تصاویر گویاست؛ ساختمانهای مسکن مهر فروریختهاند و ساختمانهای دیگر با تخریبهایی کمتر، هنوز بر قامت خود ایستادهاند. این نمای کلی از مسکن مهر سرپل ذهاب است؛ دومین پروژه مسکن مهری که بر اثر زلزله اینچنین فروریخت و زیر پای صاحبانش را خالی کرد.
اردیبهشت همین امسال هم زمینلرزهای کوچکتر از زلزله اخیر، خراسان شمالی را لرزاند. آن زمینلزره با ٥,٧ ریشتر، ساختمانهای مسکن مهر بجنورد را بهشدت تخریب کرد و حالا زمینلرزهای بهمراتب سهمگینتر با ٧.٣ ریشتر، دومین پروژه مسکن مهر را هم به خاک نشاند.
همین دستمایه هشتگ #مسکن_بی_مهر در توییتر شده است. ساکنان مسکنمهرنشین آنقدر نگراناند که آرامآرام آغاز به تخلیه مسکنهای مهر کردهاند. خبر تخلیه مسکن مهر روانسر در استان کرمانشاه هم همان ساعات اولیه پس از انتشار تصاویر خرابیها و قیاس مسکن مهر و دیگر خانهها، خبرساز شد و این پروژه را تبدیل به کابوسی ملی کرد.
مسکن مهر روی گسل!
اولین واکنشها از سوی یک مقام مسئول در وزارت راهوشهرسازی مطرح شد. مسعود شریفی، مدیرکل راهوشهرسازی استان کرمانشاه، گفته ساختمانهای مسکن مهر روی گسل بنا شدهاند و تخریبشان طبیعی است. او گفته: «در این شهرستان دو پروژه ٥٠٠واحدی و ٢٥٠واحدی مسکن مهر داریم که خانههای پروژه اول با توجه به قرارگرفتن روی گسل، آسیبی جدی دیدهاند و این موضوع به دلیل پایینبودن کیفیت ساخت مسکن مهر نبوده، بلکه تمام ساختمانها و سازههای آن منطقه حتی اداره راهوشهرسازی این شهرستان که ساختمانی یکطبقه است، آسیب دیدهاند».
جالب آنکه حتی با پذیرش این ادعا، مشخص نیست چرا طرح اولیه این پروژه بیبررسی کارشناسی روی گسل بنا نهاده شده است تا این مسکن مهر که تنها دو سال از ساخت آن میگذرد، چنین فروبریزد. این گفته این مقام مسئول را البته هیچیک از مسئولان دیگر تأیید نمیکنند.
جهانگیری: بیشتر خانههای تخریبشده متعلق به مسکن مهر است
اسحاق جهانگیری، معاوناول ریاستجمهوری، نیز در جلسه ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی گفته بیشتر خانههای تخریبشده در زلزله استان کرمانشاه، متعلق به ساختمانهای مسکن مهر است و وزارت راهوشهرسازی را ملکف کرده با دقت این موضوع را که چرا خانههای نوساز تا این حد آسیبپذیر بودهاند، بررسی کند. این گفتهها را نهتنها شواهد موجود که معاون مسکن و ساختمان وزارت راهوشهرسازی نیز در گفتوگو با «شرق» تأیید میکند.
تخریب و تلفات بالا در مسکن مهر شانتاژ رسانههاست!
در گیرودار نگرانیها، سوءاستفادهگران سیاسی از قافله عقب نماندند. کانال تلگرامی دولت بهار متعلق به احمدینژاد و یارانش، بعد از انتشار گسترده تصاویر و فیلمهای مربوط به این تخریبها در مسکن مهر سرپل ذهاب، نوشت: «حالا عدهای شارلاتان دوره افتادهاند و با عکس و فیلم چند واحد آپارتمان مسکن مهر از میان صدها هزار واحد مسکن مهر (که البته اسکلتهایشان هم اکثرا در برابر زلزله شدید ٧,٥ ریشتری سالم مانده)، عقدهگشایی سیاسی میکنند».
در بخش دیگری از این واکنش آمده: «شارلاتانهای تنبل و بیعاری که اگر در سالهای ١٣٨٤ تا ١٣٩٢ آنها بر سر کار مانده بودند، الان همچون زلزله رودبار، چند ١٠هزار جسد روی دست مردم ایران باقی مانده بود». این کانال تلگرامی همچنین ادعا کرده: «تخریب و تلفات بالا در مسکن مهر، شانتاژ رسانههاست!». گویا بازی احمدینژاد با جان مردم در پروژههای هلیکوپتری مسکن مهر، هنوز دلشان را خنک نکرده که حالا، نمک به زخم مردم میپاشند.
دومین ریزش مسکن مهر در یک سال
حامد مظاهریان، معاون مسکن و ساختمان وزیر راهوشهرسازی، در گفتوگو با «شرق» تأیید میکند که مسکن مهر سرپل ذهاب پس از مسکن مهر بجنورد در خراسانشمالی، دومین مسکن مهری است که بر اثر زمینلرزه فروریخته است. مظاهریان میگوید: اینها سرآغاز مشکلاتی است که تحت عنوان مسکن مهر در کشور اجرائی شده است و در سالهای آینده، ابعاد دیگر اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی آنها بیشتر خود را نشان خواهد داد.
این مقام مسئول ادامه میدهد: به دلیل ماهیتی که این پروژه در مکانیابی، قراردادها، اتصال و تأمین خدمات زیربنایی و روبنایی و تمرکز گروههای کمدرآمد کنار هم داشته، بارها مورد نقد قرار گرفته است و برای همین باید ارزیابی جدیای از این پروژهها صورت بگیرد تا منتظر نباشیم دوباره حادثهای برای ساختمانهای دیگر مسکن مهر رخ دهد.مظاهریان میافزاید: در مدتی که از افتتاح این پروژه گذشته، در دو زلزله اخیر، یکی در خراسانشمالی و دیگری در کرمانشاه و قصرشیرین، شاهد هستیم رفتار ساختمانی این پروژهها از نظر جزئیات ساختمانی و رعایت ضوابط و مقررات درست نبوده که نشان میدهد در مکانگزینی این پروژهها مشکلی جدی وجود دارد.
معاون مسکن و ساختمان وزیر راهوشهرسازی در واکنش به اظهارات مدیرکل راهوشهرسازی استان کرمانشاه، میگوید: ضوابط آییننامه ٢٨٠٠ (آییننامه طراحی لرزهای ایران) اعلام میکند وقتی ساختمانی نزدیک به گسل بنا شده، باید ضوابط خاصی را رعایت کنند؛ اما آنچه اکنون در پروژههای مسکن مهر رخ داده، اجرائینشدن این نکات در طراحی و ساختوساز این پروژه است و کاملا پیداست در ساختوسازها به اندازه کافی مراقبتهای فنی صورت نگرفته و در نهایت آنهایی متضرر شدهاند که ساکن ساختمانهای مسکن مهر بودهاند.
او با بیان اینکه پس از پایان امدادرسانی، بلافاصله تیمهایی برای برآورد دقیقتر از خسارتهای مسکن مهر راهی این منطقه خواهند شد، ادامه میدهد: باید دید آیا لازم بوده چنین متراکم در شهرهای کمجمعیت در غرب کشور ساختمان بسازیم؟ چه لزومی داشته فرهنگ آپارتماننشینی را تا این شهرها ادامه دهیم؟ وسعت زمینهایی که آنجا وجود دارد، بافتهای فرسوده درونشهرها، همه و همه فرصتی برای ساختوساز صحیح بوده که هزینههای صرفشده در مسکن مهر، این فرصتها را از بین برده است.
مسکن مهر در صدر اخبار ٢ دهه آینده
به گفته این مقام مسئول، آسیبهای جدی در اثر زلزله به عدم رعایت مقررات ملی ساختمان برمیگردد و بههمیندلیل، در سالهای آتی مسائل دیگر فرهنگی و اجتماعی و سطح عمومی خدمات شهری نازل سبب میشود تا یکی، دو دهه آینده همواره مسکن مهر در صدر اخبار قرار گیرد. مظاهریان در واکنش به اینکه این کمکاریها در ساخت مسکن مهر ناشی از عدم پرداخت بودجه کافی برای ساخت این پروژهها بوده، میگوید: کمبود بودجه نمیتواند توجیه خوبی برای این کمکاریها باشد، زیرا مهندس و پیمانکاران موظف بودند مطابق قراردادهایی که داشتند مقررات ملی ساختمان را رعایت کنند.
بنابراین این سخنان، بهانه قابلقبولی نیست.او در واکنش به ادعای مطروحه از سوی کانال تلگرامی دولت بهار متعلق به احمدینژاد و یارانش درباره استحکام این بناها، میگوید: قضاوت اصلی را باید مردم داشته باشند. مردمی که گرانترین کالای زندگیشان مسکن است، حق دارند اگر دولت در ساختمانسازی دخالت میکند، این ساختمان ایمن باشد تا سرمایههایشان به خطر نیفتد.
آن مردم بهترین داوران هستند و باید قضاوت را برعهده ساکنانی گذاشت که این اتفاقات برای آنها افتاده است.معاون وزیر راهوشهرسازی با اعلام اینکه از امروز گروهها اعزام خواهند شد و در هفته آینده درصد تخریبها روشن میشود، در قیاس آسیبهای ساختمانهای مسکن مهر خراسانشمالی و کرمانشاه میگوید: در برآورد اولیه به نظر میرسد این خسارت زلزله اخیر در بخش شهری بالاتر از خسارتی است که در زلزله خراسانشمالی داشتهایم.
ساختمانهاي مسكن مهر قطعا ايراد داشته
مجيد جودي، مديركل بازسازي بنياد مسكن كشور، نيز در گفتوگو با «شرق» در واكنش به تخريبهاي صورتگرفته در مسكن مهر كرمانشاه ميگويد: ساختمانهاي مسكن مهر قطعا ايراد داشته و به عقيده من ايراد كار به ساختوساز برميگردد، اما بايد خسارتها را بررسي كرد تا مشخص شود، اين تخريب جدي، ضعف در اجرا، ضعف در محاسبه و نقشه بوده يا چنين خسارتي در مقابل اين زلزله طبيعي است، اما آنچه مسلم است در اين منطقه، نزديك به ٤٠هزار واحد مسكوني روستايي و ٢٠هزار واحد مسكوني شهري داريم كه تحتتأثير مستقيم زلزله قرار گرفته و آسيب به آنها وارد شده است.
او البته يادآور ميشود كه بيان هر حرفي در اين زمان، صرفا نمكپاشيدن به زخم مردمي است كه با هزارويك آرزو در مسكن مهر زندگي ميكنند.مديركل بازسازي بنياد مسكن كشور همچنين در مورد اقداماتي كه از سوي بنياد مسكن در حال انجام است، ميگويد: با توجه به اينكه هنوز ساعاتي از زلزله گذشته و زلزله بزرگ بوده و منطقه هم وسيع، اولويت اول امداد و نجات است. باوجوديكه وظيفه بنياد مسكن، بازسازي است، اما نجات جان مردم اولويت همه دستگاههاي اجرائي است.
به گفته او، اكنون از پنج استان بالغ بر ۵۰ اکیپ ماشینآلات سنگین وارد منطقه كرده و نسبت به بازگشايي معابر براي امداد و نجات وارد عمل شدهايم و بلافاصله بعد از اینکه عملیات امداد و نجات در یکی، دو روز آینده انجام شد، آواربرداری را آغاز میکنیم.جودي در واكنش به برآورد اوليه خسارت ميافزايد: حدود ٥٠ كارشناس خبره هم براي ارزيابي خسارت وارد استان شدهاند كه پس از هماهنگيهاي اوليه، از امروز آغاز به ارزيابي ميكنند.به گفته او، تا ٤٨ ساعت آينده، برآورد اوليه را ارائه ميدهيم و آمار دقيق را هم تا يك هفته آينده اعلام خواهيم كرد.
ناچار شدیم برق مسکن مهر را قطع کنیم
درهمينحال محمد ابراهیمنژاد، مدیرکل بحران و پدافند غیرعامل شرکت توانیر، هم به مهر گفته: «مجبور شدیم برای برقرسانی به سایر بخشهای سرپل ذهاب، برق مسکن مهر را بهطور کامل قطع کنیم». به نظر ميرسد با تخريبهاي گسترده صورتگرفته در مسكن مهر اين منطقه، حتي ديگر بهانهاي براي برقرساني باقي نماند.
شکوفه حبیبزاده
- 18
- 6
