افت ماهانه تولید خودرو در شرایطی از ماه بهمن سال جاری کلید خورد که قبل از این وزیر صمت افزایش تیراژ تا آخر سال جاری را وعده داده بود. با این حال نه تنها وعده صعود تولید محقق نشد بلکه بر اساس اخبار غیررسمی، تولید خودرو سازان با کاهش حدود ۳۰ درصدی نیز همراه شده است.همزمان با صعود تحریم های صنعت خودرو از مرداد ماه سال پیش ، تیراژ خودروسازان روند نزولی را طی کرد.
خروج شرکای خودروسازی از کشور و همچنین عدم تامین قطعه در خطوط تولید، شرکتهای خودروساز را برای عرضه خودرو به زحمت انداخت. در این بین هر چند خط تولید دو شرکت، با وجود تحریم های بین المللی متوقف نماند ولی خروج خودرو ناقص از خط تولید و همچنین افزایش خودرو معوق، خودروسازان را با چالش جدیدی روبرو کرد. در این بین سیاست گذار کلان خودرو برای تقلیل اثرات تحریم از یکسو تسهیلاتی برای تامین نقدینگی شرکت های قطعه ساز در نظر گرفت و از طرف دیگر داخلی سازی قطعات را با جدیت دنبال کرد، با این اقدامات اما روند نزولی تولید، جای خود را به رشد تیراژ داد به طوریکه از پاییز سال جاری ساخت بطور ماهیانه رشد کرد.
کرونا رشد ماهانه را متوقف کرد
ولیکن بیانات رضا رحمانی وزیر صنعت معدن و تجارت مبتنی بر رشد تولید تا پایان سال هم این امیدواری را به وجود آورد که روند صعودی تیراژ سال آتی نیز مداوم باشد. با این حال انتشار آمار ماه بهمن نشان داد که خیلی نمی توان به وعده های رشد تیراژ دل بست. آنچه معلوم است سیاست گذار کلان خودرو ظاهرا نتوانسته با پروژه نهضت داخلی سازی رشد تولید را تداوم بخشد و چالش های دیگری در این زمینه دخیل است. بعضی از دست اندرکاران صنعت خودرو در گفتگو با« دنیای اقتصاد» مهم ترین علت کاهش تیراژ در بهمن ماه را عدم تامین قطعه در خطوط تولیدی خودرو سازان خوانده و تأکید کردند که فقدان قطعه روند تولید را با اخلال همراه کرده است.
در این بین یکی از فعالان صنعت خودرو با تأکید بر روند کاهشی ساخت عنوان کرد که در برخی از شرکت های خودروساز تولید از روزی ۲ هزار و ۱۰۰ دستگاه به روزی ۱۵۰۰ دستگاه رسیده است که مهم ترین دلیل آن هم کمبود قطعه عنوان می شود. ولی نبود قطعه در خطوط تولید از دو منظر قابل بررسی است به طوریکه بلاتکلیفی خودروسازان میتواند در زمینه تامین قطعات وارداتی باشد یا قطعات تولیدی به وسیله قطعه سازان.
قبل از این سیاست گذار کلان خودرو برای جایگزینی قطعات وارداتی، نهضت داخلی سازی را برای تامین قطعه در خطوط تولیدی خودرو سازان به راه انداخت این در شرایطی است که بنظر میرسد راه زیادی تا موفقیت کامل در این مسیر مانده است. از طرف دیگر اما اگر قطعه سازان داخلی را متهم به تعلل در تامین قطعه بدانیم، به نظر می رسد که آن ها هم بطورحتم دلایلی برای خود دارند. پیمان شکنی نسبت به ارائه تسهیلات مصوب، انباشت بدهی خودروسازان به قطعه سازان و همینطور توقف پروازهای کشور چین به ایران به علت کرونا (corona) میتواند دلایل محکمی در این زمینه باشد.
افت تولید ماهانه
متوقف شدن رشد تولید شرکت های خودروساز در ماه بهمن درحالی اتفاق افتاده است که از آبان ماه سال جاری شاهد رشد تولید ماهانه خودروسازان بوده ایم. سه شرکت بزرگ خودروساز کشور یعنی ایران خودرو ، سایپا و پارس خودرو توانسته بودند از آبان ماه در شرایطی که تنزل تولید سالیانه را تجربه می کردند، رشد تولید ماهانه را رقم بزنند.اما به چه علت در شرایطی که خودرو سازان توانسته اند در آخر یازدهمین ماه سال رشد تولید سالانه را به ثبت برسانند با افت تولید ماهانه روبرو شده اند؟همان طور که عنوان شد ریشه این مسئله را باید در تامین قطعات موردنیاز برای خطوط تولید خودروسازان جستجو کرد. در این ارتباط سه سناریو از طرف دست اندرکاران صنعت خودرو مطرح می شود. سناریوی اول بی ارتباط با وضعیت این روزهای جهان و شیوع بیماری کرونا (corona) نیست.
شیوع گسترده بیماری کرونا از شهر ووهان چین شروع شد. با توجه به اینکه این شهر خود را بعنوان یک شهر خودرویی مطرح کرده است و خیلی از شرکت های بین المللی خودروساز و قطعه ساز در آن خط تولید دارند، شیوع کرونا و تعطیلی این شهر روی شرایط خودروسازان و قطعه سازان بین المللی تأثير منفی گذاشته است. درحال حاضر فعالیت خودروسازان حاضر در ووهان چین تا پایان ماه مارس متوقف است. همینطور کرونا باعث شده تا خودروسازان نتوانند قطعات مایحتاج خود را از کشور چین به خطوط تولید خود در سرتاسر دنیا تزریق کنند. همانطور که اشاره شد فعالیت قطعه سازان حاضر در ووهان هم محدود شده است.
درحال حاضر بیش از ۳۰ شرکت قطعه ساز در ووهان حضور دارند که فعالیتشان به واسطه شیوع کرونا مختل شده است. با توجه به اینکه بخشی از قطعات و مواد اولیه موردنیاز زنجیره خودروسازی نیز از مسیر چین تامین می شود و درحال حاضر صادرات از مبداء چین متوقف است، این پیشامد روی وضعیت تامین قطعه برای خطوط تولید خودرو سازان اثر منفی گذاشته است. بدین ترتیب شیوع کرونا میتواند علل مهمی بر عدم رشد تولید ماهانه خودروسازان باشد.سناریوی دیگر که در این زمینه قابل بررسی است، عدم تزریق نقدینگی به زنجیره قطعه سازی است.
طبق مصوبه شورای پول و اعتبار قرار بود ۵ هزار میلیارد تومان در اختیار خودروسازان قرار گیرد و آن ها این مبلغ را به شرکت های قطعه ساز تزریق کنند. با توجه به حجم بدهی سنگین خودروسازان به شرکت های قطعه ساز که بنا به گفته های فعالان این صنعت به رقم ۳۱ هزار میلیارد تومان رسیده، میتوان اینگونه تحلیل کرد که عدم تزریق نقدینگی مصوب روی عملکرد زنجیره قطعه سازی اثر منفی گذاشته و مسیر تامین قطعات برای خطوط تولید را ناهموار کرده است.
سناریوی سوم نیز که میتواند موردتوجه قرار گیرد بحث عدم تامین قطعه از طرف شرکتهای قطعه ساز است. معمولاً هرچه به پایان سال نزدیکتر می شویم قطعه سازان برای این که بتوانند مطالبات خویش را از شرکت های خودروساز وصول کنند، روند تامین قطعه را کند کرده تا از این روش خودروسازان را به نوعی تحت فشار قرار داده و آن ها را مجبور به پرداخت مطالبات خود کنند.به اعتقاد دست اندرکاران صنعت خودرواین سناریوها می تواند روی تنزل تولید ماهانه خودروساز تاثیرگذار باشد، با این حال قطعاً چالش ایجاد شده از ناحیه کرونا ادامه دار نخواهد بود و در یکی دو ماه آتی بر طرف خواهد شد ولی در صورتیکه فکری اساسی به حال مطالبات قطعه سازان نشود، این مسئله میتواند ادامه فعالیت خودروسازان را با معضلات جدی همراه کند.
امیدوار به تزریق نقدینگی
افت تولید ماهانه خودروسازان در بهمن به نسبت دی ماه آن هم درحالی که خودرو سازان توانسته بودند طی سه ماه قبل رشد تولید را رقم بزنند بار دیگر زنگ خطر در دو شرکت تولید کننده را به صدا درآورده است. این پیشامد می تواند آمار تولید خودروسازان را در ماه های پیش رو هدف قرار دهد. در این ارتباط رضا رضایی فعال قطعه ساز در گفت وگو با« دنیای اقتصاد» با اشاره به اینکه افت تولید خودروسازان در بهمن ماه قابل پیش بینی بود، ادامه می دهد آنچه سبب شد تا خودروسازان بتوانند از آبان ماه تا دی ماه رشد تولید ماهانه را رقم بزنند را باید در فعالیت بیش از پیش شرکت های قطعه ساز در رساندن قطعات به خطوط تولید خودروسازان جستجو کرد.
رضایی یکی از عمده ترین دلایل فعالیت قطعه سازان را در مقطع زمانی ذکر شده امیدواری آن ها به تزریق نقدینگی طبق مصوبات شورای پول و اعتبار می داند. این قطعه ساز ادامه می دهد در شرایطی که ابتدا قرار بود ۱۰ هزار میلیارد تومان به زنجیره خودروسازی تزریق شود ولی در ادامه این رقم به ۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان کاهش یافت و در پایان آنچه قرار شد به خودروسازان تزریق شود و آن ها آنرا در اختیار قطعه سازان قرار دهد رقم ۵ هزار میلیارد تومان بود. البته هنوز این رقم هم به حساب قطعه سازان واریز نشده است.
رضایی به شیوع کرونا (corona) نیز اشاره می کند و آنرا عامل دیگری در رابطه با تنزل تولید ماهانه خودروسازان می داند. وی ادامه می دهد قسمتی از قطعات و همچنین مواد اولیه زنجیره خودروسازی از مسیر واردات از کشور چین تامین می شود. پس از شیوع کرونا در کشور چین تامین قطعات به سبب ملاحظات بهداشتی با چالش های همراه شد. رضایی می گوید هم اینک علاوه بر اینکه واردات قطعه از چین متوقف است، آن بخش از قطعات نیز که در گمرک موجود هست روند کندی برای ترخیص طی می کنند.
این اتفاق نیز روی تنزل تولید ماهانه خودروسازان در بهمن بی اثر نبوده است. این فعال قطعه ساز در پاسخ به این سؤال که آیا قطعه سازان به علت مطالبات معوق و همچنین نزدیک شدن به آخر سال به دنبال تحت فشار گذاشتن خودروسازان هستند، می گوید این اتفاق نیفتاده و روند تزریق قطعه به خودروسازان شبیه قبل است ولی آنچه باعث شده تا تنزل تولید ماهانه رقم بخورد، فقدان نقدینگی کافی و همینطور شیوع بیماری کرونا در چین است. شیوع بیماری کرونا مورد توجه حسن کریمی سنجری کارشناس خودرو نیز قرار دارد. او، شیوع کرونا در چین با توجه به نیاز به واردات قطعات و مواد اولیه از این کشور را در تقلیل تیراژ ماه بهمن مؤثر می داند.
کریمی سنجری، به خبرنگار ما می گوید بدون تردید بخشی از قطعات مورد نیاز خطوط تولید خودروسازان از مسیر چین تامین می شود در شرایط حاضر که واردات از این کشور متوقف است، قطعاً خودروسازان نیز نمی توانند مثل گذشته به تولید بپردازند به این ترتیب این پیشامد میتواند خود را در آمار تولید ماهانه آن ها به خوبی نشان دهد. او همچنین تصریح می کند که تزریق نقدینگی به خودروسازان در شرایط فعلی میتواند به آنها کمک کرده و چرخ تولید را با سرعت بیشتری به گردش در بیاورد منتها آنچه باید مورد توجه سیاست گذار کلان خودرو قرار گیرد حل مصائب اصلی در این بخش مانند قیمت گذاری دستوری است
کریمی سنجری تأکید می کند در شرایطی که فکری به حال معضلات اصلی نشود، تداوم این شرایط در ماه های آتی نیز ادامه خواهد داشت. این کارشناس در ادامه تصریح می کند که بی انگیزگی خودروسازان به علت تحت فشار قرار گرفتن آنها در موضوع ارزش گذاری و همچنین معضلات لاینحل در بخش تامین نیز می تواند افت تولید ماهانه را در ماه بهمن رقم زده باشد. او توضیح می دهد در سال های قبل که روال تولید عادی بود خودروسازان همواره به دنبال خلق رکوردهای جدید بودند اما با توجه به وضعیت حاکم بر خودروسازی، مدیران خودروساز دیگر انگیزه ای برای فعالیت بیشتر ندارند. زنجیره تامین آن ها همچنین به علت فشارهایی که به خودروسازان وارد می شود با چالش هایی روبرو هستند.
- 9
- 3
