تصمیم خطرناک برای قبض عوارض شهری

یکی از مدیران شهرداری تهران از حذف قبض کاغذی عوارض شهری در پایتخت در آینده‌ای نزدیک خبر داده است. هر چند حذف هزینه انتشار کاغذی قبوض «عوارض شهری» یک اقدام مفید برای کاهش هزینه‌های مجموعه شهرداری تهران می‌تواند محسوب شود، اما یک نوع تفاوت اساسی میان قبوض کاغذی عوارض شهری با عوارض سایر دستگاه‌های دولتی همچون برق و آب وجود دارد.

از این رو کارشناسان شهری معتقدند مدیریت شهری پیش از اقدام در این حوزه باید یک مشکل اساسی در حوزه پرداخت عوارض شهری از سوی پایتخت‌نشینان را حل کند. بررسی‌ها از روند توزیع و پرداخت قبوض عوارض شهری در پایتخت حاکی از آن است که در این حوزه صورت مساله «قبض کاغذی نیست» بلکه مساله اصلی میزان مشارکت پایتخت‌نشینان در پرداخت هزینه‌های اداره شهر از مسیر پرداخت عوارض شهری است. طبق اعلام مدیران شهری، میزان وصول عوارض شهری سالانه حدود ۳۰ درصد برآورد شده است.

به این معنی که از هر ۱۰نفر مالک ساختمان در شهر تهران، فقط سه نفر عوارض شهری خود را به موقع و در فرصت مقرر به شهرداری تهران پرداخت می‌کند. از این رو مشکل اصلی در حوزه «عوارض شهری» پایتخت، میزان مشارکت پایین شهروندان و عدم پرداخت عوارض از سوی بخش زیادی از آنها است. تاجایی که حتی چاپ و توزیع قبوض کاغذی در حوزه «عوارض شهری» می‌تواند مفید تلقی شود. چراکه رویت قبض کاغذی برای گروه‌هایی که اقدام به پرداخت عوارض شهری به صورت روتین می‌کنند می‌تواند یک نوع یادآوری برای اقدام مجدد محسوب شود. در نتیجه ممکن است اگر صورت مساله اصلی در حوزه عوارض شهری که همان پرداخت به موقع از سوی شهروندان است حل نشود، همین میزان مشارکت اندک نیز با حذف قبض کاغذی بازهم کاهش پیدا کند.

این در حالی است که در خصوص قبوض آب و برق، مشکل چندانی نسبت به پرداخت از سوی شهروندان وجود ندارد. به‌طوری‌که به صورت مستمر بخش عمده شهروندان نسبت به پرداخت هزینه‌های آب، برق و... ملک خود اقدام می‌کنند. به همین دلیل حذف قبض کاغذی در این حوزه‌ها، نمی‌تواند مشکل اساسی در نحوه پرداخت آنها ایجاد کند. کارشناسان شهری پیشنهاد می‌کنند مدیران شهرداری پیش از اقدام در این حوزه باید نسبت به حل مشکل اصلی پرداخت عوارض شهری چاره‌اندیشی کنند.

اعمال جرائم سنگین، پیگیری‌های هدفمند برای وصول عوارض شهری از جمله راهکارهایی است که می‌تواند انگیزه شهروندان را در پرداخت عوارض شهری افزایش دهد. این در حالی است که در حال حاضر بخش عمده شهروندان به دلیل هزینه اندک جرائم تعویق در پرداخت عوارض شهری، فقط در زمان فروش ملک خود اقدام به پرداخت می‌کنند و همین موضوع اهمیت و میزان مشارکت آنها در پرداخت هزینه عوارض شهری را کاهش می‌دهد. موضوعی که درخصوص قبوض آب و برق وجود ندارد از دیدگاه کارشناسان شهری، دشواری وصول و نرخ پایین عوارض شهری یکی از دلایل سهم اندک عوارض شهری از مجموع بودجه سالانه اداره شهر تهران است. این در حالی است که الگوی اداره سایر کلان‌شهرهای دنیا نشان می‌دهد «عوارض شهری» به عنوان یک درآمد سالم و پایدار سهم بیش از ۴۰ درصد را در نظام مالی اداره این شهرها دارد.