کشف مقبره‌های ۴ هزارسالۀ مصر باستان پر از «کوزه و آینه»

به گزارش فرادید، باستان‌شناسان در حال کار در منطقه قبّة الهو در اسوان، گروه تازه‌ای از مقبره‌های صخره‌ای را کشف کرده‌اند که به دوره‌ی پادشاهی کهن، حدود ۲۶۸۶ تا ۲۱۸۱ پیش از میلاد تعلق دارند. یک هیئت مصری این مقبره‌ها را در جریان فصل کنونی کاوش در کرانه‌ی باختری رود نیل شناسایی کرد. 

این گروه پژوهشی شبکه‌ای از چاه‌های تدفینی و اتاقک‌هایی را که در دل صخره تراشیده شده بودند، کشف و بررسی کرد. معماری این مجموعه گواه منشأ آن در دوره‌ی پادشاهی کهن است، با این حال داستان این محوطه همان‌جا پایان نیافت. شواهد به‌دست‌آمده از لایه‌های درون چاه‌ها نشان می‌دهد این مکان در دوره‌ی نخست میانی و بار دیگر در پادشاهی میانه دوباره استفاده شده است. تغییر در سنگ‌های مسدودکننده، انباشت‌های تدفینی و نحوه‌ی چیدمان اشیاء این مراحل بعدی را روشن می‌کند. 

باستان‌شناسان درون دو اتاقک، حدود ۱۶۰ ظرف سفالی کشف کردند. بیشتر این ظروف به دوره‌ی پادشاهی کهن تعلق دارند و بسیاری از آن‌ها سالم به دست آمده‌اند. چندین خمره هنوز دارای نوشته‌هایی به خط هیراتیک هستند؛ خطی تندنویس که برای امور اداری و نگارش‌های روزمره به کار می‌رفت. این نشانه‌ها ممکن است حاوی اطلاعاتی درباره محتویات یا مالکیت باشند. بررسی‌های اولیه نشان داده که این ظروف در گذشته حاوی مایعات و غلات بوده‌اند. چنین موادی بخشی از لوازم تدفینی محسوب می‌شدند که همراه مردگان قرار دفن می‌شدند تا آنان را در زندگی پس از مرگ تأمین کنند. 

وضعیت حفاظتی و تعداد این ظروف چشمگیر است. گروه‌هایی از خمره‌ها طوری چیده شده بودند که بیانگر انبار برنامه‌ریزی‌شده است، نه دورریزی تصادفی. برای پژوهشگران، این نکته شواهد مستقیمی فراهم می‌کند از اینکه بیش از چهار هزار سال پیش در جنوب مصر، خوراک و نوشیدنی چگونه برای تدفین آماده و برچسب‌گذاری می‌شده است. 

هیئت کاوش در حیاط بیرونی، اشیایی از دوره‌ای متأخرتر یافت. این یافته‌ها شامل آینه‌هایی از آلیاژ مس، ظرف‌های سرمه از سنگ مرمر مصری (آلاباستر)، گردنبندهای مهره‌ای با اشکال و رنگ‌های گوناگون و چندین تعویذ می‌شود. باستان‌شناسان برپایه‌ی سبک و جنس این اشیاء، آن‌ها را متعلق به دوره‌ی پادشاهی میانه، حدود ۲۰۵۵ تا ۱۶۵۰ پیش از میلاد می‌دانند. حضور این اشیا تأیید می‌کند قرن‌ها پس از نخستین تدفین‌ها، مردم دوباره به همین مجموعه‌ی مقابر بازگشته‌اند. 

«قبّة الهو» از دیرباز به‌عنوان گورستانی اصلی برای اسوان شناخته می‌شود. این تپه مشرف به نخستین آبشار نیل است و مقبره‌های فرمانداران و مقاماتی را در خود جای داده که مرز جنوبی مصر را اداره می‌کردند. تدفین‌ها در این محوطه از اوایل پادشاهی کهن تا دوره‌ی یونانی‌رومی را در بر می‌گیرد. مقبره‌های تازه کشف‌شده لایه‌ی دیگری به این توالی طولانی می‌افزایند. 

این گروه اکنون در حال مستندسازی دقیق معماری، کتیبه‌های سفالی و یافته‌های کوچک است. همچنین کاوش‌های بیشتری در نواحی مجاور برنامه‌ریزی شده است. ادامه‌ی فعالیت‌ها در قبّة الهوا با هدف روشن‌تر کردن نحوه‌ی استفاده‌ی مجدد نسل‌های مختلف از مقبره‌های پیشین و نیز بررسی تغییراتِ آیین‌های تدفینی در گذر زمان در جنوب مصر انجام می‌شود.