پنجشنبه ۰۵ خرداد ۱۴۰۱
کد مقاله: ۱۴۰۰۰۵۰۰۷۳

دفاع مشروع و شرایط آن چیست؟

دفاع مشروع,دفاع مشروع چیست,دفاع مشروع در حقوق جزایی ایراناز انواع موانع مسئولیت کیفری میتوان به دفاع مشروع اشاره کرد
هر انسانی می تواند در زمانی که با خطر رو به رو میشود از جان، مال و ناموس خود و همچنین افرادی که دفاع از آن ها بر او واجب است، دفاع کند. به چنین اقدامی اصطلاحا" دفاع مشروع" می گویند.

دفاع مشروع

از انواع موانع مسئولیت کیفری میتوان به دفاع مشروع اشاره کرد که قانون مجازات اسلامی ایران و قوانین جزایی کشورهای دیگر، به جز فقه اسلام به آن پرداخته است. از تحقق دفاع مشروع می توان بعنوان یکی از علل مقابله با جرم اشاره کرد که به شرایط خاصی نیاز دارد که در قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۹۲ این موضوع شامل تغییراتی شده است.

در قانون مجازات اسلامی به تعریف دفاع مشروع پرداخته نشده و بیشتر تأکید این قانون، بر ذکر مصادیق و موارد آن است. دفاع مشروع به حقی گفته میشود که حقوق کیفری برای اشخاص در مورد دفاع از خود یا سایر افراد در هنگام حمله ی افراد دیگر قائل شده است. وقتی دفاع مشروع کاربرد دارد که هیچ راه دیگری غیراز ارتکاب جرم  به منظور دفع خطر امکان پذیر نباشد. مدافع در چنین شرایطی نه مجازات و تعقیب می شود و نه خساراتی را تضمین می کند که مسبب آن است. در تمامی نظام های حقوقی، دفاع مشروع اصلی، قابل پذیرش است. با این که اختلافات زیادی درخصوص منشا پیدایش این حق وجود دارد ولی شرایط آن در تمامی نظام های حقوقی با اختلاف جزیی، یکسان است.

البته باید شرایط و خصوصیات و ویژگی هایی درمورد دفاع مشروع وجود داشته باشد تا بتوان آن عمل و دفاع را موجه دانست و بدین طریق مجازات نشد. فرض کنید چند نفر، شخصی را ربودند یا آن شخص با افرادی مانند سارق و مهاجم روبرو شد و نتوانست در آن هنگام به قوای دولتی متوسل شود، در این زمان می تواند از خودش به منظور حفظ امنیت دربرابر تجاوز، دفاع کند؛ همچنین باید توانایی اثبات شرایط قانونی دفاع را داشته باشد. بدین دلیل باید بتواند اثبات کند تا اولاً جان خودش را با تمسک به آن دفاع، نجات دهد و ثانیاً بتواند در روز محاکمه، دادگاه را قانع کند، ثالثاً برای چنین دفاعی، مجازات نشود.

توجیح حقوقی دفاع مشروع,دفاع مشروع از دیدگاه اسلام,دفاع مشروع چیستاز تحقق دفاع مشروع می توان بعنوان یکی از علل مقابله با جرم اشاره کرد

علل موجهه ارتکاب جرم

علل موجهه یعنی وصف مجرمانه جرم با تحقق آن ها از بین می رود؛ درواقع عملی که بطور معمول به عنوان جرم شناخته میشود، در شرایط خاص، عنوان جرم را در نظر قانونگذار ندارد و بخاطر این که یک عمل موجه محسوب میشود از این رو مرتکب، تعقیب نمیشود. این امر دربرگیرنده ی مواردی همچون اجبار، اکراه، دفاع مشروع و امر آمر قانونی میشود که از دلایل موجهه جرم به شمار می رود. گاهی وقت ها انجام عملی که در برخی موارد به عنوان جرم شناخته می شود با احراز شرایطی همچون صدور دستور از ناحیه مقام صلاحیت دار ، قانونی بودن امر آمر صلاحیت دار و الزام مأمور به اجرای دستور قانونی مقام صلاحیت دار موجه میشود. دفاع مشروع علاوه بر موارد مذکور از دیگر مصادیق علل موجهه جرم میباشد ، زیرا هرموقع به کسی بطور ناحق، حمله شود و او برای دفاع از خود مرتکب جرم قرار گیرد در نتیجه عمل وی با وجود شرایط، مشروع و موجه میشود و او را مجازات نمیکنند. در حقیقت ، چنین تعرضی باید از شرایطی برخوردار باشد که عمل انجام شده به عنوان جرم محسوب نشود.

توجیح حقوقی دفاع مشروع

حقوقدانان دو نظرکلی را به منظور توجیح دفاع مشروع درنظر گرفته اند که اساس دفاع، لازمه ی این دو نظر میباشد که نظر اول، اجبار است و نظر دوم، اجرای حق یا انجام تکلیف می باشد.

>> نظریه ی اجبار:

عمـل انـجام شده در حین دفاع مشروع طبق نظریه ی اجبـار، جرم محسوب میشود ولی این جرم غیر قابل مجازات است. مدعیان این عقیده می گویند که آزادی اراده با تـهاجم غیر مشروع از بین میرود و جرم براساس اغتشاشات ارادی صورت می گیرد. به بیانی دیگر، جرم در اثر غـریزه ی حفظ(( من)) بوجود می آید و اراده ی انسان در انجام آن بی تاثیر است، بدین دلیل که انسان در اثر جبر ناشی از تجاوز غیر مشروع، مرتکب جرم میشود.

>> نظریه ی اجرای حق و انجام تکلیف:

شخص در دفاع مشروع طبق نظریه ی دوم، حقی را اجرا می کند وحتی گاهی وقت ها به منظور اجرای عدالت، تکلیف خود را انجام می دهد. بنابر این دفاع مشروع در این باره به عنوان جرم محسوب نمیشود که برای آن مجازاتی درنظر بگیرند.

شرایط دفاع مشروع

درصورتی، فرد، مرتکب مجازات نمیشود که همه ی شرایط دفاع مشروع را داشته باشد که این شرایط عبارتست از:

> رفتار مرتکب شونده به منظور دفاع از خود، ضرورت داشته باشد و قادر به دفع خطر بدون آن نباشد.

> از جمله علایم دفاع مستند می توان به ترس و بیم عقلایی یا نشانه های معقول اشاره کرد . 

> وقتی که شخص در زمان خطر و تجاوز برای دفاع از خود، اقدام آگاهانه ای انجام دهد و از شخص دیگری کمک نگیرد.

> عملا نتواند در آن زمان به قوای دولتی متوسل شود یا برای این که تجاوز و خطر دفع شود مداخله ی دولت، بی تاثیر باشد .

دفاع مشروع و شرایط آن,دفاع مشروع از دیدگاه اسلام,شرایط دفاع مشروعدیه در دفاع مشروع ، پرداخت نمی شود مگر در شرایطی که فرد دیوانه باشد

در صورتی که تمام شرایط مذکور را داشته باشد، دفاع مشروع است و مورد مجازات قرار نمی گیرد. دیه در دفاع مشروع ، پرداخت نمی شود مگر در شرایطی که دیوانه بودن مهاجم اثبات شده باشد که باید دیه از طریق بیت المال پرداخته شود . 

لزوم وجود تجاوز یا خطر

تجاوز یا خطر، شرط تحقق دفاع مشروع میباشد و دلیل دیگر این که شخص، نزدیک بودن خطر را حس کند. بنابراین در صورت تهدید شخصی توسط شخص دیگر اگر اقدام خاصی انجام ندهد، وی را میکشند ونمیتوان موضوع دفاع مشروع را اثبات کرد. یکی دیگر از موارد مورد توجه در تعریف دفاع مشروع اینست که دفاع مشروع طبق قانون، بطور عادی و معمول به عنوان جرم شناخته میشود. به عنوان مثال این رفتار باعث میشود که به فرد، آسیب جسمانی وارد شود. ولی طبق گفته ی قانونگذار، اگر تمام شرایط فراهم باشد، این رفتار جرم نیست.

تناسب عمل دفاعی

عمل دفاعی باید متناسب با تجاوز و خطر باشد و مدافع، این حق را ندارد که برای دفع خطر از هر نیرویی به هر اندازه ای استفاده کند. این عمل، زمانی که برای دفع خطر از کم ترین مقدار زور  و قدرت لازم و کافی استفاده شود، مناسب است. بیانات فقها درباره تناسب اینست که انسان مجاز است که با تمام توانش از نفس، مال و ناموس خود دفاع کند ولی باید به عمل آسان تر بسنده کند. دو نـظریه درخصوص شرط تنـاسب عمل دفاعی وجود دارد. نخستین نظریه، تناسب نام دارد که درواقع همان تناسب در وسیله میباشد و معیار تناسب مطابق با نظریه ی دیگر،  تساوی زیان وارده از سوی متجاوز و مدافع است.

در زمان انجام عمل دفاعی، مدافع باید شرایطی را داشته باشد که از این شرایط می توان به ضرورت عمل دفاعی و همچنین، عدم مجاز بودن مدافع برای دفاع از خود با استفاده از هرگونه نیرو به هر اندازه ای اشاره کرد. البته مدافع طبق منابع فقهی می تواند هر وسیله ای که انتظار دفع تجاوز به آن وجود دارد را انتخاب کند. کاربرد خشونت در دفاع مشروع بمنظور دفاع از خود، غیر اختیاریست و در واقع غیر از توسل به آن چاره ای نیست و علاوه بر این واکنشی به صورت دفاعی انجام می شود و خشونتی فراتر از اینها میباشد که کاملاً قانونی و مشروع است. دفاع مشروع که در حقوق جزایی بسیاری ازکشورها قانونیست، درحقیقت به حقی گفته میشود که انسان، بطور ذاتی و طبیعی از آن برخوردار است. بدین ترتیب دفاع مشروع در شرع مقدس اسلام و فقه اسلامی به رسمیت شناخته میشود و به روشنی، شرایط آن تعيين شده است.

قتل در مقام دفاع از دیگران

گاهی وقت ها در مقام دفاع مشروع، قتل از جانب دیگران اتفاق می افتد، ولی در صورتی قتل از جانب دیگران در مقام دفاع مشروع موجه است که یکی از شرایط زیر را دارد باشد:

- درصورتی که دفاع شونده از نزدیکان دفاع کننده باشد.

- دفاع کننده ، مسئولیت دفاع از وی( دفاع شونده) را برعهده بگیرد.

- دفاع شونده توانایی دفاع از خود را نداشته باشد.

- دفاع شونده، درخواست کمک از دیگران داشته باشد یا در شرایطی باشد که نتواند از دیگران کمک بگیرد.

شرایط دفاع مشروع,دفاع مشروع,دفاع مشروط چه شرایطی داردتجاوز یا خطر، شرط تحقق دفاع مشروع میباشد

گردآوری: بخش جامعه سرپوش

  • 15
  • 3
۵۰%
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
سمیرا سیاح,بیوگرافی سمیرا سیاح,زندگینامه سمیرا سیاح بیوگرافی سمیرا سیاح بازیگر سینما و تلویزیون ایران (+ تصاویر)

متولد : ۲۴ آذر ۱۳۵۲

زادگاه: تهران

زمینه فعالیت : سینما ، تئاتر و تلویزیون

پیشه : بازیگر

مدرک تحصیلی : کارشناسی بازیگری سینما

قد : ۱۶۵ سانتیمتر

ادامه
وفات یعقوب لیث,یعقوب لیث صفار,جنبش یعقوب لیث زندگی نامه یعقوب لیث؛پادشاهی که از زبان فارسی حمایت کرد

وی توانست کشورهایی از قبیل؛ افغانستان، ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان و غرب پاکستان را فتح کند. برای حفظ حاکمیت خود به بغداد؛ پایتخت خلافت عباسی، هجوم برد. بعد از یعقوب برادرش عمرو لیث به حکومت رسید.

یعقوب از جوانی همراه با برادرانش؛ علی و عمرو در عیاری ها شرکت می کرد. کودکی یعقوب با شنیدن داستان های مربوط به پهلوانی زال و سام نریمان در سیستان گذشت که همین موضوع می تواند علت شکل دادن شخصیت او به عنوان یک عیار و پهلوان باشد. او در جوانی چکش رویگری را کنار گذاشت و شمشیر جنگاوری را به دست گرفت زیرا علاقه زیادی به جنگ و نظامی گری داشت.

خانواده یعقوب لیث صفاری,آرامگاه یعقوب لیث,مقبره یعقوب لیث صفاریزندگینامه یعقوب لیث

یعقوب لیث یک شخصیت محبوب و رشید در بین مردم داشت و این موضوع به علت خصلت پهلوانی اش بود. یعقوب لیث به ایرانی بودن خود مفتخر بود و تلاش می کرد در حق فقرا تعدی نکند. وی به شکل داوطلبانه به جنگ می رفت و بعد از آن هم به درهم بن ناصر که زرنگ را از دست عمال طاهریان درآورده بود پیوست. یعقوب توانست از طریق کشتن عمار فرمانده خوارج که در جنگ درهم با خوارج بود، به شهرت بیشتری دست یابد.

ادامه
زندگی نامه حجت الله عبدالملکی,بیوگرافی حجت الله عبدالملکی,حجت الله عبدالملکی وزیر تعاون زندگی نامه حجت الله عبدالملکی؛وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی دولت ابراهیم رئیسی

حجت‌ الله عبدالملکی در سال ۱۳۷۸ موفق به کسب مقام اول المپیاد معارف اسلامی شد همچنین در دوره کارشناس ارشد معارف اسلامی و اقتصاد از دانشگاه امام صادق علیه السالم در سال ۱۳۸۴ مقام اول را کسب کرد.

ایشان ساکن تهران است و دکترای اقتصاد خود را از دانشگاه اصفهان دریافت کرد و توانست در آن سال (۱۳۸۸) مقام اول دوره را کسب کند. اقتصاددان و جوانترین دانشیار اقتصاد کشور در سال ۱۳۹۵ است که از طرف مقام معظم رهبری به عنوان عضو هیئت امنای کمیته امداد امام خمینی منصوب شد.

حجت‌ الله عبدالملکی به دو زبان انگلیسی و عربی مسلط است و دیپلم ریاضی و فیزیک خود را از دبیرستان سپاه کردستان در سال ۱۳۷۸ اخذ کرد. او توانست گواهی شرکت در دوره بین المللی اقتصاد مالی اسلامی از بانک Finance Islamic in Issues Current کسب کند.

ادامه
عکسهای مریلا زارعی,همسر مریلا زارعی,مریلا زارعی بازیگر بیورگرافی و عکس های مریلا زارعی بازیگر موفق سینمای ایران

مریلا زارعی برنده سه جایزه جشنواره فیلم فجر و یک جایزه حافظ شد. خانم زارعی برای اولین بار با فیلم ساخته (۱۳۷۳) در سینما حضور پیدا کرد.

مریلا زارعی با سلام سینما که توسط محسن مخملباف در سال ۱۳۷۳ ساخته شد برای اولین بار در سینما حضور پیدا کرد. نخستین سریالی که مریلا زارعی در آن نقش آفرینی کرد؛ مجموعه تلویزیونی کارآگاه بود و با مجموعه تلویزیونی هوای تازه به کارگردانی محمد رحمانیان بیشتر شناخته شد. فیلم های دو زن و واکنش پنجم دو نمونه از شانس های بازیگری مریلا زارعی محسوب می شوند که در آنها استعداد خود را به رخ کشید. مریلا زارعی مجرد است اما شایعه ازدواج او با مهدی رجبی در سال ۱۳۸۱ به گوش رسیده است.

مریلا زارعی بازیگر,عکس مریلا زارعی,عکسهای جدید مریلا زارعیمریلا زارعی در کنار خواهرش ملیکا زارعی

ادامه
امیر جعفری,بیوگرافی امیر جعفری,تصاویر امیر جعفری بیوگرافی امیر جعفری بازیگر خانواده دوست و پرتلاش ( + تصاویر همسر و فرزندش)

امیر جعفری,بیوگرافی امیر جعفری,همسر امیر جعفریهمسر امیر جعفری؛ ریما رامینفر

خانواده امیر جعفری:

همسر امیر جعفری ریما رامین فر؛ یکی از بازیگران موفق در سینما و تلویزیون ایران است. این زوج در سال ۱۳۷۳ در طی کلاس های بازیگری زنده یاد حمید سمندریان و در نمایش دوجلاد با هم آشنا شدند و بعد از گذراندن دوره طولانی آشنایی ازدواج کردند. امیر جعفری هنگام آشنایی ۱۹ سال سن داشت و ریما رامین فر ۴ سال از امیر جعفری بزرگ تر است، به دلیل کم سن و سال بودن امیر جعفری و مشکلات اقتصادی که داشتند دوران آشنایی بسیار طولانی شد و حدود ۱۱ سال طول کشید.

امیر جعفری,بیوگرافی امیر جعفری,همسر امیر جعفریبوسه روی پیشانی امیر جعفری برای همسرش

این زوج یکی از وفادارترین زوج های هنرمند هستند و زندگی و عشق آنها بین سایرین زبانزد است، یکی از دلایل این معروفیت تمجید و تعریف های مثبتی است که در برنامه ها و مراسمات مختلف از یکدیگر می کنند، آنها از خصوصیات، مهربانی و اخلاق خوب همدیگر صحبت می کنند. عشق او به خانواده و همسرش بسیار زیاد است و اعلام کرده سیمرغ من همسرم است که در خانه دارم، در یکی از مراسمات امیر جعفری پیشانی همسرش را در جمع حضار به نشانه احترام بوسید.

ادامه
وینیسیوس جونیور,بیوگرافی وینیسیوس جونیور,زندگینامه وینیسیوس جونیور بیوگرافی وینیسیوس جونیور، جوان‌ترین گلزن ال‌کلاسیکو در سال ۲۰۲۱ (+ تصاویر)

زاده:۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۰۰

زادگاه:برزیل

سمت:فوتبالیست

قد:۱۷۷ سانتی متر

ملیت:برزیلی

ادامه
کریم بنزما,بیوگرافی کریم بنزما,زندگینامه کریم بنزما بیوگرافی کریم بنزما مهاجم فوتبال فرانسوی (+ تصاویر خانوادگی)

متولد:۲۸ آذر ۱۳۶۶

زادگاه:فرانسه

زمینه فعالیت: ورزش فوتبال

پیشه:بازیکن فوتبال

مدرک تحصیلی:دیپلم

قد:۱۸۵ سانتیمتر

ادامه
سید رضا فاطمی امین,بیوگرافی سید رضا فاطمی امین,زندگینامه سید رضا فاطمی امین بیوگرافی سید رضا فاطمی امین، وزیر صنعت در دولت سیزدهم (+ تصاویر)

زاده:۱۳۵۳

زادگاه:شاهرود، ایران

ملیت:ایرانی

سمت:وزیر صنعت، معدن و تجارت

شروع به فعالیت:۳ شهریور ۱۴۰۰

دین:اسلام

ادامه
همسر یوسف صیادی,تصاویر یوسف صیادی,یوسف صیادی بیوگرافی یوسف صیادی بازیگر سینما و تلویزیون کشور (+ تصاویر)

زاده:۵ اسفند ۱۳۴۸

زادگاه:نازی آباد تهران

ملیت:ایرانی

پیشه:بازیگر

وضعیت تاهل:متاهل

ادامه
ویژه سرپوش