جنجال چهلم جان‌باختگان دی‌ماه در دانشگاه‌ها؛ از شمع و یادبود تا درگیری با چوب و چاقو

رویداد ۲۴ نوشت: در نخستین روز از بازگشایی دانشگاه‌های کشور برای ترم جدید در بسیاری از دانشگاه‌ها تجمعاتی به مناسب چهلم جانباختگان رخداد‌های دی ماه سال جاری برگزار شد.بسیج دانشجویی دانشگاه شریف فراخوان برای برگزاری مراسم چهلمین روز کشته‌های دی‌ماه داده بود. دانشجویان معترض هم در محوطه دانشگاه تجمع کرده و شعار سر دادند که به درگیری دو گروه منجر شد. ماجرای درگیری در تجمع دانشگاه شریف در رسانه های رسمی نقل شده است.

خبرگزاری صداوسیما انگشت اتهام را به سمت دانشجویان معترض گرفته و نوشته است: «در دانشگاه صنعتی شریف، همزمان با برگزاری مراسم عزاداری در اطراف مسجد دانشگاه، گروهی دیگر تحصن سکوت برگزار کردند. بنا بر گزارش‌ها، تحصن سکوت از حوالی اذان ظهر به تجمعی همراه با سردادن شعار‌های ساختارشکنانه تبدیل و در ادامه با حمله به عزاداران فضا متشنج شد»

خبرگزاری فارس نیز همنوا با خبرگزاری صداوسیما نوشته است که «صبح شنبه تحصن آرام دانشجویی با حضور چند لیدر با ماسک‌های مشکی ملتهب شد و به‌سمت شعار‌های ساختارشکنانه رفت. طبق اخبار واصله از چاقوکشی در حین تجمع در محوطۀ دانشگاه صنعتی شریف حکایت دارد. به‌گفتۀ دانشجویان، دو قبضه چاقو توسط حراست دانشگاه از برخی دانشجویان هنجارشکن در تجمع شنبه توقیف شده است. در این تجمع، چند دانشجو با پرتاب سنگ مصدوم شدند. در این تجمع، تصاویر شهدای اغتشاشات دی‌ماه نیز هتک حرمت شده و توسط چند دانشجوی هنجارشکن پاره شد»

فارس در بخش دیگری از این گزارش نوشته است: «این نخستین‌بار نیست که رفتار بخشی از دانشجویان این دانشگاه در کانون توجهات قرار می‌گیرد. در پاییز سال ۱۴۰۱ نیز انتشار اخباری دربارۀ فحاشی‌های رکیک و تجمعاتی با محوریت «مختلط‌شدن سلف‌سرویس‌های دانشگاه» جامعۀ دانشگاهی را شوکه کرده بود».

خبرگزاری ایلنا در مطلبی با عنوان «التهاب و تنش در دانشگاه‌ها همزمان با آغاز آموزش حضوری» نوشته است که «صبح شنبه و در اولین روز از آغاز آموزش حضوری در دانشگاه‌های کشور، دانشگاه‌های پلی‌تکنیک و صنعتی شریف در تهران صحنه درگیری و تنش بودند. در حالیکه دانشجویان در حال برگزاری مراسم چهلم جانباختگان اعتراضات دی ماه بودند، ناگهان درگیری و تنش میان دانشجویان متعلق به دو جریان متفاوت شکل گرفت. در این دانشگاه‌ها، دانشجویان تجمعات اعتراضی برپا کرده و شعار‌هایی اعتراضی سر دادند».

این اتفاق همچون خود رخداد‌های دی ماه سال جاری در رسانه‌های غیررسمی نیز بازتاب‌های مختلفی داشته است.

خبرنامه امیرکبیر در مطلبی مدعی شده است که که تجمع ظهر شنبه دانشجویان در محوطه دانشگاه صنعتی شریف تهران با حمله بسیج دانشگاه به خشونت کشیده شده است.

کانال‌های تلگرامی نزدیک به سعید جلیلی و بسیج نیز با اطلاع رسانی در این مورد نوشته‌اند که مقصر اصلی وضعیت هنجارشکنانه برخی دانشگاه‌ها شخص وزیر علوم است و انتخاب روسای دانشگاه مساله دار و برکناری حراست دانشگاه‌ها دو اقدام سئوال برانگیز سیمایی صراف است. در مطلبی که کانال تلگرامی راه دیالمه نزدیک به حمید رسایی و امیرحسین ثابتی منتشر شده آمده است: «گفتنی است وزیر علوم در ماه سال جاری روسای حراست سه دانشگاه شریف، علم و صنعت و الزهرا را به علت جلوگیری از اوباشگری تعدادی دانشجونما برکنار کرده بود».

کانال تلگرامی صابرین نیوز نیز موشته است که «عده‌ای با سنگ پراکنی به دانشجویانی که مراسم گرامیداشتی برای شهدای فتنه اخیر برگزار کردند، فضای دانشگاه شریف را ملتهب کردند که با هشیاری اکثر دانشجویان این اقدام ناکام ماند.».

***

دانشگاه صنعتی شریف؛ از سوگواری تا درگیری فیزیکی

اقتصاد ۲۴ نوشت: تجمع دانشجویان دانشگاه شریف از حوالی سلف‌سرویس آغاز شد و جمعیت با پوشش مشکی به سمت سردر جنوبی دانشگاه حرکت کردند. در ابتدا، این تجمع به شکل تحصن سکوت و یادبود جان‌باختگان برنامه‌ریزی شده بود، اما به مرور با حضور گروهی از دانشجویان مخالف، شعار‌های تند و ساختارشکنانه شنیده شد؛ از جمله «مرگ بر دیکتاتور» و شعار‌هایی مرتبط با سلطنت‌طلبان.

در واکنش، گروهی دیگر از دانشجویان، با در دست داشتن پرچم و پلاکارد‌های ضد آمریکایی، شعار‌هایی در حمایت از انقلاب اسلامی سر دادند و تلاش کردند تا فضای تجمع را کنترل کنند. این تقابل به تبادل شعار‌های تند و درگیری پراکنده فیزیکی کشیده شد.

با وجود تلاش برخی اساتید برای میانجی‌گری و جلوگیری از برخورد مستقیم، فضای دانشگاه به دلیل استفاده از بلندگو‌های قدرتمند و فریاد‌های متقابل به شدت متشنج شد و تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی و گروه‌های تلگرامی، نشان‌دهنده بحرانی شدن وضعیت و گسترش تنش‌ها بود.

رئیس دانشگاه شریف در واکنش به این درگیری‌ها که در آن چوپ و چاقو هم دیده می‌شد، گفت: برخورد با دانشجویان خاطی حتما باید صورت بگیرد، اما ما باید نشان بدهیم که شرایط کشور عادی است.

دانشگاه تهران؛ همصدایی با تجمع شریف

گزارش‌ها حاکی است تجمع مشابهی با حضور تعدادی از دانشجویان دانشگاه تهران نیز برگزار شد. هرچند جزئیات دقیقی از درگیری‌ها ارائه نشده، اما پیام مشترک تجمعات یادآوری جان‌باختگان و بیان اعتراض‌های دانشجویی بود.

دانشگاه بهشتی؛ سوگواری و یادبود آرام

در مقابل، دانشجویان دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه بهشتی، تجمعی آرام و نمادین برگزار کردند. آنها شمع روشن کردند و به یاد هادی فروغ، فارغ‌التحصیل دانشگاه، مراسم یادبود ترتیب دادند. هر دانشجو نام یکی از جان‌باختگان را که هم‌نام خودشان بود، بر روی کاغذ نگه داشت تا حضور هر یک از کشته‌شدگان میان جامعه دانشجویی یادآوری شود.

در این تجمع، دانشجویان سرود «سوگند به عاشقان ایران» و سرود ملی «ای ایران» را خواندند و همچنین آزادی چهار دانشجوی بازداشتی دانشگاه را مطالبه کردند. حراست دانشگاه در محل حضور داشت، اما مداخله‌ای نکرد، تا فضای تجمع همچنان آرام و نمادین باقی بماند.

رویداد‌های امروز نشان داد که چهلم جان‌باختگان دی‌ماه، همچنان نقطه‌ای حساس در میان دانشجویان است و نحوه مواجهه با آن، شکاف‌ها و گرایش‌های سیاسی دانشجویی را آشکار می‌کند. در دانشگاه‌های مانند شریف، تجمع یادبود با تقابل فیزیکی و شعار‌های تند همراه شد، در حالی که در دانشگاه‌هایی مانند بهشتی، فضای نمادین و سوگواری حاکم بود.

این اختلاف رفتارها، علاوه بر بازتابی از گرایش‌های فکری و سیاسی، نشان‌دهنده چالش‌های موجود در مدیریت تجمعات دانشجویی و حساسیت بالای فضای دانشگاه‌ها در ارتباط با حوادث دی‌ماه است. همچنین، بازتاب این تجمع‌ها در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های داخلی و خارجی، بر اهمیت رصد دقیق و تحلیل علمی فضای دانشجویی و اجتماعی تأکید دارد.