اوایل هفته جاری بود که ایرج حریرچی، معاون کل وزیر بهداشت در گفتوگویی با رسانهها از کمبود شدید پزشک در کشور صحبت و سرانه کشور در این حوزه را به ازای هر هزار نفر تنها ۱.۶ پزشک عنوان کرد. به گفته او، حداقل نیاز ایران در حوزه پزشکی باید ۲.۵ به ازای هر هزار نفر باشد؛ رقمی که در بسیاری از کشورهای دنیا بین ۳.۵ و ۵ پزشک به ازای هر ۱۰۰۰ نفر است. این صحبتها در حالی است که مساله کمبود پزشک مربوط به چند سال اخیر نیست و سیاستهای سختگیرانه وزارت بهداشت که مسئولان این وزارتخانه نیز به آن معترفند باعث شده امروز شاهد بیان چنین مطالبی از سوی معاون وزیر بهداشت باشیم. هرچند حریرچی در این مصاحبه ترک کشور از سوی پزشکان را یکی از دلایل اصلی کمبود پزشک در ایران عنوان کرده، اما اگر نگاهی به صحبتهای گذشته مسئولان وزارت بهداشت داشته باشیم، متوجه میشویم وزارت بهداشت در طول این سالها عزمی برای افزایش تعداد پذیرش دانشجویان آن هم بنا به دلایلی از جمله سروکار داشتن این قشر با جان مردم، در دانشگاهها نداشته است.
سیدحسن قاضیزاده هاشمی، وزیر وقت بهداشت در ماههای پایانی حضورش در اصلیترین ساختمان تصمیمگیر در حوزه سلامت کشور توقف رشد کمیگرایی در رشتههای علوم پزشکی را مهمترین دستاورد این وزارتخانه دانسته و عنوان میکند: «ما بالغ بر ۹۱ دانشکده پزشکی در کشور داریم که خوشبختانه با اجرای برنامه تحول در آموزش پزشکی توانستیم در رشتههای علوم پزشکی نظیر دندانپزشکی، داروسازی، پزشکی و... رشد کمی را متوقف کنیم و در راهاندازی رشتهها و ظرفیتها بیشتر بر نیازهای کشور توجه داشته باشیم.»
نکته قابلتامل در صحبتهای هاشمی آن است که به گفته او در ابتدای انقلاب تنها ۶۰۰ دانشجو در رشتههای علوم پزشکی پذیرش میشد، ولی امروزه این میزان به هشت هزار دانشجو رسیده است؛ شاید در وهله اول افزایش هفت هزار و ۴۰۰ نفری در جذب دانشجوی پزشکی آمار قابلتوجهی باشد، اما وقتی نگاهی به رشد جمعیت کشور از سال ۵۷ به امروز داشته باشیم، متوجه سهم اندک داوطلبان پزشکی از صندلی دانشگاههای کشور خواهیم شد، بهطوری که براساس آمار منتشرشده در سال ۹۶، تنها ۴۲ هزار و ۸۲۲ پزشک عمومی، ۳۹ هزار و ۸۹۲ پزشک متخصص، ۲۰ هزار و ۵۱ دندانپزشک و در مجموع بیش از ۱۱۷ هزار نفر در رشتههای مختلف پزشکی در کشور مشغول به کار هستند. هرچند هیچگاه آمار تعداد دانشجویان پزشکی بهصورت سالیانه منتشر نشده و آخرین آمار مربوط به تحصیل ۲۹۰ هزار دانشجو در رشتههای علومپزشکی در دانشگاههای دولتی و غیردولتی است که بیش از یک سال پیش از زبان باقر لاریجانی، معاون آموزشی وزیر بهداشت مطرح شد، اما مساله اینجاست که ظرفیت دانشگاهی کشور بسیار بیشتر از تحصیل این تعداد دانشجو است؛ چراکه تنها در سال گذشته دکتر محمدمهدی طهرانچی، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی از خالی ماندن ظرفیت دو هزار و ۸۸۶ نفری در رشتههای پزشکی از کل ظرفیت هشت هزار و ۹۰۷ نفری خبر داده بود، این درحالی است که دانشگاه آزاد اسلامی با در اختیار داشتن ۱۵ دانشکده پزشکی، ۶ دانشکده دندانپزشکی، سه دانشکده داروسازی و ۱۰۳ دانشکده پرستاری یکسوم دانشجویان پزشکی کشور را تربیت میکند و بسترهای لازم برای افزایش سهم خود در تربیت نیروی انسانی موردنیاز حوزه سلامت را نیز در اختیار دارد.
در گزارشی که هفته گذشته با عنوان «کنکوریها؛ قربانی انحصار پذیرش پزشکی» در همین صفحه منتشر شد، به سرانه پزشک در ایران و مقایسه آن با کشورهای مختلف و همچنین کاهش ظرفیت پذیرش سه رشته دندانپزشکی، داروسازی و پزشکی طی سالهای اخیر پرداختیم و این بار سراغ سه تن از روسای واحدهای علومپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی رفتیم تا از آنها درباره ظرفیتهای دانشگاه آزاد اسلامی در تربیت پزشک و همچنین لزوم افزایش تعداد دانشجویان پزشکی بپرسیم.
واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی سیستان میتوانند مشکل کمبود پزشک استان را طی هفت سال حل کنند
سلطانعلی میر، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان سیستانوبلوچستان با تاکید بر کمبود پزشک در کشور و بهویژه در این استان به «فرهیختگان» گفت: «هرچند معاون وزیر بهداشت نیز این مساله را بازگو کرده، اما سوال اینجاست که چرا وزارت بهداشت از ظرفیت عظیم دانشگاه آزاد اسلامی برای جبران این کمبود استفاده نمیکند؟ درحالیکه یک زمانی وزارت علوم با خیل عظیم داوطلبان پشتکنکوری روبهرو شده بود و همان زمان دانشگاه آزاد اسلامی به کمک این وزارتخانه آمد و بالطبع امروز نیز میتواند به کمک وزارت بهداشت بیاید.»
او ادامه داد: «وزارت بهداشت باید شرایطی را مهیا کند تا مشکل تربیت نیروی انسانی در رشتههای پزشکی، مامایی، پرستاری، پیراپزشکی و... در کشور از طریق جذب دانشجو در واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی در کنار سایر دانشگاههای علوم پزشکی حل شود و این دانشگاه میتواند مشکل بهداشت و درمان را چه در حوزه آموزش و چه درمان حل کند.»
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان سیستانوبلوچستان اظهار داشت: «متاسفانه وزارت بهداشت سیاست یک بام و دو هوا را در حوزه تربیت پزشک دنبال میکند، بهطور مثال میبینیم که بعضا اشکالاتی به استانداردسازی کلاسهای دانشگاه آزاد اسلامی وارد میکنند، درحالیکه در خود وزارت بهداشت نیز این مساله آنطور که باید رعایت نمیشود. معتقدم اگر مجوزهای لازم در این زمینه صادر میشود، واحدهای استان سیستانوبلوچستان میتوانند مشکل پزشک را حداقل در این استان برطرف کنند.»
میر با تاکید بر اینکه دانشگاه آزاد اسلامی نمونه یک بخش خصوصی موفق در حوزه آموزشعالی است، تصریح کرد: «همانطور که توانستیم در حوزه وزارت علوم خوب بدرخشیم، قطعا در حوزه وزارت بهداشت نیز میتوانیم ورود جدی داشته باشیم، علاوهبر اینکه اصلا نیاز نیست وزارت بهداشت به ما تسهیلاتی ارائه دهد، بلکه اگر در حوزه استانداردها نیز در یک واحد خلئی داشته باشیم، آن را حل خواهیم کرد.»
او بیان داشت: «در سطح استان همه واحدهای ما این ظرفیت را دارند که در حوزه ورود پزشک عمل کنند و تنها مشکل نیروی انسانی را داریم که آن هم قابلرفع است. از سوی دیگر نباید فراموش کنیم اگر امروز معاون وزیر بهداشت از کمبود پزشک در کشور صحبت میکند، مشکلات ما در این حوزه در استان دو برابر است، درحالیکه اگر ظرفیتهای لازم از سوی وزارت بهداشت به ما تعلق بگیرد، قول میدهیم ظرف مدت چهار سال در رشتههای پیراپزشکی و در یک بازه زمانی هفتساله مشکل پزشک عمومی و حتی متخصص را نهتنها در استان بلکه در کشور حل کنیم.»
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان سیستانوبلوچستان با تاکید بر اینکه بالای ۷۰درصد از داوطلبان کنکور خواهان تحصیل در رشتههای پزشکی هستند، افزود: «مگر توان وزارت بهداشت برای تربیت نیروی انسانی در این حوزه چقدر است؟ طبیعتا نمیتواند تمام این داوطلبان را آموزش دهد، بنابراین باید ظرفیتهای پذیرش دانشجو در دانشگاه آزاد اسلامی بیشتر شود و قطعا مشکل این وزارتخانه با ورود دانشگاه آزاد اسلامی در این زمینه حل خواهد شد.» میر تاکید کرد: «امروزه در هر آزمون تنها مجوز تربیت ۲۰ دانشجو به ما داده میشود، درحالیکه ظرفیتهایمان برای تربیت تا سه برابر این تعداد کافی است؛ به این معنیکه نهتنها فضای آموزشی و نیروی انسانی داریم، بلکه از لحاظ بیمارستانی نیز هیچ مشکلی نداریم و حتی درصدد تاسیس یک بیمارستان نیز هستیم.»
دانشگاه آزاد اسلامی قدرت حل مشکل کمبود پزشک کشور را دارد
سیدعلی ابطحی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران نیز با تاکید بر اینکه معاونت پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی دارای ۱۵ دانشکده است، گفت: «همانطور که دانشگاه آزاد اسلامی در طول این ۳۰ سال توانسته در ارتقای تعداد فارغالتحصیلان رشتههای مربوط به وزارت علوم کمک شایانی کند، این توانمندی را در حوزه پزشکی نیز دارد و میتوانیم تعداد دانشجویان پزشکی را همسو با وزارت بهداشت به رقم معقولی برسانیم.»
او افزود: «امروزه تعداد دانشجویان پزشکی واحد ما بین ۵۰ تا ۸۰ نفر است، در حالی که با توجه به فراخوان جذب عضو هیاتعلمی چه در رشتههای دکتری تخصصی بالینی و چه علوم پایه این امکان در واحد علوم پزشکی تهران وجود دارد که جمعیت دانشجویی خود را افزایش دهیم.» رئیس دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران اظهار داشت: «همه به زیرساختهای بسیار قوی در این واحد دانشگاهی اذعان دارند و با توجه به توسعه فضای فیزیکی و همچنین جذب اعضای هیاتعلمی جدید ظرفیت ما نیز برای تربیت نیروی انسانی در حوزه پزشکی و رشتههای مرتبط با آن افزایش پیدا کرده است و این توانایی را داریم که همسو با وزارت بهداشت تعداد دانشجویان پزشکیمان را افزایش دهیم.»
ابطحی به مقوله بیمارستانهای موردنیاز برای آموزش دانشجوی پزشکی اشاره و تصریح کرد: «در حوزه بیمارستانی نیز ما دو بخش ملکی و غیرملکی داریم که الان بیمارستان فرهیختگان با ۳۳۰ تخت آغاز به کار کرده و ۲۰۰ تخت آن در فاز اول افتتاح شده است. همچنین با دارا بودن سه بیمارستان ملکی و عقد قرارداد با دو بیمارستان دیگر مشکلی برای تربیت دانشجو نداریم.»
واحد قشم ظرفیت پذیرش بیش از ۵۰ دانشجوی پزشکی را در هر آزمون دارد
سراجالدین محبی، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد قشم نیز با تاکید بر اینکه این واحد همه زیرساختهای لازم، امکانات سختافزاری و نرمافزاری و همچنین نیروی انسانی موردنیاز برای تربیت دانشجو در رشتههای مختلف پزشکی را دارد، گفت: «نکته قابلتامل این است که بهرغم مصاحبه مسئولان وزارت بهداشت مجوزهای لازم برای ایجاد رشتههای پزشکی یا پذیرش دانشجو داده نمیشود و سختگیریهای غیرمنطقی در اینباره بهویژه درخصوص جذب دانشجو از سوی دانشگاه آزاد اسلامی وجود دارد.» او بیان داشت: «ما در واحد قشم ظرفیتهای بالایی را در این زمینه داریم و حتی دو بار بازرسان وزارت بهداشت از این واحد دانشگاهی بازدید کرده و خودشان بر دارا بودن شرایط لازم برای تربیت دانشجو در این واحد اذعان کردهاند؛ یکی از نکات بسیار مهم این است که در برخی استانها و شهرها مانند هرمزگان که جزء شهرهای محروم محسوب میشود، باید پذیرش دانشجو بیشتر شود.»
محبی بیان داشت: «ما تنها مجاز به پذیرش ۲۰ دانشجو در هر آزمون هستیم، درحالیکه ظرفیتهای ما حداقل برای تربیت ۵۰ دانشجو کافی است و در کنار آن باید سهمیه پذیرش دانشجو در برخی شهرها بهویژه مناطق محروم بیشتر شود.»
رئیس واحد قشم گفت: «ما در این جزیره از نظر امکانات بیمارستانی نیز مشکلی نداریم و حتی چندی پیش تقاضای پذیرش دانشجوی بومی را که جزء نیروی کار ثابت برای هر منطقه محسوب میشود نیز دادیم که هنوز با آن موافقت نشده است.» او خاطرنشان کرد: «از ۱۵ نفر از دانشجویان واحد قشم که در آزمونهای تخصصی شرکت کردند هشت نفر در دانشگاههای تهران قبول شدند و به اذعان خود وزارت بهداشتیها درصد قبولی دانشجویان واحد ما ۵۵ درصد است، در حالیکه این رقم در دانشگاههای بزرگ تنها ۳۳ درصد است، همین مساله نشان میدهد دانشگاه آزاد اسلامی ظرفیت عظیمی در تربیت نیروی انسانی موردنیاز حوزه سلامت دارد.»
این اظهارات در حالی از سوی روسای واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی مطرح میشود که رسانههای مختلف بارها و بارها به سیاست کاهش جذب دانشجو از سوی وزارت بهداشت پرداختهاند و با نگاهی به آمار مربوط به ظرفیت پذیرش دانشجو میتوان به این نتیجه رسید که وزارت بهداشت حتی در طول چند سال اخیر نیز نهتنها تغییری در سیاستهای جذب دانشجو نداشته، بلکه در مواردی دست به کاهش ظرفیتها نیز زده است. بهطور مثال در رشتههای مهمی چون داروسازی و دندانپزشکی شاهد کاهش ظرفیت پذیرش دانشجو در سال ۹۷ نسبت به سال ۹۶ بودهایم و حتی در رشته پزشکی نیز که ظرفیتها افزایش یافته، به حدی ناچیز است که عملا هیچ تاثیری در وضعیت اسفبار تعداد پزشکان نخواهد داشت، چراکه ظرفیت پذیرش دانشجوی داروسازی در سال ۹۶، هزار و ۱۶۳ دانشجو بوده که این تعداد برای سال گذشته به هزار و ۸۸ دانشجو کاهش یافته است. همچنین در رشته دندانپزشکی ظرفیت پذیرش دانشجو در سال ۹۶، هزار و ۴۳۴ نفر بوده که برای سال گذشته به هزار و ۲۹۹ نفر کاهش یافته است. البته وزارت بهداشت در حوزه پزشکی سیاست افزایش دانشجو را دنبال کرده و ظرفیت پذیرش را از پنج هزار و ۳۱۸ نفر به پنج هزار و ۳۳۱ نفر رسانده است.»
- 17
- 2
