رویداد۲۴ نوشت: در حالی که اعتراضات اخیر در ایران وارد روزهای حساس خود شده، اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، درباره احتمال مداخله مستقیم واشینگتن، موج تازهای از واکنشها را در میان مقامات رسمی، چهرههای سیاسی و تحلیلگران ایرانی به راه انداخته است. سخنانی که از یکسو بهعنوان تهدیدی کمسابقه در ادبیات رسمی آمریکا تلقی میشود و از سوی دیگر، بحث قدیمی «دخالت خارجی در اعتراضات داخلی» را دوباره به کانون توجه بازگردانده است.
ترامپ در پیامی که در شبکه اجتماعی «تروت سوشال» منتشر کرد، با اشاره مستقیم به اعتراضات جاری در ایران نوشت اگر جمهوری اسلامی «به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد، که این رویه همیشگی آنها است»، ایالات متحده برای نجات مردم اقدام خواهد کرد. او در ادامه تأکید کرد که بهگفته خودش، کشتن خشونتآمیز معترضان «رویه همیشگی» حکومت ایران است و واشینگتن در چنین شرایطی واکنش نشان خواهد داد. ترامپ همچنین اعلام کرد آمریکا در «حالت آمادهباش کامل» قرار دارد و برای اقدام آماده است.
این موضعگیری، که همزمان با تداوم اعتراضات و افزایش حساسیت فضای داخلی مطرح شد، بهسرعت با واکنشهای گستردهای در ایران مواجه شد؛ واکنشهایی که طیفی از مواضع تند امنیتی تا تحلیلهای محتاطانه و انتقادی را دربرمیگیرد.
واکنشهای تند سیاسی؛ از «حماقت ترامپ» تا «ناقوس اضمحلال آمریکا»
سعید جلیلی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در واکنش به سخنان ترامپ نوشت: «ترامپ ۴ سال پیش کتابی به نام آمریکای افلیج نوشت و در آن اذعان کرد رژیم آمریکا مفلوک است. اگر طبق تعبیر ترامپ، ساختار و بدنه رژیم آمریکا فلج بود؛ امروز مغز آن نیز دچار مشکل شده و حماقتهای ترامپ ناقوس اضمحلال رژیم افلیج آمریکا را به صدا درآورده است.»
محمد مخبر، دستیار رهبر جمهوری اسلامی، نیز در پیامی تأکید کرد: «ترامپ حرف جدیدی نزد؛ آنها از ۱۳۳۲ به دنبال ناآرامی در ایران هستند. آمریکای جنایتکار با تحریمهای ظالمانه خود، همین امروز در حال اعمال بیشترین دشمنی علیه ملت ماست. مردم اعتراضات واقعی برای مشکلات صنفی و معیشتی را با دیگر اقدامات تفکیک کرده و همواره در بزنگاهها رفتار آگاهانه دارند.»
هشدار امنیتی از عالیترین سطح؛ دخالت آمریکا یعنی بههمریختگی کل منطقه
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در واکنشی صریح نوشت: «با موضعگیری مقامات اسرائیلی و ترامپ، پشتصحنه ماجرا روشن شد. ما مواضع کسبه معترض را از عوامل تخریبگر جدا میدانیم و ترامپ بداند دخالت آمریکا در این مسئله داخلی برابر است با بههمریختگی کل منطقه و هدم منافع آمریکا. مردم آمریکا بدانند ماجراجویی را ترامپ شروع کرد. مراقب سربازان خود باشند.»
پاسخ دیپلماتیک؛ یادآوری کارنامه آمریکا
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در واکنشی مفصل، با اشاره به سابقه تاریخی سیاستهای آمریکا نوشت: «کافی است کارنامه طولانی اقدامات سیاستمداران آمریکایی برای «نجات مردم ایران» مرور شود تا به عمق «همدلی» آمریکا با ملت ایران پی ببریم؛ از سازماندهی کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ علیه دولت منتخب دکتر محمد مصدق با تأمین مالی و تجهیز اغتشاشگران، تا شلیک به هواپیمای مسافربری ایران در سال ۱۳۶۷ و کشتار زنان و کودکان بیگناه بر فراز خلیج فارس، تا حمایت همهجانبه از صدام در جنگ ۸ ساله علیه ایرانیان، تا همدستی با رژیم اسرائیل در ترور و کشتار ایرانیان و حمله به زیرساختهای ایران در خرداد ۱۴۰۴ و البته تحریمهایی که شدیدترین تحریمهای تاریخ نام گرفته است؛ و امروز نیز تهدید به حمله به ایران به بهانه دلسوزی برای ایرانیان با نقض فاحش مهمترین اصل حقوق بینالملل! ایرانیان در گفتوگو و تعامل با یکدیگر برای حل مشکلات اجازه هیچگونه مداخله خارجی را نخواهند داد.»
واکنش از درون جریان اصلاحات، مضحکهای به نام دلسوزی ترامپ
حمیدرضا جلائیپور، فعال سیاسی اصلاحطلب، نیز در واکنشی تند نوشت: «ترامپ با شرم نسبتی ندارد. عجب مضحکهای است که حامی و تمهیدگر بزرگترین نسلکشی قرن و رفیق آزارگران جنسی و کسی که در کشور خودش نماد گرایشهای اقتدارگرا و حامی سرکوبگران جهان و مداخلاتی شناخته میشود که جز مرگ و آوارگی و فقر نیافریده، به کشور دیگری درباره حفظ جان و حقوق انسانها تهدید و موعظه کند.»
پیام صریح امنیتی شمخانی؛ امنیت ملی سوژه توییت نیست
علی شمخانی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «هر دست مداخلهگری که با بهانهجویی به امنیت ایران نزدیک شود، پیش از رسیدن با پاسخ پشیمانکننده، قطع خواهد شد.»
او همچنین افزود: «مردم ایران تجربه نجات دادن آمریکاییها را خوب میشناسند؛ از عراق و افغانستان تا غزه.»
شمخانی با تأکید بر اینکه «امنیت ملی ایران خط قرمز است»، تصریح کرد که این موضوع «سوژه توییتهای ماجراجویانه» نیست.
تحلیل محتاطانه؛ ترامپ چه میخواهد؟
احمد زیدآبادی، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی، با نگاهی تحلیلیتر نوشت: «آنچه دونالد ترامپ درباره اعتراضات جاری در ایران نوشته است، به چه معنایی است و منظور او از آمادگی آمریکا برای دخالت ناظر به چه نوع اقدامی است؟ سخنان ترامپ همواره به رمزگشایی نیاز دارد. او گاهی سخنی میگوید، اما بعد آن را تعدیل و حتی در مواردی قلب میکند.»
زیدآبادی با طرح پرسشهایی درباره احتمال جنگ روانی، فشار سیاسی یا دخالت نظامی، تأکید کرد که مداخله نظامی برای تغییر رژیم، آخرین چیزی است که ترامپ به آن میاندیشد و افزود: «سیاست کنونی ترامپ اعمال فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی به قصد تغییر سیاست آن است. او اعتراضات جاری را فرصتی برای تشدید فشار و تهدید حکومت ایران میبیند.»
او در پایان به تأثیر دوگانه این تهدیدها بر اعتراضات اشاره کرد و نوشت: «این نوع تهدید به دخالت، جمعی از معترضان را محتاط و از صحنه خارج میکند و چه بسا باعث تشجیع عدهای دیگر شود.»
هشدار درباره سناریوی خطرناک ؛ ایرانیکُشی نکنیم
رضا نصری، حقوقدان بینالملل، نیز با نگاهی هشدارآمیز نوشت: «هدف ترامپ ایجاد فضایی است که در آن سلولهای خفته موساد، مجاهد خلق و سلطنتطلب از میان معترضان به نیروهای انتظامی تیراندازی کنند و پاسخ متقابل نیروهای امنیتی به او بهانه مداخله نظامی دهد. او میخواهد ایرانیان ایرانیکُشی کنند. این فرمول جنگ داخلی و لیبیسازی است. هشیار باشیم.»
اعتراض داخلی و سایه تهدید خارجی
مجموع واکنشها به اظهارات ترامپ نشان میدهد که در ایران، فارغ از اختلافنظرهای سیاسی، حساسیت بالایی نسبت به هرگونه نشانه دخالت خارجی وجود دارد. در عین حال، تفاوت لحنها— هشدارهای امنیتی صریح تا تحلیلهای محتاطانه—بیانگر نگرانی مشترکی است: اینکه تهدیدهای بیرونی میتواند هم بر سرنوشت اعتراضات و هم بر معادلات داخلی تأثیری پیچیده و چندلایه بگذارد.
آنچه روشن است، اعتراضات جاری بیش از آنکه صرفاً در خیابانها تعیین تکلیف شود، اکنون در میدان روایتها، تهدیدها و تفسیرهای سیاسی داخلی و خارجی نیز جریان دارد؛ میدانی که هر کلمه، میتواند وزن امنیتی و اجتماعی سنگینی داشته باشد.
- 12
- 1
