کد مقاله: ۹۷۰۷۰۰۰۶۲

دکتر فاطمی به روایت اسناد سازمان سیا

دکتر فاطمی,سازمان سیا,اسناد سازمان سیا

خرداد ماه ١٣٩٦، تعدادی از اسناد مربوط به رویدادهای سال‌‌های ١٩٥١ تا ١٩٥٤ میلادی درباره اشخاص و فضای سیاسی حوالی کودتای ٢٨ مرداد ١٣٣٢ منتشر شد. این اسناد نقش آمریکا را در براندازی دولت دکتر مصدق نشان می‌دهد. در این مجموعه ٣٧٥ سند منتشر شده که در ١١ سند به‌طور مستقیم از حسین فاطمی نام برده شده و به نقش فاطمی در وقایع اشاره شده است.

 

دکتر مصدق و دکتر حسین فاطمی

 این اسناد نشان می‌دهد که سازمان سیا تا پیش از سال ١٣٣٢ توجه چندانی به  حسین فاطمی ندارد و او را مهره بی‌اثری می‌داند؛ اما در ماه‌های منتهی به کودتا متوجه نقش مهم حسین فاطمی در فضای سیاسی کشور می‌شود و در گزارش‌هایش بیشتر به او می‌پردازد. سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا در سند چهارم مهر ١٣٣٢ یعنی در زمان اختفای حسین فاطمی، عموم مردم را خواستار محاکمه و تنبیه حسین فاطمی توصیف می‌کند. تاکید و سعی در فهم نگرش عموم «مردم» در این اسناد- هرچند درست یا نادرست- اهمیت دارد، این تاکید نشانه تلاش برای دردست‌گرفتن نبض جامعه ایران برای کسب توان مدیریت میدان سیاسی است. منطقی است که توجه به توالی رویدادها برای فهم این جملات مهم  است و طبیعتا ترجمه کامل این اسناد فهم دقیق‌تری از این اشارات به ما خواهد داد.

 

سند شماره ١٣٦ تهران، ٩ آبان ١٣٣١/ ٣٠ اکتبر ١٩٥٢

ساعت ٣ بعدازظهر دکتر مصدق با همراهی مشاور ارشدش فاطمی، توسط اقدامات سرکوبگرانه علیه طرح ژنرال زاهدی و همچنین با اقدام متهورانه منتفی‌کردن روابط با انگلستان، توطئه... را موقتا دفع کرد.

 

سند شماره ١٥٠ واشنگتن، ٢١ آذر ١٣٣١/  ١١ دسامبر ١٩٥٢

فاطمی، وزیر امورخارجه، بی‌باک، جاه‌طلب و یک بازوی قدرتمند تاکتیکی است و ممکن است قدرتش افزایش یابد.

 

سند شماره ١٥٤ واشنگتن، ٣٠ بهمن ١٣٣١/  ١٩ فوریه ١٩٥٣

هرکسی که مردان اطراف مصدق را همان‌طور که من می‌شناسم بشناسد، می‌داند که آنها مردانی نیستند که توانایی تکمیل و عملی‌کردن برنامه‌های دولت را تا پایان داشته باشند. فاطمی، کاظمی، مکی، حسیبی و بقیه همه عوامل سیاسی بی‌اثر هستند.

 

سند شماره ١٥٧ واشنگتن، ٥ اسفند ١٣٣١/  ٢٤ فوریه ١٩٥٣

فاطمی وزیر امورخارجه ایران گفت که این تصمیم ممکن است چند روز زمان ببرد (منظور تصمیم مصدق در مورد پیشنهاد بریتانیابرای حل اختلافات نفتی و پیشنهاد آمریکا برای خرید نفت بعد از به‌توافق‌رسیدن طرفین است). در ادامه مطبوعات تهران عدم  پذیرش پیشنهادهای بریتانیا و ردشدن استعفای مصدق را پیش‌بینی کردند.

 

سند شماره ٢٠١ تهران، ١٥ اردیبهشت ١٣٣٢/  ٥ می ١٩٥٣،

ساعت ٢ بعدازظهر امینی یکی از اعضای بانفوذ و خونی خاندان قاجار است و قطعا حمایت شاه کنونی ایران را که پدرش قاجارها را برکنار کرد، نخواهد داشت. خاندان با دوراندیشی جاه‌طلبانه و فرصت‌طلبانه یک اتحاد موقت را در راستای منافع خود به‌وجود آورده است. دوستی او با خان‌های قشقایی و فاطمی وزیر امورخارجه شک ما را برای توجه بیشتر به انگیزه‌های امینی تقویت می‌کند.

 

سند شماره ٢٠٥ تهران، ٢٩ اردیبهشت ١٣٣٢/  ١٩ مه ١٩٥٣

به این پرسش بازگردیم که حامیان ژنرال زاهدی چه کسانی هستند، منابع دیدگاه‌های شاه درباره صف‌بندی سیاسی کنونی در ایران را توضیح داده‌اند. در یک سو، گروهی متشکل از معظمی، فاطمی، خاندان امینی و مکی هستند و تلاش می‌کنند کنترل موقعیت‌های کلیدی دولت را در دست بگیرند، این مردان با اینکه می‌دانند روزگار مصدق سپری شده است در تلاش هستند او را به‌عنوان پرچمدار فعالیت‌های خود و بزرگ‌ترین تهدید علیه شاه در قدرت نگه دارند. آنها فهمیده‌اند که هیچ‌کس به اندازه مصدق، در مقام نخست‌وزیری، آن‌قدر دیوانه نیست که بتواند منزلت پادشاه را خدشه‌دار کند.

 

در سوی دیگر، گروهی به رهبری ژنرال زاهدی و دکتر بقایی وجود دارد که تظاهر به عقلانی‌بودن و هدف‌دار‌بودن نیات‌شان در دولت ایران می‌کنند. با این وجود، شاه تشخیص داد که بین گروه معظمی-فاطمی-امینی که ناسپاس هستند و ایران را به سمت نابودی می‌برند و گروه زاهدی-بقایی که به شاه احترام می‌گذارند و سعی در حفظ کشور دارند، به کدام گروه بیشتر اعتماد کند.

 

سند شماره ٢٠٩ واشنگتن، بدون تاریخ

حزب کمونیستی توده دیگر غیرقانونی نیست و اکنون بر‌اساس حکم دادگاه از تاریخ ٢٦ اردیبهشت ١٣٣٢ می‌تواند آشکارا فعالیت  کند، تعدادی از اعضای زندانی حزب توده آزاد شده‌اند، مشخص نیست که این اقدام توسط دولت مصدق حمایت و تایید می‌شود یا خیر. به‌هر‌حال تاکنون اجازه این تصمیم را داده است. در روز یکشنبه، حسین فاطمی، وزیر امورخارجه، در بیانیه‌ای گفت در این موضوع سخن آخر گفته نشده است، به‌نظر می‌رسد دولت نمی‌داند چه بکند و از این مساله طفره می‌رود.

 

سند شماره ٢٨٣ تهران، ٢٩ مرداد ١٣٣٢/  ٢٠ آگوست ١٩٥٣

 به وقت ظهر ایرانی‌ها از تمام طبقات اجتماعی از نمایش بدی که توسط عناصر ضدشاه طرفدار مصدق اجرا شد ابراز انزجار کردند. برای مثال، زمانی که دسته‌های اراذل و اوباش پرچم‌های قرمز برافراشتند و با خواندن سرودهای کمونیستی مجسمه شاه را شکستند و  به خانه‌ها و مغازه‌ها و تصاویر شاه هجوم بردند مردم خشمگین شدند. مردم به‌واسطه زبان فریبنده فاطمی، وزیر امورخارجه و سردبیران روزنامه‌های ایرانی حمله‌کننده به شاه، از واقعیت دور شده بودند.

 

سند شماره ٣٠٦ تهران، ٦ شهریور ١٣٣٢/  ٢٨ آگوست ١٩٥٣

در یکشنبه ١٦ آگوست (٢٥ مرداد ١٣٣٢)، اخبار مربوط به مصاحبه مطبوعاتی فاش شد. واقعیت این است که مصدق فرمان شاه  (مبنی‌بر عزل مصدق و انتصاب سرلشکر زاهدی) را دریافت کرده است اما هنوز افراد کمی رونوشت فرمان را دیده‌اند. روز سه‌شنبه ٢٧ مرداد گزارشاتی از فرمان شاه در چندین روزنامه چاپ شد و فاطمی وزیر امورخارجه منکر فرمان شد. بااین‌وجود این سخنان در همه‌جا پخش شد و تعداد کسانی که رونوشت را دیده بودند رو به افزایش بود. در همین زمان، فاطمی به این دلیل که باعث شد مجسمه‌های هردو شاه در شهر تخریب بشوند به ما یاری رساند، سخنرانی‌های توفانی او در حمله به شاه ایرانیان را رنجاند و آنها را مصمم کرد که دست به عمل بزنند، ترس مردم از خطر کمونیسم، به علاوه خشم مردم از اقدامات فاطمی با تمایلات احساسی برای  اینکه دست به عمل بزنند ترکیب شد. تنها یک جرقه لازم بود تا آتش‌سوزی آغاز شود.

 

سند شماره ٣٢٥ تهران، ٤ مهر ١٣٣٢/  ٢٦ سپتامبر ١٩٥٣

 نگرش عمومی نسبت به مشاوران مصدق، به صراحت با بیاناتی که درباره نخست‌وزیر سابق گفته شده بود متفاوت است. وزیر سابق امورخارجه، حسین فاطمی احتمالا منفورترین مرد در تاریخ متاخر ایرانیان است. عناصر ضدمصدق کمتر از حامیان وفادار به مصدق نسبت به فاطمی تندی می‌کنند، این حامیان وفادار به مصدق به‌خاطر شکست مصدق، فاطمی را در راس مشاوران نالایق سرزنش می‌کنند.

 

در روز ٢٨ مرداد زمانی که گزارش شد «مردم حسین فاطمی را تکه‌تکه کردند» به نظر می‌رسد گزارش برای عموم ایرانیان، بدون‌تردید خوشایند بود. تلاش‌ها برای دستگیری فاطمی هنوز بالاترین خواست عموم مردم است. سپس، همان‌طور که توسط عموم ایرانیان قضاوت شد نمایندگان مجلس، شایگان، زیرک‌زاده، سنجابی و حسیبی به ترتیب محکوم شناخته شدند. سه نفر اول به همراه فاطمی برای همکاری مصدق با حزب توده سرزنش می‌شوند، حسیبی برای همکاری در شکست دولت مصدق در مساله نفت و دست‌نیافتن به یک توافق مطلوب سرزنش می‌شود؛ یک دلیل قوی برای سرزنش ممکن است این باشد که حسیبی مانند فاطمی، بدون کارآموزی در سیاست از یک موقعیت گمنام به یک موقعیت موثر در بالاترین مقام دولت دست یافت. این چهار نفر مانند فاطمی، به یک اندازه نزد حامیان و مخالفان مصدق منفور هستند. به نظر می‌رسد که نه دولت و نه مردم نگران مجازات مشاوران مصدق و افسرانی مانند افسر سابق ریاحی نیستند؛ فاطمی باید دستگیر شود، این موقعیت ممکن است راحت تغییر کند.

 

سند شماره ٣٤٤ تهران، ١٤ آبان ١٣٣٢/  ٥ نوامبر ١٩٥٣

اگرچه ژنرال دادستان (فرماندار نظامی تهران) به‌طور خاص به نهضت مقاومت ملی جدید که تحت‌تاثیر حزب توده است اشاره نکرد اما نشان داد که دولت از اتحاد میان حامیان گوناگون مصدق و عناصر حزب توده آگاه است. او اعلام کرد که حسین فاطمی وزیر سابق امورخارجه، دکتر سنجابی، مهندس حسیبی و مهندس زیرک‌زاده به‌طور غیرقانونی از منابعی که در دولت مصدق در اختیار داشتند برای پیشبرد اهداف توده و سازماندهی‌کردن حامیان مصدق استفاده می‌کردند.

 

ترجمه : شیرین کریمی

 

do​nya-e-eqtesad.‎​com
  • 16
  • 4
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقمبا این خبر مخالفم
4.0 stars from 20 votes
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
بهنام صفوی,بیوگرافی بهنام صفوی,عکس‌های بهنام صفوی بیوگرافی بهنام صفوی + عکس همسر و پسرش

نام کامل: بهنام صفوی

تاریخ تولد: ۱۵ تیرماه ۱۳۶۲

محل تولد: شیراز

تحصیلات: مدرک کارشناسی رشتهٔ مهندسی عمران

فعالیت: خوانندگی، نوازندگی،تنظیم کننده و آهنگساز

سبک موسیقی: پاپ

ادامه
شیدا یوسفی,بیوگرافی شیدا یوسفی,عکس‌های شیدا یوسفی بیوگرافی شیدا یوسفی، بازیگر نقش نگین در 'ممنوعه'

نام کامل: شیدا یوسفی

تاریخ تولد: ۲۰ آذر ۱۳۶۵

محل تولد: تهران

تحصیلات: فارغ التحصیل رشته کارگردانی

فعالیت: بازیگر، دستیار کارگردان و منشی صحنه

وضعیت تاهل:مجرد

ادامه
محسن ابراهیم‌زاده,بیوگرافی محسن ابراهیم‌زاده,عکس‌های محسن ابراهیم‌زاده بیوگرافی محسن ابراهیم‌زاده + عکس‌های فوق العاده جذاب از او

نام کامل: محسن ابراهیم‌زاده

تاریخ تولد: ۱۷ شهریور ۱۳۶۶

محل تولد: تربت حیدریه

تحصیلات: دیپلم

پیشه: خواننده و آهنگساز و ترانه سرا

سبک: پاپ

ادامه
میلاد کی‌مرام,بیوگرافی میلاد کی‌مرام,عکس های میلاد کی‌مرام بیوگرافی میلاد کی‌مرام + مصاحبه و عکس‌های جدید

نام کامل: میلاد کی مرام

تاریخ تولد: ۴ اردیبهشت ۱۳۶۵ 

زادگاه: بندر انزلی، گیلان 

سال های فعالیت: ۱۳۷۵ تاکنون 

مدرک تحصیلی: مهندس الکترونیک 

وضعیت تاهل: مجرد

ادامه
بهنام بانی,بیوگرافی بهنام بانی,عکس‌های بهنام بانی بیوگرافی بهنام بانی + رمز موفقیت او در عرصه موسیقی

نام کامل: بهنام بانی

تولد: ۱۱ مهر ۱۳۶۶  

ملیت: ایران

سبک‌: پاپ

حرفه: خوانندگی

سال‌های فعالیت: ۱۳۸۵ تاکنون

ادامه
فاطمه گودرزی,بیوگرافی فاطمه گودرزی,عکس فاطمه گودرزی بیوگرافی فاطمه گودرزی + مصاحبه

نام کامل: فاطمه گودرزی

تاریخ تولد:۱۳۴۲/۴/۱۹

محل تولد:تهران

تحصیلات: دیپلم اقتصاد

فعالیت: بازیگر سینما تلویزیون و تئاتر

همسر:عبدالرضا گنجی

ادامه
بیوگرافی شهره سلطانی,شهره سلطانی,عکس‌های شهره سلطانی بیوگرافی شهره سلطانی + ماجرای کافه پر حاشیه‌اش

نام کامل: شهره سلطانی

سال تولد: ۱۳۴۸

محل تولد :بجنورد

ملیت: ایرانی

پیشه: بازیگر، خواننده، نوازنده سنتور و پیانو

وضعیت تاهل: متاهل

ادامه
بهنوش بختیاری,بیوگرافی بهنوش بختیاری,عکس بهنوش بختیاری بیوگرافی بهنوش بختیاری + جزئیاتی از زندگی شخصی

نام: بهنوش

نام خانوادگی: بختیاری

تاریخ تولد: ۱۳۵۴/۲/۲۹

محل تولد: تهران

مدرک تحصیلی: لیسانس زبان فرانسه

وضعیت تاهل: متاهل

ادامه
الیزابت دوم,ملکه سلطنتی بریتانیا,ملکه انگلیس الیزابت دوم (ملکه انگلیس)

نام کامل: الیزابت الکسندرا مری

سلطنت: ۶ فوریه ۱۹۵۲ – تاکنون

تاجگذاری: ۲ ژوئن ۱۹۵۳

همسر: شاهزاده فیلیپ، دوک ادینبرو

پدر: جرج ششم

 

ادامه
اندیشه فولادوند,بیوگرافی اندیشه فولادوند,عکس های اندیشه فولادوند بیوگرافی اندیشه فولادوند + مصاحبه

نام کامل: اندیشه فولادوند

تاریخ تولد: ۷ /۷/ ۱۳۶۲

محل تولد: تهران

زمینه فعالیت: بازیگر، شاعر، موسیقی‌دان

مدرک تحصیلی: لیسانس فلسفه 

نام پدر: فرهاد فولادوند (شاعر)

ادامه
پرستو صالحی,بیوگرافی پرستو صالحی,عکس‌های جدید پرستو صالحی بیوگرافی پرستو صالحی + عکس‌های جدید

نام: پرستو صالحی

نام اصلی: الهام صالحی سیاوشانی

تاریخ تولد: ۹/۹/۱۳۵۶

محل تولد: تهران

زمینه فعالیت: بازیگری

تحصیلات: دانشجوی انصرافی رشته نمایش

ادامه
حافظ،زندگینامه حافظ،بیوگرافی حافظ زندگینامه حافظ + تصاویری از حافظیه

نام کامل: خواجه شمس الدين محمد بن بهاءالدّين حافظ شيرازي

محل تولد: شيراز

تاريخ تولد: ۷۲۷ قمري

تاريخ فوت: ۷۹۲ قمري

لقب: حافظ، لسان الغيب، ترجمان الاسرار، لسان العرفا و ناظم الاوليا

عنوان: شاعر

ادامه
بیوگرافی محسن چاوشی,عکس‌های جدید محسن چاوشی,محسن چاوشی بیوگرافی محسن چاوشی + عکس همسر و پسرش

نام و نام خانوادگی : محسن چاوشی حسینی

تاریخ تولد : ۸ مرداد ۱۳۵۸

محل تولد : خرمشهر

پیشه: خواننده، آهنگساز، تنظیم کننده، ترانه‌سرا

آغاز فعالیت: ۱۳۸۲

سبک: پاپ، راک، الکترونیک، ترنس، رگی و...

ادامه

مجلس

دولت

ویژه سرپوش
شاید از دست داده باشید