان اجرا نداشتند، در دهه اول انقلاب در حوزه درمان به خصوص دارو اجرا شدند.

رضا امیدی در نشست اعضای انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه‌ها با عنوان «نابرابری‌های اجتماعی در ایران؛ سیاست‌ها و روندها» گفت: تمام مطالعاتی که در سال‌های منتهی به انقلاب ۵۷ داریم، نشان می‌دهد به‌رغم رشد تمام شاخص‌های اقتصادی، نابرابری رو به افزایش است و نمود بیشتری هم پیدا می‌کند.

وی اضافه کرد: تحلیل‌هایی که می‌گویند نظام سیاست‌گذاری اجتماعی قبل از انقلاب، مبتنی بر بخش رسمی بود و نظام‌های بیمه‌ای تقویت می‌شد اما بعد از انقلاب، نظام حمایتی رشد کرد و بخش‌های غیررسمی مانند کمیته امداد و سازمان بهزیستی ایجاد شدند، دو خطای آشکار دارند. برخی از این سازمان‌ها، قبل از انقلاب هم بودند ازجمله سازمان بهزیستی که از ترکیب ۱۶ نهاد مدنی و سازمان پیش از انقلاب به وجود آمد.

امیدی با اشاره به فضای سال‌های پس از انقلاب افزود: ۹ سال طول کشید که قانون کار تصویب شود و اساسا یکی از دلایل تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام، به دلیل دعوای میان دولت و مجلس و شورای نگهبان بر سر قانون کار بود. در آن مقطع، عموما فقهای شورای نگهبان قائل به این بودند که اساس حقوق کار بی‌معناست و براساس فقه شیعه، کارگر خود را به کارفرما اجاره می‌دهد بنابراین تعیین حداقل دستمزد، پاداش و مرخصی بی‌معناست. کارگر خود را اجاره می‌دهد و حق اجاره از کارفرما دریافت می‌کند. این به اصطلاح، مناسبات مرضی‌الطرفینی است که باید دو طرف بر سر آن توافق کنند. همین مساله باعث می‌شود که تصویب قانون کار چندین سال طول بکشد، در حالی‌که دولت در سیاست‌هایی که می‌گذارد، بیشترین افزایش حداقل دستمزد را انجام داده، هر چند که یکی از دلایل آن هم فشارهای کارگری بوده است.

این جامعه‌شناس با بیان اینکه از سال ۶۸، چند اتفاق مهم در ایران و جهان می‌افتد، گفت: تغییر ساختار سیاسی و فوت بنیانگذار جمهوری اسلامی، تغییر ساختار دولت و ایجاد نظام ریاست جمهوری، فروپاشی شوروی و پیامدهای آن، هژمونی جریان محافظه‌کار و پایان جنگ سرد در دنیا، میدان را عوض کرد و به تدریج نوع دیگری از تسخیرشدگی دولت و سیاست‌گذاری در ایران، دوباره فعال می‌شود و کم‌کم با برخی قانون‌گذاری‌ها دستاوردها از دست می‌روند.

امیدی گفت: در این مدت بعضی از سیاست‌ها مانند افزایش حداقل دستمزد، تداوم داشتند. حداقل دستمزد در تمام طول جنگ، بالاتر از خط معیشت بود. حتی مستمری‌هایی که به افراد تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی داده می‌شد تا سال ۷۱ و ۷۲، تقریبا معادل حداقل دستمزد بود و این اقدامات کاملا معنادار هم انجام می‌شد.

وی با بیان اینکه بنا به دلایل متفاوتی، دولت بعد از جنگ سیاست‌های تعدیل اقتصادی را در دستور کار خود قرار داد، تصریح کرد: همزمان تبصره‌هایی در قانون بودجه ازجمله در قانون بودجه سال ۶۸ قرار داده شد. اگر فرایند بودجه‌ریزی را چه در سازمان برنامه و بودجه و چه در کمسیون برنامه و بودجه مجلس بررسی کنید روشن است که اصطلاحا جریانی که امروز با عنوان جریان حامی بازار آزاد شناخته می‌شود تنظیم‌کننده بودجه است اما به یک‌باره موازنه‌ای که دولت توانسته بود در دوره جنگ در برابر ورود نظامیان به اقتصاد انجام دهد، سال ۶۸ قطع شد.

میزان دانش‌آموزان مدارس غیرانتفاعی در ایران، سه برابر آمریکا است

این استاد پیشین دانشگاه به تشریح تاثیر این تحولات بر تشدید نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی پرداخت و افزود: متاسفانه سیاست‌های تعدیل اقتصادی هم از حوزه اجتماعی و به خصوص آموزش و بهداشت آغاز شد و اولین قانون مرتبط با تعدیل اقتصادی، قانون مدارس غیرانتفاعی بود که مصوب شد و شروع به اینکه نوعی نظام طبقاتی را در آموزش ایجاد کند، کرد. اکنون ایران به لحاظ دانش‌آموزانی که در مدارس خصوصی داریم، جزو بالاترین درصدهای جهان است به گونه‌ای که میزان دانش‌آموزان در مدارس غیرانتفاعی کشور، سه برابر آمریکا است.

پرداختی ایرانیان برای سلامت، سه یا چهار برابر میانگین جهان است

امیدی یادآور شد: در حوزه بهداشت، بیش از ۲۰ سال است که در تلاشیم سهم پرداخت از جیب مردم را به ۳۰درصد برسانیم. قبل از برنامه چهارم، این هدف‌گذاری انجام شده اما تاکنون موفق نبودیم. این رقم بعد از طرح تحول سلامت به ۳۹درصد رسید، اما اکنون براساس اظهارات رئیس کمیسیون بهداشت مجلس به حدود ۵۵درصد رسیده که نزدیک به سه یا چهار برابر متوسط جهانی است. در جهان اکنون پرداخت از جیب برای حوزه سلامت، حدود ۱۶درصد است. ما در ۱۰ سال گذشته، در این باره شاهد افزایش پرداخت از جیب مردم بوده‌ایم و این رقم ۵۵درصد هم مربوط به قبل از حذف یارانه دارو است.

این جامعه‌شناس با تاکید بر اینکه در این سیاست‌ها، بیشترین آسیب‌ها را طبقات پایین و متوسط به پایین متحمل می‌شوند، اظهار داشت: منافعی که در فضای تسخیرشدگی وجود دارد، شرایطی ایجاد می‌کند که ما در حوزه صنعت و دیگر مسائل مانند تسهیلات بانکی هم می‌بینیم. مثلا براساس آماری که از سال ۹۶ موجود است، حدود ۷۸درصد بخش صنعت اعم از کارگاه‌های بزرگ صنعتی بالای ۱۰۰ نفر و شاغلان بخش صنعت و ارزش‌افزوده این بخش، در هفت استان کشور متمرکز بود و اگر به این هفت استان استان‌هایی مانند فارس و کرمان را هم اضافه کنیم، ۹۰درصد در حدود ۱۰ یا ۱۱ استان قرار می‌گیرد.

استان‌های محروم، همواره تورم و بیکاری بیشتری را تجربه کرده‌اند

امیدی گفت: رد پای این مساله را در بخش اشتغال هم می‌بینیم. استان‌هایی که از پروژه صنعتی شدن محروم بودند که مشاغل پایا هم محسوب می‌شوند، پوشش بیمه اجتماعی و نه بیمه سلامت کمتری هم دارند. سطح دستمزد پایین‌تر و تورم بالاتری هم دارند. اگر سطح تورم مناطق محروم را ببینید در استان‌های محروم، همواره تورم و بیکاری بیشتری را تجربه کردند. در تسهیلات بانکی هم این‌گونه است. براساس داده‌های سال ۹۶، حدود ۵۵درصد تسهیلات بانکی فقط در استان تهران تخصیص یافته است. بیش از ۶۰درصد سپرده‌های بانکی هم در آن مقطع در تهران متمرکز بودند.

وی با بیان اینکه از سال ۶۸ به بعد، در این فرایند برخی از نهادها ذی‌نفع بودند، اضافه کرد: انواعی از موقتی‌سازی در بازار کار از آن مقطع اتفاق افتاد و شرکت‌های تامین نیروی انسانی تا آموزش و پرورش هم کشیده شدند. غیر از معلمان حق‌التدریس، نیروی خرید خدمات آموزشی داریم که به لحاظ استراتژیک در نوع خود یک طنز تلخ است. از اواخر دهه ۸۰، دولت برای اینکه هزینه‌های خود را در آموزش بچه‌های مناطق محروم کاهش دهد، به جای اینکه مدرسه و ایاب ذهاب را تضمین کند، آموزش را در مناطق محروم که جمعیت کمی داشت، به شرکت‌های پیمانکاری واگذار کرد که آنها عموما مدیران مدارس غیرانتفاعی بودند و شواهد زیادی از بی‌کیفیتی آموزش آنها منتشر شده است.

به گفته این جامعه‌شناس، به جایی رسیده‌ایم که تقریبا حدود ۵درصد دانش‌آموزان بخش دولتی، تحت پوشش آموزش مبتنی بر خرید خدمات هستند که عموما در محروم‌ترین مناطق و از محروم‌ترین خانواده‌ها هستند. براساس بودجه ۱۴۰۲، ۰.۶درصد بودجه آموزش و پرورش به آنها اختصاص پیدا می‌کند. یعنی دولت نمی‌خواهد در آنجا هزینه بیشتری کند و این مناطق، از جمله مناطقی هستند که در آن نیاز بیشتری به آموزش وجود دارد و همین جاست که بیشترین بازماندگی از تحصیل رخ می‌دهد.

نزدیک به ۹۰درصد مشاغل کشور، باثبات نیستند

این پژوهشگر با بیان اینکه گزارش سال ۲۰۱۶ سازمان بین‌المللی کار، به طور ویژه گفته که سطح بی‌ثباتی نیروی کار در دو کشور ایران و قطر، با یک شیب بسیار شدیدی در حال افزایش است، ادامه داد: گزارش‌هایی که وزارت رفاه می‌دهد هم این وضعیت را بازنمایی می‌کند چنانچه معاون وزیر اعلام کرد نزدیک به ۹۰درصد مشاغل کشور، باثبات نیستند و مشاغل موقتی هستند.

امیدی تاکید کرد: در این مناسبات تسخیرشدگی، دولت و بخش خصولتی ذی‌نفع هستند و مرتب به حداقل دستمزد فشار آورده‌اند. گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس هم نشان می‌دهد در دو دهه گذشته، هر میزان جلوتر آمده‌ایم، مشاغل بی‌کیفیت‌تر، کم‌درآمدتر و بدون پوشش بیمه‌ای شده‌اند طوری‌که اکنون از حدود ۲۵ میلیون شاغل کشور، ۱۱ میلیون نفر تحت پوشش بیمه‌های اجتماعی نیستند.

وی با بیان اینکه نوعی از جداسازی در نظام معنایی ما اتفاق افتاده که مهم‌ترین معیار تعیین‌کننده آن پول است، اضافه کرد: این جداسازی‌ها باعث می‌شود مدارس عادی که افراد عادی جامعه - معمولا لایه‌های پایین و طبقه متوسط- در آن هستند، به شکل فشرده‌ای ضعیف‌تر و تهی‌تر شوند. همه را به سمت مدارسی می‌بریم که در این دسته‌بندی‌ها قرار گیرند. در بازار کار، بهداشت و درمان هم این جداسازی‌ها وجود دارد.

جامعه مرتب جداسازی و لایه‌لایه شده است

این جامعه‌شناس با بیان اینکه جامعه مرتب جداسازی و لایه‌لایه شده، گفت: گزارش اخیر سهم بودجه عمومی دولت از تولید ناخالص ملی، نشان می‌دهد دولت به‌رغم اینکه مداخله‌گر است اما دولتی ناتوان از اجرای وظایف حاکمیتی خود است. در سه دهه گذشته، سهم دولت از تولید ناخالص ملی از ۳۸درصد به ۱۲درصد کاهش پیدا کرده که یکی از پایین‌ترین‌هاست. در واقع در این شرایط، هزینه خدمات از جیب خانواده‌ها باید تامین شود و خانواده‌هایی که نتوانند آن را تامین کنند، از خدمات بسیار بی‌کیفیت‌تری برخوردار می‌شوند. این مساله در بهداشت، سازمان بهزیستی، کمیته امداد و آموزش هم دیده می‌شود. وی با بیان اینکه در جریان اجرای سیاست حذف یارانه پنهان، حتی یارانه غذای مدارس شبانه‌روزی مناطق محروم را هم به عنوان یارانه پنهان درنظر گرفته بودند که باید حذف شود، گفت: این وضعیت، به شدت در امنیتی‌تر کردن اقتصاد ایران هم موثر بود.

امیدی اظهار داشت: پژوهش منتشر شده در مجله تحقیقات اقتصادی دانشگاه تهران درباره سیاست‌های یک دهه اخیر نشان می‌دهد توزیع پول نقد و حذف یارانه‌ها به ضرر طبقات پایین بوده. براساس دریافت و پرداخت حساب‌های بانکی افراد، نشان داده‌اند که این سیاست‌ها به بهبود وضع برابری کمک نمی‌کند و به زیان طبقات پایین و لایه‌های پایین طبقه متوسط است.

  • 9
  • 5
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
محمدرضا احمدی بیوگرافی محمدرضا احمدی؛ مجری و گزارشگری ورزشی تلویزیون

تاریخ تولد: ۵ دی ۱۳۶۱

محل تولد: تهران

حرفه: مجری تلویزیون

شروع فعالیت: سال ۱۳۸۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی حسابداری و تحصیل در رشته مدیریت ورزشی 

ادامه
رضا داوودنژاد بیوگرافی مرحوم رضا داوودنژاد

تاریخ تولد: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۹

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر

شروع فعالیت: ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۲

تحصیلات: دیپلم علوم انسانی

درگذشت: ۱۳ فروردین ۱۴۰۳

ادامه
فرامرز اصلانی بیوگرافی فرامرز اصلانی از تحصیلات تا شروع کار هنری

تاریخ تولد: ۲۲ تیر ۱۳۳۳

تاریخ وفات : ۱ فروردین ۱۴۰۳ (۷۸ سال)

محل تولد: تهران 

حرفه: خواننده، آهنگساز، ترانه‌سرا، نوازندهٔ گیتار 

ژانر: موسیقی پاپ ایرانی

سازها: گیتار

ادامه
علیرضا مهمدی بیوگرافی علیرضا مهمدی؛ پدیده کشتی فرنگی ایران

تاریخ تولد: سال ۱۳۸۱ 

محل تولد: ایذه، خوزستان، ایران

حرفه: کشتی گیر فرندگی کار

وزن: ۸۲ کیلوگرم

شروع فعالیت: ۱۳۹۲ تاکنون

ادامه
زهرا گونش بیوگرافی زهرا گونش؛ والیبالیست میلیونر ترکی

چکیده بیوگرافی زهرا گونش

نام کامل: زهرا گونش

تاریخ تولد: ۷ جولای ۱۹۹۹

محل تولد: استانبول، ترکیه

حرفه: والیبالیست

پست: پاسور و دفاع میانی

قد: ۱ متر و ۹۷ سانتی متر

ادامه
عین القضات همدانی زندگینامه عین القضات همدانی عارف و شاعر قرن ششم هجری

تاریخ تولد: سال ۴۹۲ هجری قمری

محل تولد: همدان، ایران

حرفه: حکیم، نویسنده، شاعر، مفسر قرآن، محدث و فقیه

مدت عمر: ۳۳ سال

درگذشت: در ششم جمادی‌الثانی سال ۵۲۵ هجری قمری

ادامه
اسماعیل محرابی بیوگرافی اسماعیل محرابی؛ بازیگر قدیمی سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۲۵ فروردین ۱۳۲۳

محل تولد: تنکابن، مازندران

حرفه: بازیگر سینما و تلویزیون

شروع فعالیت: ۱۳۴۵ تاکنون

تحصیلات: لیسانس تئاتر

ادامه
علی نصیریان بیوگرافی علی نصیریان؛ پیشکسوت صنعت بازیگری ایران

تاریخ تولد: ۱۵ بهمن ۱۳۱۳

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر، نویسنده و کارگردان

آغاز فعالیت: ۱۳۲۹ تاکنون

تحصیلات: دانش آموخته مدرسه تئاتر در رشته هنرپیشگی

ادامه
هنری موزلی زندگینامه هنری موزلی دانشمند و شیمیدان تاثیرگذار جهان

تاریخ تولد: ۲۳ نوامبر ۱۸۸۷

محل تولد: ویموث، دورست، بریتانیا

ملیت: انگلیسی

زمینه فعالیت: فیزیک و شیمی

دلیل شهرت: کشف عدد اتمی برخی از اتم ها، رفع ابهامات جدل مندیلف، بیان قانون موزلی

درگذشت: ۱۰ اوت ۱۹۱۵

ادامه
ویژه سرپوش