نماینده مجلس: تصمیم‌گیران حذف ارز ترجیحی، در خون‌های ریخته‌شده اعتراضات دی‌ماه شریک هستند | روند گرانی‌ها ظاهراً هیچ ترمزی ندارد

هم‌زمانی اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی با اعتراضات دی ۱۴۰۴ از همان زمان شروع این اعتراضات، مورد انتقاد بسیاری از کارشناسان اقتصادی، نمایندگان مجلس و منتقدان دولت قرار داشته است. اگرچه جرقه شروع اعتراضات اخیر، زمانی خورد که هنوز اجرای این سیاست به‌طور رسمی آغاز نشده بود و نخستین گروه معترض، بازاریان بودند که در اعتراض به نوسانات شدید نرخ ارز، به خیابان آمدند و در ادامه نیز اقشار دیگری از مردم در واکنش به گرانی دلار به صف معترضان پیوستند، اما دقیقاً در میانه همین تحولات، دولت تصمیم به حذف ارز ترجیحی گرفت یا به تعبیر دقیق‌تر برخی منتقدان، نرخ ارز ترجیحی را چهار برابر کرد و همین مسأله، نارضایتی‌های موجود را به دلیل گرانی افسارگسیخته قیمت کالاهای اساسی بعد از اجرای این سیاست، تشدید کرد. 

دولت تصمیم گرفت که این گرانی‌ها را با ارائه ماهانه یک میلیون تومان کالابرگ به هر ایرانی، جبران کند. اما افزایش قیمت کالاهای اساسی و اقلام خوراکی از همان نخستین روز اجرای سیاست اقتصادی جدید یعنی ۱۵ دی‌ماه، آن‌قدر شدید بود که حتی اگر رقم کالابرگ پرداختی به مردم چند برابر شود، بازهم نمی‌تواند جلوی افت شدید قدرت خرید خانوارها بر اثر اجرای این سیاست را بگیرد. در چنین شرایطی بود که در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی، معترضان زیادی در سراسر کشور به خیابان آمدند. اگرچه به نظر می‌رسد که در این دو روز، اغلب شعارهای سیاسی در کف خیابان‌ها شنیده شد، اما بسیاری از منتقدان دولت معتقدند که اجرای نابهنگام و نامناسب سیاست حذف ارز ترجیحی، به تشدید اعتراضات دی‌ماه دامن زد. 

در همین راستا حسین صمصامی، نماینده اصولگرا و عضو کمیسیون اقتصادی مجلس روز پنجشنبه ۹ بهمن در همایش «عدالت، معیشت، ایران»، به بررسی ریشه‌های اقتصادی اعتراضات اخیر پرداخت و گفت: «دقیقاً قبل از آن پنجشنبه (۱۸ دی)، یعنی روز چهارشنبه، بنده به جایگاه ریاست مجلس رفتم و به رئیس محترم مجلس گفتم که «چقدر به شما گفتم که این کار (حذف ارز ترجیحی) درست نیست. دیدی چه اتفاقی افتاد؟ دیدی چه تورمی درست شد؟» [قالیباف] هم پاسخ داد که «من این کار را کردم، با افتخار پشت آن می‌ایستم و تا انتها می‌روم.» گفتم «پس مردم چی؟» [قالیباف] گفت «حرف مفت نزن، مزخرف نگو.» البته ما با کمال احترام، همیشه حرمت ایشان را داریم.» 

صمصامی در بخش دیگری از سخنان خود با ابراز تأسف از جان باختن چند هزار نفر در حوادث دی‌ماه، گفت: «تمام کسانی که بانی این سیاست (حذف ارز ترجیحی) بودند و موجب شدند که این اتفاق (اعتراضات دی‌ماه) رخ دهد، در خون این کشته‌شدگان و شهدای ما شریک هستند و باید پاسخ بدهند. بنده در روز قیامت، یقه تمام کسانی که ما گفتیم و گوش نکردند را خواهم گرفت. همه نطق‌های من موجود است. در ۴ آذر ]در صحن مجلس[ نطق کردم و گفتم که اگر این اتفاق بیفتد (ارز ترجیحی حذف شود)، قیمت‌ها این چنین می‌شود و نارضایتی اتفاق می‌افتد. آقای رئیس مجلس تو مقصری! آقای رئیس‌جمهور تو مقصری! تو باید به مردم پاسخگو باشی.» 

در همین راستا درباره نقش اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی یا در حقیقت همان چهار برابر کردن نرخ این ارز در بروز و تشدید اعتراضات دی ۱۴۰۴، رابطه میان زمان اجرای این برنامه اقتصادی دولت با وقوع اعتراضات و نقش رئیس‌جمهور، رئیس مجلس و سایر تصمیم‌گیران اقتصادی کشور در اجرای این برنامه، دیده‌بان ایران با کامران غضنفری، عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها و نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی گفت‌وگو کرده است. 

مشروح گفت‌وگوی کامران غضنفری، نماینده مجلس دوازدهم با دیده‌بان ایران را در ادامه می‌خوانید:

روند گرانی‌ها ظاهراً هیچ ترمزی ندارد 

کامران غضنفری، عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس در ابتدای اظهارات خود به دیده‌بان ایران، گفت: دولت آقای پزشکیان از سال گذشته که بر سر کار آمد، سیاست غلط آزادسازی نرخ ارز و آزادسازی قیمت‌ها را در پیش گرفت و به اجرا گذاشت. همان موقع هم گروهی از نمایندگان مجلس به ایشان تذکر و هشدار دادند که این روش و سیاست، نادرست است و منجر به افزایش قیمت‌ها و بالا رفتن نرخ تورم می‌شود و کوچک شدن سفره معیشت مردم را به همراه دارد. اما متأسفانه نه آقای پزشکیان و نه وزرای اقتصادی ایشان به هشدارهای نمایندگان مجلس توجه نکردند و مسیر نادرست خود را ادامه دادند که این روند، به افزایش شدید نرخ ارز دامن زد. 

نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی یادآور شد: در حالی که قیمت دلار در زمان روی کار آمدن آقای پزشکیان حدود ۵۸ هزار تومان بود، در فاصله یک سال و نیم به نزدیک ۱۶۰ هزار تومان رسیده است؛ یعنی در ۱۸ ماه گذشته که دولت چهاردهم بر سر کار بوده، ارزش پول ملی به‌شدت تضعیف شده و قدرت خرید مردم نیز محدود و محدودتر شده است و روند گرانی‌ها هم ظاهراً هیچ ترمز و حد یقفی ندارد. 

افزایش نرخ ارز ترجیحی باعث فشار بر مردم و شکل‌گیری اعتراضات شد

غضنفری به اجرای سیاست حذف یا در حقیقت، افزایش نرخ ارز ترجیحی نیز اشاره کرد و گفت: در راستای همین سیاست نادرست آزادسازی نرخ ارز بود که دولت در دی‌ماه امسال، کاری را انجام داد که نام جراحی اقتصادی را روی آن گذاشت و تبلیغات زیادی هم انجام داد که این کار، یک تصمیم مهم به نفع وضعیت اقتصادی کشور است و ارز ترجیحی حذف خواهد شد. البته ادعای حذف ارز ترجیحی صحیح نیست، زیرا ارز ترجیحی حذف نشده، بلکه قیمت آن را چهار برابر یا بیشتر کرده‌اند؛ زیرا نرخ ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی را که برای کالاهای اساسی اختصاص می‌یافت، به ۱۱۳ هزار تومان یا رقم بالاتری افزایش داده‌اند؛ یعنی این رقم چهار برابر یا بیشتر شده است.

نماینده مجلس دوازدهم ادامه داد: دولت اسم این کار را جراحی اقتصادی به نفع مردم گذاشته است. کجای این کار به نفع مردم است؟ این سیاست اقتصادی غلط دولت باعث افزایش فشارهای معیشتی بر مردم به‌ویژه طبقات ضعیف جامعه شد و این اتفاق منجر به وقوع اعتراضات دی‌ماه شد و دشمن هم که مترصد همین فرصت بود، بر این موج سوار شد و آن اغتشاشات را به وجود آورد. البته اگر به اظهارات حدود دو هفته قبل وزیر خزانه‌داری آمریکا دقت کنیم، ایشان گفته است که «ما بدون شلیک یک گلوله، توانستیم با کاهش ارزش پول ملی ایران، مردم را به کف خیابان بیاوریم.» کاهش ارزش پولی ملی یعنی افزایش قیمت دلار؛ یعنی این وزیر آمریکایی با زبان خودش می‌گوید که اتفاقات اخیر با نقشه آمریکا رخ داد؛ یعنی آمریکایی‌ها برنامه‌ریزی کردند که قیمت دلار مرتباً افزایش یابد و پول ملی تضعیف شود و بر مردم فشار وارد شود تا مردم به کف خیابان بیایند و اعتراض کنند. 

وی همچنین تصریح کرد: در حوادث دی‌ماه، تصمیم‌گیران اقتصادی دولت، آگاهانه یا ناآگاهانه، همان نقشه آمریکا را پیاده کردند. البته اعتقاد من بر این است که دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی ما باید توجه ویژه‌ای به شبکه نفوذ لانه‌کرده در دولت داشته باشند و به دنبال کشف سرنخ‌های این شبکه نفوذ باشد؛ یعنی کسانی که تصمیمات و نقشه‌های دولت آمریکا را به اسم تصمیمات عاقلانه و راه‌حل‌های اقتصادی عالمانه به مسئولان دولتی ارائه می‌کنند و دولتمردان را وادار می‌کنند که چنین تصمیماتی را پیاده کنند و شاید مسئولان ارشد هم خودشان آگاه نباشند که کاری که انجام می‌دهند، مطابق با نقشه دشمن است و به‌موقع در حال بازی کردن در نقشه دشمن هستند.

افزایش نرخ ارز ترجیحی با مجلس هماهنگ نشد، فقط با قالیباف هماهنگ شد

غضنفری با اشاره به نقش محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس در اجرای سیاست اقتصادی جدید دولت گفت: مسئولان دولت ادعا کردند که سیاست حذف ارز ترجیحی با تأیید مجلس انجام شده و این‌طور به جامعه القا کردند که مجلس در این کار با دولت همراه بوده است؛ در حالی که این موضوع به‌هیچ‌وجه صحت ندارد و این مسأله ابداً در صحن مجلس مطرح نشد و از نمایندگان در این زمینه نظرخواهی نشد. اما شخص آقای قالیباف در این کار نقش داشت؛ یعنی دولت فقط با رئیس مجلس و برخی افراد نزدیک به او هماهنگ کرد، نه با همه نمایندگان یا صحن مجلس. 

عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس ادامه داد: آن‌طور هم که اخیراً آقای صمصامی نقل کرده است، وقتی ایشان برای اعتراض به اجرای این سیاست نزد آقای قالیباف رفت، رئیس مجلس گفت که «این ابتکار خود من بود.» یعنی در این ماجرا که قیمت ارز ترجیحی از ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان به ۱۱۳ هزار تومان افزایش یابد، ظاهراً آقای قالیباف گفته است که «این ابتکار خود من بود و خودم پشت این طرح هستم و آن را اجرا می‌کنم.» یعنی آن چیزی که در فضای رسانه‌ای یا در سطح جامعه گفته شده است که این کار با هماهنگی و پشتیبانی مجلس انجام شده است، صحیح نیست، بلکه این اقدام با هماهنگی با شخص آقای قالیباف انجام شده است، نه مجلس. 

وی در ادامه تأکید کرد: آقای قالیباف از سال گذشته هم از سیاست‌های غلط اقتصادی دولت یعنی آزادسازی نرخ ارز که منجر به افزایش مداوم قیمت دلار شده، حمایت کرده است؛ به نحوی که حتی در سال ۱۴۰۳ وقتی نمایندگان مجلس می‌خواستند آقای همتی را به دلیل ناکارآمدی و بی‌کفایتی او استیضاح کنند، آقای قالیباف حدود ۳۰ تا ۴۰ روز جلوی استیضاح همتی را گرفت و نمی‌گذاشت این استیضاح در صحن مطرح شود و در عمل از آقای همتی حمایت می‌کرد. 

پزشکیان با انتصاب همتی نشان داد که اهمیتی به نظر مردم و نمایندگان نمی‌دهد

نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی همچنین به انتصاب عبدالناصر همتی به ریاست بانک مرکزی توسط رئیس‌جمهور در دی‌ماه نیز انتقاد کرد و گفت: متأسفانه آقای پزشکیان با انتصاب آقای همتی به‌عنوان رئیس بانک مرکزی، در حقیقت کسی را به چنین سمت اقتصادی مهمی در کشور منصوب کرد که به دلیل ناکارآمدی و بی‌کفایتی در امور اقتصادی توسط مجلس برکنار شده بود. این کار هم دهن‌کجی به مجلس و هم دهن‌کجی به مردم است؛ یعنی رئیس‌جمهور با این انتصاب نشان داد که اهمیتی برای نظر نمایندگان مردم قائل نیست که چنین رفتاری، در عمل نوعی بی‌اعتنایی به مردم است. 

وی با تأکید بر این که یکی از مسببین اوضاع اقتصادی نابسمان کنونی، شخص همتی است، بیان کرد: وقتی رئیس‌جمهور، ایشان را به ریاست بانک مرکزی منصوب می‌کند، یعنی دولت بنا ندارد که روش نادرست گذشته را اصلاح کند و همچنان می‌خواهد آن رویه غلط و انحرافی را ادامه دهد. در مدتی هم که آقای همتی به این سمت منصوب شده است، شاهد آن هستیم که روند افزایشی قیمت دلار متوقف نشده و هنوز هم ادامه دارد. این وضعیت، چشم‌انداز خوبی را نشان نمی‌دهد و انتظار نمی‌رود که دولت کنونی بتواند شیوه‌ای در پیش بگیرد که این اوضاع نابسامان را کنترل کند، نرخ تورم را کاهش دهد و قیمت ارز خارجی را کاهش دهد تا ارزش پول ملی افزایش یابد. 

رئیسی هیچ‌گاه مثل پزشکیان اظهار عجز و ضعف نمی‌کرد

غضنفری با بیان این که کسانی که برای حذف ارز ترجیحی تصمیم گرفتند، به‌نوعی در خون‌های ریخته‌شده در حوادث دی‌ماه شریک هستند، اظهار داشت: باید از خودمان بپرسیم که چرا مردم در اعتراض به گرانی‌ها و نابسامانی وضعیت اقتصادی به خیابان آمدند؟ چون همین افراد، تصمیم‌گیرنده وضعیت اقتصادی کشور هستند. همین‌ها از سال گذشته تا کنون، شرایط اقتصادی کشور را این‌گونه نابسامان کردند و این چنین با ناکارآمدی و عدم کفایت خودشان، باعث بروز مشکلات شدند. 

عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس ادامه داد: جای طرح این سؤال وجود دارد که فرق دولت شهید رئیسی با دولت کنونی، چیست؟ چطور تا زمانی که شهید رئیسی بر سر کار بود، ما این اوضاع و احوال را نداشتیم؛ یعنی رئیس‌جمهور هیچ‌وقت در سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های خود، دائماً نمی‌گفت که آب نداریم، برق نداریم، گاز نداریم، بنزین نداریم، پول نداریم، ارز نداریم و چنین صحبت‌هایی را مطرح نمی‌کرد. آیا کسی یادش هست که شهید رئیسی یک بار از این صحبت‌ها کرده باشد و اظهار عجز و ضعف کند؟ اما تا آقای پزشکیان بر سر کار می‌آید، ناگهان همه‌چیز منفی می‌شود و می‌گوید که بدبختیم، بیچاره‌ایم، پول نداریم، ارز نداریم، آب نداریم، برق نداریم. چرا با تغییر رئیس‌جمهور ناگهان همه شاخص‌ها و ملاک‌ها برعکس می‌شود؟ 

وی در پایان خاطرنشان کرد: این روند نشان‌دهنده این است که یک ماجرای عادی اتفاق نیفتاده، بلکه به نظر می‌رسد دست‌هایی در کار است که وضعیت را تعمداً نابسامان کنند تا صدای مردم دربیاید تا آن‌ها را به کف خیابان بکشانند تا بعد، این‌طور القا کنند که راه چاره این است که باید با آمریکا سازش کنیم و هرچه آمریکایی‌ها گفتند، بگوییم چشم تا مثلاً مشکلات برطرف شود. به نظر می‌آید که چنین نقشه‌ای در کار است.