یکشنبه ۱۱ خرداد ۱۳۹۹
۰۹:۴۷ - ۱۶ شهریور ۱۳۹۸ کد خبر: ۹۸۰۶۰۴۲۷۱
فرهنگ و حماسه

عاشورا؛ آئین‌‌ها و آرمان‌‌ها

مناسک عاشورایی,اخبار مذهبی,خبرهای مذهبی,فرهنگ و حماسه

جمله مشهور «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا» خلاصه پیام نمادینی است که آئین و مناسک عاشورایی قرار بوده است منتقل کند. در واقع پدیدارها و کنش‌‌هایی که ما در قالب مراسمات عزاداری و مناسک عاشورا مشاهده می‌کنیم حاوی معانی و مضامین فرهنگی و اجتماعی هستند و از همین‌رو دارای وجهی نمادین نیز هستند.

به‌گفته کلیفورد گیرتز انسان‌شناس شهیر معاصر، نماد چیزی است که می‌تواند به جای چیزی دیگر بنشیند و آن را بازنمود و بیان کند یا می‌تواند به‌عنوان نمودار و راهنمای آنچه باید انجام بشود، عمل کند. به نظر او، نمادهای اعتقادات و فعالیت‌‌های مربوط به آیین‌‌های دینی، نظامی از ارزش‌ها را می‌سازند که هم الگویی «ازچیزها» را همان‌طور که هستند و هم الگویی «برای چیزها» آن‌طور که باید باشند ارائه می‌دهند و مناسک هم شرایطی برای حفظ عقاید و باورهای دینی و انسجام جامعه فراهم می‌کنند و هم، زمینه تحول افراد و ایجاد لحظه مقدس برای او را فراهم می‌آورند.

از این‌رو مناسک عاشورایی، صرفا دارای وجه شورمندانه و احساسی نیست، چراکه به‌گفته امیل دورکیم جامعه‌شناس مشهور فرانسوی، کارکرد مهم‌تر آن، برانگیختن ذهنی افراد و تقویت ارزش‌ها و حیات اخلاقی و همبستگی اجتماعی است.

اما به راستی امروزه آیا وجه نمادین مراسمات عاشورایی و بازنمایی آنچه در فرایند تحولات معطوف به وقایع کربلا و رخداد عاشورا روی داد، مورد توجه و تامل است؟ آیا کارکردهای فرهنگی و اجتماعی این مناسک در تجربه زیسته ما مورد توجه قرار می‌گیرد؟

به نظر می‌رسد کمرنگ شدن وجه معرفتی و منابر وعاظ و سخنوران تحلیل‌گری که پیام «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا» را در تجربه زیسته انسان دیندار امروز گوشزد کنند، از یک‌سو و رونق گرفتن و هژمونی مداحان(که بیشتر بیانگر جلوه عاطفی و احساسی فرهنگ عاشورایی است) بر مناسک عاشورایی از سوی دیگر، باعث شده است تا آرمان‌‌هایی که در فرایند تحولات منتهی به رخداد عاشورا مورد تاکید قهرمان واقعی میدان (امام حسین علیه‌السلام) بوده است و به‌ویژه در خطبه مشهور منا متبلور شد، تحت‌الشعاع آئین‌‌هایی قرار گیرد که بیشتر به بازنمایی ظلم و ستم و جنگ نابرابر و ناجوانمردانه یزیدیان در روز عاشورا و نهایتا چند روز پیش از آن(و اندکی پس از آن) می‌پردازند.

در حالی که خودِ رخداد عاشورا نیز نمادی از نحوه مواجهه شخص مستکبر، مستبد و ظالمی چون یزید با شخصیت متنفذی است که سودای اختیار کردن حکومت در سر ندارد، اما سر آن هم ندارد که با یزید بیعت کند و نه تنها این بلکه تاکید می‌کند از امر به معروف و نهی از منکر و رد مظالم و تلاش برای برابری و آزادی دست نمی‌کشد.

آرمان حسین(ع) آزادی و آزادگی و زنده نگاه داشتن امیدهای رهایی‌بخش در هر زمان و هر مکانی است. از سطح خرد روابط و مناسبات اجتماعی هر یک از ما، تا یزید درون‌مان را بکشیم، به احدی ظلم نکنیم، آزادی را که ودیعه الهی برای نوع بشر است پایمال نکنیم و با مخالف‌مان ناجوانمردانه رفتار نکنیم تا سطح میانه و کلان اجتماعی در رابطه با قدرت‌‌های سیاسی و اقتصادی یا حتی در صحنه بین‌الملل و در واکنش به هرگونه نابرابری و تضییع حقی.

آئین‌‌ها آنگاه که به بازنمایی آرمان‌‌ها و امیدهای عاشورا بپردازند و پیام آزادی بیان و عزت نفس و روحیه نقاد و پرسشگر و ظلم‌ستیز حسین(ع) را هر زمانی و هر مکانی کنند و در واقع آئین‌‌ها در ربط و تعامل و دیالکتیک با آرمان‌‌ها برگزار شوند، می‌توانند وجه نمادین و حامل معناهای فرهنگی و ارزشی خود را حفظ کنند و کارکرد اثربخش خود را در عرصه اجتماعی محقق نمایند؛ همان زمانی که لحظه مقدس، ما را متحول کند و ارزش‌‌های انسانی و اخلاقی را در ما برانگیزد.

اگر این‌گونه شود ما در تجربه زیسته خود به همان میزانی حسینی هستیم که آزادی بیان را پاس بداریم، منتقد و مخالفان را حرمت نهیم، در برابر مظالم سکوت نکنیم، برابری و عدالت را مطالبه و پیگیری کنیم و در روابط فردی و اجتماعی‌مان، به هم ظلم نکنیم و به همان میزانی حسینی خواهیم بود که انسان بودگی‌مان را در غبارهای زندگی پر زرق و برق امروزی نفروشیم.

مهدی مکارمی‪

hamde​lidaily.‎​ir
  • 14
  • 1
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
کارل ایکان,بیوگرافی کارل ایکان,زندگینامه کارل ایکان زندگینامه کارل ایکان سرمایه گذار موفق

تاریخ تولد: ۱۶ فوریهٔ ۱۹۳۶

زادگاه: کویینز، نیویورک، ایالات متحده آمریکا

محل تحصیل:دانشگاه پرینستون، مدرسه پزشکی دانشگاه نیویورک

شغل: بنیانگذار آیکان اینترپرایسز

همسران: لیبا تریبال،  گیل گولدن

فرزندان: برت آیکان، میشل آیکان

ادامه
سعید واسعی,سعید واسعی فوتبالیست,بیوگرافی سعید واسعی بیوگرافی سعید واسعی و فعالیت های ورزشی آن (+ تصاویر)

تاریخ تولد: دوشنبه ۲۸ آذر ۱۳۷۳

محل تولد: مشهد

ملیت: ایران

پست بازی: هافبک

قد: ۱٫۸۳ متر

ادامه
محمدرضا موذن,بیوگرافی محمدرضا موذن,زندگینامه محمدرضا موذن بیوگرافی محمدرضا موذن(+ تصاویر)

تاریخ تولد: ۲۹ شهریور ۱۳۷۰

زادگاه: تهران، ایران

شغل: بازیکن والیبال

پست در والیبال: لیبرو

قد:۱۷۵  سانتی متر

وزن: ۷۵ کیلوگرم

ادامه
آرمین 2,زندگینامه آرمین 2afm,بیوگرافی آرمین 2afm بیوگرافی آرمین زارعی(ارمین ۲fm)+ عکس

نام اصلی:آرمین زارعی

نام مستعار:آرمین ۲ای اف ام(ارمین ۲fm)

تاریخ تولد:۵ اردیبهشت ماه ۱۳۶۵

زادگاه:تهران، ایران

شغل:خواننده

سبک( ها):پاپ، رپ

ادامه
ایمان سلیمی,ایمان سلیمی فوتبالیست,ایمان سلیمی بازیکن فوتبال بیوگرافی ایمان سلیمی، بازیکن فوتبال ایرانی (+تصاویر)

ملیت: ایرانی

تاریخ تولد: ۱۲ خرداد ماه سال ۱۳۷۵

محل تولد: بندرعباس

قد: ۱٫۸۷ متر

پست: مدافع میانی

ادامه
علی شفیعی,بهترین بازیکن والیبال جهان,خانواده علی شفیعی بیوگرافی علی شفیعی، دومین لژیونر ایران در پست سرعتی زن (+ تصاویر)

ملیت: ایرانی

لقب: شفیعی جوان

متولد: ۳۰ شهریور ماه ۱۳۷۰

محل تولد: آمل، مازندران

قد: ۱۹۹ سانتیمتر 

پست: دفاع وسط

ادامه
پیمان رنجبری,بیوگرافی پیمان رنجبری,پیمان رنجبری بازیکن لیگ یک بیوگرافی پیمان رنجبری بازیکن فوتبال ایران (+تصاویر)

نام: پیمان رنجبری

تاریخ تولد: ۳۰ مرداد ماه ۱۳۷۱

محل تولد: تبریز، ایران

قد: ۱۸۴ سانتی متر 

رشته فعالیت: بازیکن فوتبال ایران

شروع فعالیت در فوتبال: تیم جوانان اردبیل

ادامه
محمدحسین مرادمند,بیوگرافی محمدحسین مرادمند,زندگینامه محمدحسین مرادمند بیوگرافی محمد حسین مرادمند (+ عکس)

تاریخ تولد: ۱ تیر ۱۳۷۲

زادگاه: اصفهان، ایران

شغل: بازیکن فوتبال

پست در فوتبال: مدافع

قد:۱۸۴  سانتی متر

ادامه
مگ ویتمن,زندگینامه مگ ویتمن,بیوگرافی مگ ویتمن بیوگرافی مگ ویتمن زن میلیاردر اینترنتی (+عکس)

نام کامل: مارگارت کوشینگ ویتمن

تاریخ تولد: ۴ اوت ۱۹۵۶

زادگاه: لانگ آیلند، نیویورک، آمریکا

محل سکونت: اترتون، کالیفرنیا، آمریکا

محل تحصیل: دانشگاه پرینستن، مدرسه بیزنس هاروارد 

شغل: رییس و مدیر عامل اجرایی هیولت پکرد

ادامه
ویژه سرپوش