شنبه ۰۸ اردیبهشت ۱۴۰۳
۱۰:۵۵ - ۲۵ شهریور ۱۳۹۶ کد خبر: ۹۶۰۶۰۵۷۸۷
حوادث طبیعی

٤٠ سال بعد از زمین‌لرزه طبس

زمین‌لرزه طبس,اخبار حوادث,خبرهای حوادث,حوادث طبیعی

رخداد زمین‌لرزه طبس هشت روز بعد از واقعه خون‌بار ١٧ شهریور ٥٧ در تهران و در بحبوحه انقلاب اسلامی، یادآور گذشت چهار دهه از شدیدترین زمین‌لرزه دهه‌های اخیر ایران است. امدادرسانی به زلزله‌زدگان طبس در جریان انقلاب و بازسازی طبس بعد از پیروزی انقلاب روی داد و عملا تا حدود سال ١٣٦١ طول کشید. در سالروز زمین‌لرزه طبس، نکات ذیل را می‌توان برای مرور درس‌های چهار دهه گذشته ذکر کرد:

 

١- زلزله در ساعت ٧:٠٥ عصر با بزرگای ٧,٤ رخ داد. طبس در سال ١٣٥٥، حدود ١١ هزارو ٤٠٠ نفر و شهرستان طبس (طبس و روستاهای اطراف) ١٢هزارو ٦٠٠ نفر جمعیت داشت. بر اساس آمار مرکز آمار ایران در مهر۱۳۵۷ تعداد کشته‌های زلزله طبس شش‌هزارو ٣٦٣ نفر بود که این تعداد شامل سه‌هزارو ۶۶۲ نفر در شهر طبس و دوهزارو ۷۰۱ نفر در روستاهای اطراف بودند (با وجود آنکه در گزارش‌های پراکنده دیگر، تا چند برابر - حدود ٢٠ هزار نفر- به‌طور غیررسمی ذکر شده که با توجه به کل جمعیت موجود در منطقه، غیرواقعی می‌نماید).

 

بنابراین در زلزله‌ای که هنگام عصر روی داد، حدود ٥٢ درصد جمعیت شهرستان طبس از بین رفت. سرشماری طبس در سال ٦٥، جمعیت این شهر را حدود ١٥ هزار نفر و سرشماری سال ٩٥ جمعیت طبس را حدود ٣٩ هزار نفر نشان داد. بنابراین رشد جمعیت در طبس متناسب با رشد جمعیت در چهار دهه گذشته در ایران رخ داده است.

 

البته می‌توان در شهر بازسازی‌شده به ارزیابی آسیب‌پذیری و تاب‌آوری پرداخت و به لحاظ‌نشدن فرم معماری تاریخی طبس در بناها و شهر بازسازی‌شده ایراد گرفت؛ ولی هم‌زمان می‌توان در یک ارزیابی اولیه، افزایش تعداد جمعیت درمعرض‌آسیب (و در نتیجه افزایش میزان ریسک) را متناسب با رشد جمعیت در چهار دهه گذشته در نظر گرفت. سؤال بنیادی آن است که آیا میزان آمادگی ما و مدیریت کاهش ریسک و مدیریت بحران در کشور، در این سال‌ها به همین میزان توسعه یافته است؟

 

٢- با وجود شایعاتی مبنی بر مصنوعی‌بودن و حاصل انفجاربودن زلزله طبس، این زلزله بر پایه نگاشت‌های زمین‌لرزه، کاملا طبیعی (زمین‌ساختی) بود که پس از یک نبود لرزه‌ای طولانی – که هنوز نمی‌دانیم چند‌هزارساله بوده است– اتفاق افتاد.

 

سطح‌های زمین‌ریختی متعددی در پای دامنه کوه‌های شتری در شرق طبس وجود دارد که با گسل‌های کواترنر از هم تفکیک می‌شوند. یکی از این گسل‌های کواترنر، همان گسل زمین‌لرزه‌ای طبس بود. اگر برای طبس و هر شهر دیگری در ایران چنين مطالعاتی انجام دهیم، می‌توانیم مکان گسل‌های کواترنر و گسل‌های زمین‌لرزه‌ای بالقوه بعدی را حدس بزنیم؛ یعنی بفهمیم در زلزله‌های احتمالی بعدی، چه محل‌هایی ممکن است گسیخته شود.

 

چیزی که حتی قبل از زلزله طبس نیز امکان تشخیص داشت؛ ولی کسی آن را پیش‌بینی نکرده بود. هنوز مطالعه دیرینه‌ لرزه‌شناسی برای تعیین سن گسیختگی‌های قبلی در راستای گسل زمین‌لرزه‌ای طبس انجام نشده و هنوز نمی‌دانیم نبود لرزه‌ای طبس، چندهزارساله است. همچنین ریزپهنه‌بندی لرزه‌ای طبس صورت نگرفته است...

 

 هیچ تلاشی نیز برای باززنده‌سازی بافت تاریخی (قبل از زلزله) و اساسا دوباره‌سازی بناهای تاریخی بر اساس مستندسازی‌های قبلی در طبس انجام نشده است. یکی از این مستندسازی‌های قبل از زمین‌لرزه ٥٧، در کتاب جالب «طبس، شهری که بود- نوشته مهندس دانش‌دوست» انجام شده است.

 

٣- در تاریخ ١٦/٦/٩٦ (هفتم سپتامبر ٢٠١٧) زمین‌لرزه‌ای با بزرگای ٨,١ در نزدیکی ساحل چیاپاس مکزیک (در زون فرورانش ورقه کوکوس به زیر ورقه آمریکای شمالی) در عمق ٧٥ کیلومتری در حدود نیمه‌شب (ساعت ٢٣:٤٩ به وقت محلی)، رخ داد. تعداد تلفات ٩٨ نفر گزارش شد که برای چنین زمین‌لرزه‌ای برای کشور مکزیک، تعداد زیادی نیست.

 

کانون زلزله حدود ٩٠ کیلومتر از ساحل و حدود ٩٨ کیلومتر از شهر «پیجی جیاپان» با جمعیت ١٥ هزار نفر فاصله داشت. فاصله کانون با مکزیکوسیتی (با جمعیت ثابت حدود ٩ میلیون نفر در شب و جمعیت حدود ٢٥ میلیون نفر در کلان‌شهر مکزیکوسینی و حومه)، حدود ٧٠٠ کیلومتر و با گوتمالاسیتی (با جمعیت ٩٥٠ هزار نفر) حدود ٣٥٠ کیلومتر بوده است.

 

بنابراین می‌توان گفت هم از نظر فاصله مناطق جمعیتی از کانون زلزله و هم از نظر عمق (حدود سه‌ برابر عمیق‌تر از زلزله ١١ مارس ٢٠١١ ژاپن) مکزیکی‌ها بخت خوبی داشته‌اند تا رخداد ١٦/٦/٩٦ به فاجعه انسانی بزرگی تبدیل نشود. ضمنا به دلیل عمق زیاد، سونامی بزرگی هم شکل نگرفت.

 

باید گفت کشور مکزیک با حدود ١٢٧ میلیون نفر جمعیت، در سال ٢٠١٦ تولید ناخالص داخلی ١.٥ تریلیون دلاری (حدود ٤ برابر ایران ٨٠ میلیون نفری، با ٤٣٥ میلیارد دلار تولید ناخالص داخلی) داشته است؛ در‌عین‌حال برنامه‌های مکزیک از نظر مدیریت بحران و کاهش ریسک در سه دهه اخیر، جزء برنامه‌های موفق در کشورهای درحال‌توسعه بوده است.

 

ایجاد سامانه هشدار پیش‌هنگام زلزله برای مکزیکوسیتی که از سال ١٩٩١ تاکنون (در ٢٦ سال گذشته) عملیاتی بوده، نمونه‌ای از این برنامه‌هاست. از سوی دیگر، در دهه اخیر، دولت مکزیک تمرکز جالب و موفقی روی برنامه کاهش ریسک با راهبرد حمایت از برنامه‌هایی که با نگاهی فدرال (استانی) هزینه‌های آسیب را در یک سانحه محتمل بعدی برای دولت فدرال کاهش می‌دهند، داشته است.

 

این کار بر پایه درس‌های آموخته‌شده از سوانح و زلزله‌های قبلی، به تمرکز بر برنامه‌های نسبتا موفق آمایش سرزمین و برنامه‌ریزی شهری منجر شده است. چنین برنامه‌های موفقی با به‌کارگیری نیروهای انسانی نسل جدید تحصیل‌کرده -که با یکی، دو زبان خارجی آشنا هستند- در بدنه اجرائی این کشور به‌ویژه برای برنامه‌های کاهش ریسک سوانح ممکن شده است. این همان کاری است که اکنون دولت ما در ایران، در سی‌ونهمین سالروز زمین‌لرزه طبس ٥٧ باید با جدیت دنبال کند.

 

 

sharghdaily.ir
  • 17
  • 2
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
محمدرضا احمدی بیوگرافی محمدرضا احمدی؛ مجری و گزارشگری ورزشی تلویزیون

تاریخ تولد: ۵ دی ۱۳۶۱

محل تولد: تهران

حرفه: مجری تلویزیون

شروع فعالیت: سال ۱۳۸۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی حسابداری و تحصیل در رشته مدیریت ورزشی 

ادامه
رضا داوودنژاد بیوگرافی مرحوم رضا داوودنژاد

تاریخ تولد: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۹

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر

شروع فعالیت: ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۲

تحصیلات: دیپلم علوم انسانی

درگذشت: ۱۳ فروردین ۱۴۰۳

ادامه
احسان قربان زاده بیوگرافی احسان قربان زاده؛ خواننده تازه کار موسیقی پاپ ایران

محل زندگی: تهران 

ملیت: ایرانی

حرفه: خواننده

سبک: پاپ و سنتی ایرانی

ساز: تنبک، باغلاما و گیتار

ادامه
فرامرز اصلانی بیوگرافی فرامرز اصلانی از تحصیلات تا شروع کار هنری

تاریخ تولد: ۲۲ تیر ۱۳۳۳

تاریخ وفات : ۱ فروردین ۱۴۰۳ (۷۸ سال)

محل تولد: تهران 

حرفه: خواننده، آهنگساز، ترانه‌سرا، نوازندهٔ گیتار 

ژانر: موسیقی پاپ ایرانی

سازها: گیتار

ادامه
عقیل بن ابی طالب زندگینامه عقیل بن ابی طالب؛ از صحابه پیامبر و امام علی (ع)

تاریخ تولد: ده سال بعد از عام الفیل

محل تولد: مکه

محل زندگی: مکه، مدینه

دلیل شهرت: صحابه و پسرعموی محمد

درکذشت: دوران حکومت معاویه، مدینه

مدفن: بقیع

ادامه
علیرضا مهمدی بیوگرافی علیرضا مهمدی؛ پدیده کشتی فرنگی ایران

تاریخ تولد: سال ۱۳۸۱ 

محل تولد: ایذه، خوزستان، ایران

حرفه: کشتی گیر فرندگی کار

وزن: ۸۲ کیلوگرم

شروع فعالیت: ۱۳۹۲ تاکنون

ادامه
حسن معجونی بیوگرافی حسن معجونی بازیگر کمدی سینمای و تلویزیون ایران

چکیده بیوگرافی حسن معجونی

نام کامل: محمد حسن معجونی

تاریخ تولد: ۲۸ دی ۱۳۴۷

محل تولد: زنجان، ایران

حرفه: بازیگر، کارگردان، طراح، مدرس دانشگاه

تحصیلات: رشتهٔ ادبیات نمایشی از دانشکده سینما تئاتر دانشگاه هنر

آغاز فعالیت: ۱۳۷۵ تاکنون

ادامه
ابراهیم بن جعفر ابی طالب زندگینامه ابراهیم بن جعفر ابی طالب

نام پدر: جعفر بن ابی طالب

سن تقریبی: بیشتر از ۵۰ سال

نسبت های مشهور: برادر محمد بن ابی طالب

ابراهیم بن جعفر ابی طالبزندگینامه ابراهیم بن جعفر بن ابی طالب

زندگینامه ابراهیم بن جعفر بن ابی طالب

ابراهیم بن جعفر بن ابی طالب فرزند جعفر بن ابی طالب بوده است، برخی از افراد ایشان را همراه با محمد از نوه های جعفر می دانند که عمال بن زیاد وی را به شهادت رساند. برخی از منابع می گویند که ابراهیم و محمد هر دو از لشکر ابن زیاد فرار کرده بودند که بانویی در کوفه آنها را پناه می دهد، اما درنهایت سرشان توسط همسر این بانو که از یاران ابن زیاد بود از جدا شد و به شهادت رسیدند. 

ادامه
مریم طوسی بیوگرافی مریم طوسی؛ سریع ترین دختر ایران

تاریخ تولد: ۱۴ آذر ۱۳۶۷

محل تولد: تهران

حرفه: ورزشکار، دونده دوهای سرعت

تحصیلات: کارشناسی تربیت بدنی از دانشگاه تهران

قد: ۱ متر ۷۲ سانتی متر

ادامه
ویژه سرپوش