به گزارش خبرآنلاین، گنجینهای که باستانشناسان آن را یکی از ارزشمندترین کشفیات قرن بیستم میدانند، بار دیگر ناپدید شده است؛ مجموعهای متشکل از بیش از ۲۲ هزار شیء طلایی که نزدیک به نیم قرن است میان جنگ، کودتا، غارت و تغییر حکومتها دست به دست میشود و سرنوشتش هر بار در هالهای از ابهام فرو میرود.
ماجرا از سال ۱۹۷۸ آغاز شد؛ زمانی که گروهی از باستانشناسان شوروی و افغانستان در حال حفاری تپهای در شمال افغانستان بودند؛ جایی که مردم محلی آن را «طلا تپه» یا «تپه طلا» مینامیدند. بسیاری تصور میکردند افسانهای قدیمی درباره دفن گنجی بزرگ در این منطقه وجود دارد، اما کمتر کسی باور داشت این افسانه حقیقت داشته باشد.
باستانشناسان ابتدا بقایای یک معبد متعلق به عصر آهن را پیدا کردند، اما ناگهان برق یک قطعه طلای کوچک زیر نور آفتاب، مسیر حفاری را تغییر داد. آنها با ادامه کاوش، به آرامگاههایی رسیدند که مردان و زنانی از دو هزار سال پیش با تاجهای طلایی، گردنبندهای پرزرقوبرق، خنجرهای مرصع و هزاران شیء ارزشمند دیگر در آن دفن شده بودند.
در میان این آثار، نقش خدای یونانی دیونیسوس در کنار تصویر بودا دیده میشد؛ نشانهای از اینکه این منطقه زمانی یکی از مهمترین ایستگاههای جاده ابریشم بوده و فرهنگهای یونانی، ایرانی، هندی، چینی و رومی در آن به هم رسیدهاند. حتی یکی از تاجهای طلایی به گونهای ساخته شده بود که میشد آن را باز کرد، جابهجا کرد و دوباره سر هم بست؛ شاهکاری از هنر زرگری باستان.
اما شادی کشف این گنج چندان دوام نیاورد. همزمان با آغاز جنگ در افغانستان، باستانشناسان مجبور شدند حفاری را نیمهکاره رها کنند. آنها تنها بخشی از آثار را با خود به کابل بردند و آخرین قبر کشفنشده، خیلی زود به دست غارتگران افتاد.
چند سال بعد و همزمان با خروج نیروهای شوروی، رئیسجمهور وقت افغانستان دستور داد این گنجینه در خزانه بانک مرکزی مخفی شود. پس از آن، با شعلهور شدن جنگ داخلی و غارت موزه ملی کابل، شایعات زیادی شکل گرفت؛ عدهای میگفتند گنج دزدیده شده، برخی معتقد بودند طلاها ذوب شدهاند، اما حقیقت را فقط چند نفر که کلید خزانه را در اختیار داشتند، میدانستند.
این راز تا سال ۲۰۰۴ پنهان ماند. پس از سقوط نخستین حکومت طالبان، صندوقهای خزانه سرانجام گشوده شد و همه با شگفتی دیدند که ۲۲ هزار قطعه طلایی سالم ماندهاند. این آثار بعدها در موزههای بزرگ جهان از جمله موزه متروپولیتن نیویورک، گالری ملی هنر آمریکا و چندین موزه معتبر دیگر به نمایش درآمدند و میلیونها نفر از آنها بازدید کردند.
اما این گنجینه برای دومین بار نیز ناپدید شد.
آخرین بار در اواخر سال ۲۰۲۰، این آثار در کاخ ریاستجمهوری افغانستان به نمایش گذاشته شدند. پس از بازگشت طالبان به قدرت، گنجینه بار دیگر به مکانی محرمانه منتقل شد و تاکنون محل نگهداری آن فاش نشده است.
هرچند مسئولان موزه ملی افغانستان تأکید کردهاند که گنجینه سالم است، اما سابقه طالبان در تخریب آثار تاریخی، از جمله انفجار مجسمههای بودای بامیان، باعث شده نگرانیها درباره سرنوشت این مجموعه بینظیر همچنان ادامه داشته باشد؛ گنجینهای که انگار سرنوشتش این است که همیشه میان افسانه و واقعیت، در حال «قایمباشک» با تاریخ باشد.
- 18
- 4
