در پی تهدید ایران مبنی بر هدف قرار دادن آن‌ها؛ قطع کابل‌های زیردریایی تنگه هرمز چه پیامدهایی دارد؟

در میان تهدیدهای ایران مبنی بر قطع کابل‌های زیردریایی که از تنگه هرمز می‌گذرند، نگرانی فزاینده‌ای در سراسر منطقه عربی درباره پیامدهای احتمالی چنین اقدامی شکل گرفته است. این نگرانی از آنجا ناشی می‌شود که ارتباطات دیجیتال به‌ویژه دسترسی به اینترنت به عنصری محوری در تقریباً تمام جنبه‌های زندگی مدرن تبدیل شده است؛ از فعالیت‌های روزمره‌ای همچون سفارش غذا گرفته تا طرح‌های توسعه منطقه‌ای که وابستگی شدیدی به مراکز داده دارند. اگر ایران این تهدیدها را عملی کند، چه پیش خواهد آمد و زندگی در منطقه چگونه تحت تأثیر قرار خواهد گرفت؟ 

به گزارش فرارو به نقل از الجزیره، ابعاد بحرانی که ممکن است در پی قطع کابل‌های اینترنتی زیردریایی ایجاد شود، در اظهارات «ابراهیم بن سلطان الهاشمی»، مدیر بخش رسانه و ارتباطات وزارت امور خارجه قطر، به خوبی نمایان است. او در جریان یک نشست خبری هفتگی تأکید کرد که خسارات ناشی از قطع این کابل‌ها تنها به یک طرف محدود نخواهد شد، بلکه دامن‌گیر خودِ ایران و همسایگانش نیز خواهد شد. 

بر اساس گزارشی از وب‌سایت فناوری آمریکایی «آرس تکنیکا» (Ars Technica)، با وجود گسترش خدمات اینترنت ماهواره‌ای نظیر استارلینک و موارد مشابه اهمیت آن‌ها با اهمیت کابل‌های اینترنت زیردریایی قابل مقایسه نیست. 

اما قطع شدن کابل‌های زیردریایی که از تنگه هرمز می‌گذرند، می‌تواند چه میزان خسارت به بار آورد؟ 

حدود ۱۷ کابل زیردریایی. حدود هفت کابل اصلی زیردریایی از تنگه هرمز عبور کرده و در امتداد خلیج فارس به سمت کویت، عراق و دیگر کشورهای منطقه ادامه می‌یابند. با این حال، بر اساس گزارشی که پیش‌تر توسط وب‌سایت خبری سعودی «خانه سعود» (House of Saud) منتشر شده، تهدیدهای ایران تنها به این کابل‌ها محدود نمی‌شود؛ بلکه شامل کابل‌هایی نیز می‌شود که میان خلیج فارس، دریای سرخ و تنگه باب‌المندب کشیده شده‌اند. 

در مجموع، این کابل‌ها حدود ۸۰ درصد از کل ترافیک اینترنت جهان را منتقل می‌کنند. از این رو، قطع کردن آن‌ها می‌تواند تأثیری به‌شدت منفی بر شبکه‌های اینترنت جهانی داشته باشد، به‌طوری که دامنه خسارات آن بسیار فراتر از منطقه عربی خواهد رفت. 

برخی از کابل‌ها ظرفیتی تا ۱۰۰ ترابیت بر ثانیه دارند و از کشورهای مختلفی در منطقه عبور می‌کنند؛ از این رو، هرگونه آسیب به این کابل‌ها، هم بر کشورهایی که کابل‌ها از آن‌ها می‌گذرند و هم بر مراکز داده‌ی مستقر در آن کشورها، تأثیری مستقیم خواهد داشت. 

وقایعی که در سال‌های اخیر رخ دادند شامل قطع کابل‌های زیردریایی «جنوب شرق آسیا - خاورمیانه - اروپای غربی ۴» (SMW4)، «هند - خاورمیانه - اروپای غربی» (IMEWE) و «فالکون» (FALCON) در دریای سرخ نمونه‌ای بارز از تأثیرات احتمالی بر اینترنت جهانی به شمار می‌روند. 

اختلال در این سه کابل، مستقیماً بر چندین کشور در خاورمیانه و اروپا تأثیر گذاشت و همچنین موجب قطع دسترسی به خدمات مختلف اینترنتی در هند شد. 

اختلال گسترده در اینترنت

اگر ایران تهدیدهای خود مبنی بر قطع کابل‌های زیردریاییِ عبوری از تنگه هرمز را عملی کند، پیامد فوری آن، قطع گسترده اینترنت در سراسر منطقه عربی به‌ویژه در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس خواهد بود. 

اگرچه کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از کابل‌های اینترنتی دیگری نیز برخوردارند که از تنگه هرمز عبور نمی‌کنند، اما تعداد کابل‌های زیردریایی که از این تنگه می‌گذرند بیشتر است و در نتیجه، حجم بیشتری از داده‌ها را منتقل می‌کنند. 

برخی از کابل‌های زیردریایی از اقیانوس هند می‌گذرند، از طریق عمان وارد خشکی می‌شوند و در امتداد سواحل امارات متحده عربی، قطر و بحرین دوباره به زیر آب می‌روند. 

ظرفیت انتقال داده در کابل‌هایی که همچنان فعال هستند، به عملیات‌های حیاتی و ضروری اختصاص خواهد یافت؛ یعنی فعالیت‌هایی که برای حفظ امنیت و ایمنی منطقه و تضمین تداوم کارکرد زیرساخت‌ها در نهادهای گوناگون، حیاتی محسوب می‌شوند. 

کاربران متوجه این تغییر مسیر خواهند شد؛ چرا که بسیاری از خدماتی که به آن‌ها وابسته‌اند دچار اختلال می‌شود و عملکردِ آن دسته از خدماتی هم که همچنان فعال باقی می‌مانند، با کندی مواجه خواهد شد. 

اختلال در برنامه‌های کاربردی رایج

منطقه خلیج فارس در حال حاضر میزبان شمار زیادی از مراکز داده متعلق به شرکت‌های بزرگ—از جمله آمازون، مایکروسافت، اوراکل و هواوی است. آسیب دیدن یا ایجاد اختلال در کابل‌های زیردریایی، مستقیماً بر اتصال اینترنتی این مراکز تأثیر می‌گذارد و در نتیجه، هرگونه سرویس یا برنامه کاربردی که به آن‌ها وابسته است نیز دچار اختلال خواهد شد. 

فهرست برنامه‌هایی که در پی اختلال در مراکز داده‌ی واقع در خلیج فارس از کار می‌افتند، شامل طیفی از خدمات ضروری برای زندگی روزمره است؛ به‌ویژه برنامه‌های حمل‌ونقل هوشمند نظیر «کریم» (Careem) و «دیدی» (Didi) که هر دو به‌شدت به مراکز داده‌ی مستقر در این منطقه وابسته‌اند. 

بر اساس گزارشی از وب‌سایت «Think Cloudly»، فهرست برنامه‌های تحت‌تأثیر شامل تیک‌تاک و یوتیوب نیز می‌شود؛ هر دوی این پلتفرم‌ها از مراکز داده‌ای در دبی و منطقه خلیج فارس استفاده می‌کنند تا سرعت ارائه محتوا و ویدیوها را در پلتفرم‌های خود افزایش دهند. 

علاوه بر این، خدمات اپلیکیشن محبوب تحویل غذا، «طلبات» (Talabat)، نیز دچار اختلال خواهد شد؛ چرا که این سرویس وابستگی زیادی به مراکز داده مستقر در منطقه خلیج فارس دارد. 

طبیعتاً پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی دچار اختلال در خدمات و کندی‌های محسوس خواهند شد، چرا که آن‌ها نیز برای شخصی‌سازی تجربه کاربری خود به مراکز داده محلی وابسته‌اند. 

این تأثیر تنها به منطقه خلیج فارس محدود نخواهد شد، بلکه به تمام کشورهای همسایه از جمله ایران نیز گسترش می‌یابد؛ زیرا عملکرد خدمات آن‌ها نیز مستقیماً به این مراکز داده وابسته است. 

اگرچه کاربران سرویس‌های اینترنت ماهواره‌ای، نظیر استارلینک، وضعیت اندکی بهتری خواهند داشت چرا که همچنان به اینترنت عمومی دسترسی خواهند داشت اما سرویس‌های محلی که به آن‌ها وابسته‌اند، با از کار افتادن مراکز داده‌ای که پشتیبان آن‌ها هستند، از کار خواهند افتاد. 

اگرچه قطع کابل‌های زیردریایی در تنگه هرمز بر کیفیت و سرعت اینترنت تأثیر می‌گذارد، اما منجر به قطع کامل دسترسی به اینترنت در این منطقه نخواهد شد. در عوض، به دلیل سازوکارهای تغییر مسیر (rerouting) که شبکه جهانی اینترنت بر آن‌ها متکی است، ترافیک داده‌ها و سرعت انتقال اطلاعات تحت تأثیر قرار خواهند گرفت. 

در نهایت، می‌توان گفت که قطع این کابل‌های زیردریایی تأثیری جدی‌تر بر زندگی روزمره شهروندان کشورهای همسایه ایران خواهد داشت تا برخی حملات نظامی که در فاصله‌ای دور از آن‌ها رخ می‌دهند.