این نقشبرجسته که روی یک سنگ ماسهای تراشیده شده، متعلق به سده سوم میلادی است و «گِنیوس» (Genius) را به تصویر میکشد؛ در باور رومیان، گنیوس روح محافظ یا ایزد نگهبانی بود که از یک فرد، خانواده، خانه یا حتی یک مکان حفاظت میکرد و خوشیمنی و برکت را به همراه میآورد.
به گزارش فرادید؛ این پیکره ۴۳ سانتیمتری در یک دستش «شاخ فراوانی» (Cornucopia) را نگه داشته که نماد نعمت و رفاه است و در دست دیگرش «پاترا» دیده میشود که ظرفی کمعمق برای استفاده در نذر و آیینهای مذهبی بوده است. باستانشناسان احتمال میدهند این اثر زمانی بخشی از یک نیایشگاه خانگی بوده باشد.
این مجسمه را اندرو بیرلی، مدیر کاوشهای ویندولاندا، هنگام حفاری کشف کرد. او این اثر را یکی از مهمترین سنگنگارههای مذهبی سالهای اخیر این محوطه توصیف کرد و گفت این نخستین تصویر از یک «گنیوس» است که تاکنون در ویندولاندا به دست آمده است؛ آثاری از این نوع در سراسر بریتانیای رومی نیز بسیار کمیاب هستند.
این مجسمه زیر کف سنگفرش یک پادگان پیادهنظام متعلق به سده چهارم میلادی پیدا شد؛ ساختمانی که بر روی یک سازه نظامی قدیمیتر ساخته شده بود. بیرلی میگوید هنگام برداشتن سنگفرش، متوجه سنگی شد که انحنایی غیرعادی داشت. پس از بلند کردن آن، این نقشبرجسته تقریباً سالم از زیر خاک نمایان شد؛ لحظهای که او آن را یکی از خاطرهانگیزترین لحظات دوران کاری خود توصیف میکند.
ویندولاندا که از اواخر سده نخست میلادی تا اوایل سده پنجم محل استقرار نیروهای رومی بود، پیش از این نیز با کشف لوحهای نوشتاری، کفشهای چرمی، جواهرات و صدها شیء دیگر، تصویری دقیق از زندگی روزمره سربازان و ساکنان مرز شمالی امپراتوری روم ارائه کرده است.
به گفته بیرلی، این مجسمه هرچند از نظر هنری با آثار باشکوه شهر رم قابل مقایسه نیست، اما ارزش واقعی آن در بومی بودنش نهفته است. به باور او، این اثر به دست یک هنرمند محلی ساخته شده و همین ویژگی، ارتباط عمیقتری با مردمی ایجاد میکند که زمانی در این منطقه زندگی میکردند.
او همچنین توضیح داد که سربازان رومی معمولاً مرتب بین پایگاههای مختلف جابهجا میشدند، اما وجود چنین ایزدهای نگهبانی نشان میدهد آنها حتی در زندگی پررفتوآمد خود نیز تلاش میکردند با محل خدمت و سرزمین اطرافشان پیوندی معنوی برقرار کنند.
کاوشهای ویندولاندا همچنان با همکاری باستانشناسان حرفهای و صدها داوطلب ادامه دارد. بیرلی میگوید همیشه به داوطلبان توصیه میکند هنگام برداشتن هر سنگفرش، پشت آن را با دقت بررسی کنند، زیرا هیچکس نمیداند چه گنجینهای ممکن است در زیر آن پنهان شده باشد. او امیدوار است در آینده، کتیبهای نیز کشف شود که اطلاعات بیشتری درباره این مجسمه ارزشمند در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
- 16
- 5
