دردسرهای کمبود دلار در بازار برای نیازمندان واقعی ارز

بیش از ۲ ماه است که از دلار و یورو و ارز و طلا و گرانی و هجوم سفته بازان و دستگیری دلالان می گوییم و کاغذ سیاه می‌کنیم. سیاستگذار ارزی دولت هم به جای عرضه ارز، اوراق با سود ۲۰ درصد منتشر می کند که رشته سود ۱۵ درصدی مصوب خود را پنبه کند و نقدینگی را از بازار جمع کند و بازار کنترل شود. رسیدن قیمت دلار به ۴۸۰۰ تومان در روز گذشته، نشان داد که این «تو بمیری» متفاوت تر از آن است که با این ابزارها «نمیرد». در واقع نه تنها قیمت ارز کنترل نشد، بلکه از دلالی و سفته بازی به احتکار رسید. دلار ۲ نرخی، ۱۰۰ نرخی شد و هر کسی بنا بر صلاحدید خود و طبع دریافت سودش، آن را می فروشد. روزهای اخیر که تابلوی صرافی های مجاز حکایت از دلار ۴۴۰۰ تا ۴۵۰۰ داشت، در دست دلالان و در صف های طویل بی نتیجه، به ۴۶۰۰ و ۴۷۰۰ هم می رسید.

اما این تمام ماجرا نبود، بلکه تمام ماجرا تمام شدن و نبودن و نداشتن است.

دیروز نه در بازار آزاد و نه در صرافی‌های چهارراه استانبول و میدان فردوسی تهران، دلار یافت نمی‏شد و صرافی‌های بانکی نیز فقط به افرادی که مجوز صرافی دارند، دلار را به قیمت ۴۷۹۰ تومان می‌فروختند.

بر اساس یک گزارش میدانی از صرافی‌های چهارراه استانبول تهران و میدان فردوسی که یکی از مراکز اصلی فروش ارز در پایتخت به شمار می‌رود، هیچ یک از صرافی‌ها به مردم عادی یا مسافر حتی با ارائه پاسپورت و ویزا هم دلار و یورو نمی‌فروختند. این در حالی بود که دلالان میدان فردوسی که در اطراف این میدان ارزهای خارجی در دست دارند، دلار را ۴۸۰۰ تومان می‌فروختند. البته تعداد زیادی از همین افراد نیز دلاری برای فروش نداشتند.

نداریم!

صرافی‌ یکی از بانک‌ها در پایین‌تر از میدان فردوسی فقط به افرادی که مجوز صرافی دارند، دلار به قیمت ۴۷۹۰ تومان می‌فروخت. جلوی این صرافی حجم زیادی از افرادی که برای خرید دلار و یورو صف کشیده بودند، دیده می‌شد.

در این میان تعدادی از صراف‌ها نیز از نبود دلار برای عرضه گلایه داشتند. همچنین افرادی که در میدان فردوسی کیف به دست، ارزهای خارجی می‌فروختند، یورو را ۵۹۰۰ تومان برای فروش قیمت‌گذاری کرده‌اند. تابلوی صرافی‌های اطراف میدان فردوسی نیز قیمت فروش دلار آمریکا را ۴۸۰۰ تومان و قیمت خرید این ارز ۴۷۹۰ تومان نشان می‌داد اما تمام این صرافی‌ها همانطور که گفته شد، نه دلاری برای فروش داشتند و نه یورو!

قیمت خرید یورو نیز روی تابلوی صرافی‌ها ۵۷۸۴ تومان و قیمت فروش آن ۵۷۹۹ تومان بود. همچنین پوند انگلیس ۶۷۰۰ تومان برای خرید و ۶۸۵۰ تومان برای فروش قیمت‌گذاری شده بود. صرافی‌های میدان فردوسی در پاسخ به اینکه چرا دلار یا یورو عرضه نمی‌کنند، تنها یک کلمه جواب می‌دادند: نداریم.

ناکامی مسافران

نزدیک شدن تعطیلات نوروز، به دلیل آن که فرصت ۲ هفته ای برای تفریح و سفر به افراد می دهد، مهم ترین وقت افزایش تقاضا در بازار انواع ارز است. قانون عرفی اعطای ارز به مسافران این است که با در دست داشتن بلیط خود به صرافی‏های مجاز مراجعه می کنند و حدود ۱۰۰۰ دلار یا ۱۵۰۰ لیر و .... به آنها تعلق می گیرد. مابقی ارز مورد نیاز خود را نیز به قیمت بازار آزاد می خریدند. اما امسال مسافران زیادی حتی د ر صف‏های طولانی صرافی ها نیز ایستاده اند اما در نهایت با جواب «نداریم» مواجه شدند.

علاوه بر مسافرانی که برای تفریح و سیاحت به سفرهای خارجی می روند، عده کثیری از دانشجویان خارج از کشور و یا شاغلین در کشورهای دیگر که برای تعطیلات نوروز به ایران می آیند نیز برای بازگشت خود به کشورهایی که در آن زندکی می کنند، به دلار نیاز دارند که این موضوع نیز تقاضای زیادی را در بازار ایجاد می کند، اما یا دلار به نرخ اعلام شده بازار آزاد به آنها نمی رسد، یا باید از دلالان به هر قیمتی که عرضه شود، بخرند و یا این که کاملا ناکام می مانند.

تا زمانی که این انقباض عرضه در بازار حاکم باشد، بساط دلالان داغ است و نه اوراق ۲۰ درصدی می تواند این بساط را جمع کند و نه بگیر و ببند نیروی انتظامی.

از بازار جهانی دلار چه خبر؟

فارغ از اتفاقات افزایش تقاضا و کاهش عرضه در داخل کشور که به بحران ارزی فعلی دامن زده است، نگاهی به وضعیت بازارهای جهانی و تغییر و تحولات سیاسی نیز حاکی از این است که بالا رفتن نرخ دلار در تمام کشورها پیش بینی می شود.

شاخص دلار و اونس طلا در هفته آتی نسبت به نرخ اشتغال آمریکا حساس شده‌اند. از طرفی، بازار کار داغ آمریکا احتمال رشد نرخ بهره را نیز به‌شدت افزایش می‌دهد که این نیز به سود شاخص دلار و ضرر اونس طلا تمام خواهد شد. دومین عامل که شاید مهم‌ترین فاکتور میان‌مدت (چندماهه) در بازار جهانی طلا باشد، آمادگی رئیس‌جمهوری آمریکا برای دیدار با رهبر کره‌شمالی است. احتمال دستیابی به راه‌حل جدید درخصوص بن‌بست کهنه پیرامون برنامه تسلیحات هسته‌ای کره‌شمالی، به زیان اونس عمل خواهد کرد؛ چراکه کاهش تنش‌ها یا بحران‌های ژئوپلیتیک نیاز به ذخایر امنی مانند طلا را کاهش می‌دهد.

همچنین وزارت کار آمریکا روز جمعه تعداد مشاغل ایجادشده در بخش غیرکشاورزی را منتشر کرد. ایجاد ۳۱۳ هزار شغل در این بخش (در فوریه) فاصله زیادی با پیش‌بینی ۲۰۰ هزارتایی داشت که از سوی بازارها به معنای سلامت بازار کار ایالات‌متحده تعبیر شده است. با توجه به این موضوع که نرخ بیکاری ۱/ ۴ درصدی بازار کار آمریکا را منقبض نشان می‌داد؛ اما داده‌های وزارت کار از نیاز به نیروی کار حتی در وضعیت اشتغال کامل حکایت داشت. با این اوصاف، سیگنال رونق در اقتصاد آمریکا در طول هفته‌های آتی می‌تواند شاخص دلار را تقویت کند. رشد ارزش دلار منجر به افزایش فشار بر اونس طلا خواهد شد. البته حواشی حول کاخ سفید در رابطه با جنگ تجاری و جنگ ارزی ممکن است اثر این مولفه را تا حدی خنثی کند.

سمیرا ابراهیمی