چرا «کوه رنگین‌کمان» رنگارنگ است؟

به گزارش فرادید، «وینیکونکا» که با نام‌های «کوه رنگین‌کمان» یا «مونتانیای هفت‌رنگ» هم شناخته می‌شود، بخشی از رشته‌کوه آند در منطقه کوسکوِ پرو است. این همان ناحیه از آند است که «ماچو پیچو» موسوم به «شهر گمشده اینکاها» در آن قرار دارد؛ هرچند برای پیمودن مسیر میان این دو، باید چندین ساعت کوه‌پیمایی سخت و طاقت‌فرسا را پشت سر گذاشت. 

این مسیر به دلیل ارتفاع بسیار زیاد، مسیری دشوار است. وینیکونکا در ارتفاع ۵٬۰۳۶ متری از سطح دریا قرار دارد و به یال‌های تند و شیب‌داری معروف است که رنگ‌هایشان قهوه‌ای‌های شنی، آبی‌های غیرزمینی، زردهای خردلی، قرمزهای غلیظ و بنفش‌های چغندری است. 

برپایه گزارش «انجمن زمین‌شناسی پرو»، این کوه دارای هفت رنگ متمایز در قالب نوارهایی است که بر اثر حضور برخی مواد معدنی شکل گرفته‌اند: 

صورتی یا سرخابی: ترکیبی از خاک رس قرمز، گل‌سنگ و ماسه

سفید: ماسه‌سنگ و سنگ آهک

بنفش: مارل، ترکیبی از خاک رس و کربنات کلسیم، به همراه سیلیکات‌ها

قرمز: آرژیلیت‌ها، اکسید آهن و رس‌ها

سبز و فیروزه‌ای: رس‌های غنی از مواد فرومنیزین (آهن و منیزیم) و اکسید مس

زرد، خردلی یا طلایی: لیمونیت‌ها و ماسه‌سنگ‌های آهکیِ غنی از مواد معدنی سولفیدی

نکته چشمگیر اینست که این رنگ‌ها پس از بارندگی به‌ویژه درخشان‌تر می‌شوند، در حالی که در فصل خشک طیف‌ها حالتی ملایم‌تر و پاستلی به خود می‌گیرند. 

در حالی که بسیاری از پدیده‌های زمین‌شناسی از لایه‌هایی از سنگ‌ها و مواد معدنی تشکیل شده‌اند که در بازه‌های زمانی بسیار طولانی انباشته شده‌اند، وینیکونکا به شکل خاصی چشمگیر است، زیرا این لایه‌ها به‌وضوح نمایان هستند. برخلاف بسیاری از قله‌ها که در آن‌ها لایه‌های معدنی اغلب مدفون هستند، شیب‌های تند وینیکونکا بر اثر میلیون‌ها سال بارش باران، برف، وزش بادهای شدید و نوسانات دمایی افراطی، آشکار شده‌اند. 

احتمال دارد بسیاری از کوه‌های اطراف هم رنگ‌هایی به همان اندازه غنی را زیر سطح خود پنهان کرده باشند. با این حال، وینیکونکا منحصربه‌فرد است، زیرا خط‌الرأسی تیز و زاویه‌دار دارد که فرسایش، این لایه‌ها را کاملاً عریان کرده و درون کوه را آشکار ساخته؛ گویی یک آدامس غول‌پیکر به‌تدریج تا هسته‌اش لیسیده شده باشد. 

نام «وینیکونکا» در زبان مردم محلی کچوآ معنایی نزدیک به «کوه رنگ‌ها» دارد. این منطقه، افزون بر دامداران و گردشگران در حال رفت‌وآمد، محل حضور آلپاکاها و لاماها هم هست؛ جانوران شاخص آند که بخش جدایی‌ناپذیر زندگی کوهستانی در پرو، بولیوی و شیلی به شمار می‌روند. 

در عصر شبکه‌های اجتماعی، این کوه به مقصد گردشگری با شهرت جهانی تبدیل شده است. متأسفانه، این هجوم بازدیدکنندگان پیامدهای منفی هم به همراه داشته است. در مقاله‌ای در سال ۲۰۲۳ درباره این مشکل آمده: «چنین محیط‌های کوهستانی مرتفعی بسیار شکننده هستند و به‌سرعت بازسازی نمی‌شوند؛ به این معنا که هجوم سریع بازدیدکنندگان سبب تخریب شدید چشم‌انداز شده و ترمیم آن چندین دهه زمان خواهد برد.»