جمعه ۰۴ خرداد ۱۴۰۳
کد مقاله: ۱۴۰۱۱۱۰۱۱۶

راسیونالیسم چیست و متشکل از چند نوع می باشد؟

راسیونالیسم,راسیونالیسم چیست,راسیونالیسم یعنی چیراسیونالیسم، عنوانی عام برای نظام‌هایی فکری و فلسفی است
عقل گرایی اساساً مفهومی دو پهلو است، به این صورت که از طریق راسیونالیسم می توان خدا را عبادت کرد و به بهشت رسید و گاهی اوقات برعکس، عقل گرایی در مقابل دین ودینداری می ایستد و با آن مقابله میکند. در این مطلب از سرپوش به شرخ تاریخچه و انواع راسیونالیسم می پردازیم.

راسیونالیسم

راسیونالیسم، برگرفته از ریشه Ratio لاتین و فرانسه می باشد. معنای کلمه ی Ratio، عقل میباشد و معنای کلمه ی راسیونالیسم، عقل گرایی است. تکیه بر اصول عقلی و منطقی در اندیشه، رفتار و گفتار را راسیونالیسم میگویند که با نام های دیگری ازجمله عقل گرایی یا خِرَدگرایی یا مکتب اصالت عقل شناخته میشود.

زمانی که واژه راسیونالیسم به معنایِ باور به عقل به عنوانِ تنها منبعِ معتبرِ شناخت باشد؛ مرتبط با اندیشمندانِ نخستینِ قرنِ هفدهم از جمله رنه دکارت، باروخ اسپینوزا، و گوتفرید لایب نیتس است. این اندیشمندان برای اثبات حقایقِ اصلیِ هستی از راهِ برهان و استدلالِ عقلی تلاش می کنند.

تاریخچه راسیونالیسم

شعله های هدایت فطری در سده های میانه، به دلیل سلطه کلیسا در غرب و تمایل به دنیاطلبی، به تدریج خاموش شد و موجب ایجاد زمینه ای شد که دو جریان فکری نوین در دوران رنسانس، پدید آید:یکی، عقل گرایی بود که با دکارت( ۱۵۹۶- ۱۶۵۰) آغاز شد و توسط افرادی همچون" اسپینوزا" و" لایب نیتز" ادامه یافت و سپس با" هگل" خاتمه پیدا کرد.

جریان فکری نوین دیگر، حس گرایی بود که با" فرانسیس بیکن( ۱۵۶۱- ۱۶۲۶) آغاز شد و توسط افرادی همچون" لاک"،" برکلی"،" کنت" و" استوارت میل" تداوم یافت و به عنوان برترین دیدگاه در حوزه های علمی غرب محسوب شد.

از زمان گذشته ، عقل گرایی بعنوان همراه و همزاد انسانها بوده است و صرفا به انسان غربی، محدود نمیشود ولی تعقل فکر در گذشته تاریخ، حقایق برتر را انکار نمیکرد، بلکه انسان را به سوی معرفتی رهنمون میکرد که سرچشمه ی آن، شهود و حضور بود. ویژگی بارز عقل گرایی بعد از رنسانس، انکار هر نوع معرفت فراعقلی و نفی و تردید در ابعاد هستی بود که فراتر از افق ادراک عقلی انسان می باشد. شروع فلسفه دکارت در همه چیز با تردید بود درحالیکه پایان آن با تفسیر عقلانی از جهان صورت گرفت. او با وجود دانستن واقعیت عقلگرایی را پذیرفت، به همین دلیل آنرا ناشناختنی خواند. علاوه بر این هگل واقعیتی عقلانی برای هستی، فرض کرد؛ به این صورت که آشکار کردن هر چیز بالقوه و نهانی در اندیشه دکارت، طبق عقیده اش، اندیشیدنی است.

بدین ترتیب، در دوران حاکمیت عقل گرایی در قرون هفده و هجده میلادی، همه باورها و تمام ابعاد زندگی فردی و اجتماعی انسان، با حذف مبانی آسمانی و الهی، میخواستند خود را توجیه عقلانی کنند و ایدئولوژی های بشری به جای سنت هایی با چهره دینی مورد استفاده قرار گرفت.

از سوی دیگر، آنان که با سرسختی تمام از دوره" اصحاب دائرةالمعارف" قرن هجده میلادی، هرگونه واقعیت فوق محسوس را نفی می کردند، مخصوصا در هر مقوله به تمسک به عقل، تمایل داشتند خود را" پیرو فلسفه تعقلی" اعلام نمودند. بنابراین، متجددان به نام علم و فلسفه ای که آنرا متصف به وصف عقلی نمودند، میخواستند که هر نوع راز از عالم، حذف شود بگونه ای که خود تصور می کنند.

راسیونالیسم یعنی چی,خردگرایی,راسیونالیسم مدرنراسیونالیسم از دیرباز همراه و همزاد انسان‌ها بوده است

انواع راسیونالیسم

کاربرد عقل گرایی بطور عمده در سه حوزه به شرح زیر میباشد :

> عقل گرایی در فلسفه:

عقل گرایی در فلسفه، دربرابر اصطلاح« تجربه گرایى» می باشد؛ یعنی اثبات هر امرى در مورد حقایق اساسى عالم، از طریق عقل، ممکن میشود.

> عقل گرایی در کلام:

عقل گرایی در کلام، در برابر « ایمان گرایى» قرار دارد؛ یعنی عقل بر ایمان، مقدمتر است و براساس عقل می توان کلیه اصول و حقایق دینى را انجام داد و چنین اصولی بر مبناى ایمان، استوار نیست.

> عقل گرایی در روشنگری:

اوج محبوبیت عقل گرایی روشنگری در غرب، هم زمان با« عصر روشنگری» بود. فعالیت این نوع عقل گرایی به حوزه هاى تجربى و علمى، محدود بود و به نبرد با بسیارى از سنتها و باورها برخاسته بود و همچنین در تلاش برای تسخیر کردن تمامی قلمروهاى انسانى بود؛ به همین دلیل به چنین عصری، عصر عقل میگویند ولی اختلافات فلسفه روشنگری نسبت به عقل گرایی قرن هفدهم( دکارت و دیگران) به این شرح میباشد :در ابتدا عقل گرایی قرن هفدهم، فاقد خصیصه ضددینی یا غیردینی است، برعکس خدا به یک معنا میباشد و اغلب در یک معنای سنتی، در نظامهای عقل گرایانه تأثير به سزایی دارد.

دوم این که دیدگاه برخی از متفکران عصر روشنگری نظیر ولتر، نسبت به نگرش عقلگرایانه در باب علم، متفاوت و بسیار تجربه گرایانه تر بود. زمانی واژه عقلگرایی بر نظامهای متقدم( قرن هفدهم)، مورد استفاده قرار می گیرد که میان عقل و تجربه، تقابلی بسیار اساسی بوجود آید. یقینا چنین تقابلی در ستایش عصر روشنگری از عقلانی وجود نداشت.

خردگرایی دکارت

رنه دکارت به عنوان پایه گذار اندیشه اصالت عقل معرفی شده است. اظهارات وی در این باره ، چنین است:« مذهب اصالت عقل، متکی بر اولویت و حاکمیت عقل است» او معرفت را به روش استادش( افلاطون)، امری عینی، کلی و عقلانی معرفی میکرد؛ به همین خاطر، شناخت حقیقی که صرفا از طریق عقل، ممکن بود؛ از نظر او یک شناخت نامتغیر و جاودانه محسوب میشد. ذهن، روح و عقل در معرفت شناسی او، بر جسم، اولویت دارند و همچنین از نظر او عالم عقلانی نیز بر عالم جسمانی، ارجحیت دارد.

خردگرایی اسپینوزا

یک فیلسوف عقل گرایی به نام اسپینوزا معتقد است که تنها منبع شناخت، عقل میباشد و صرفا تجربه به ما می گوید که مثلاً« لیوان آب روی میز است» اما چنین چیزی از عهده ی تجربه خارج است. انواع شناخت از نظر اسپینوزا مبتنی بر عقل است. همچنین طبق عقیده ی این فیلسوف، تجربه به ما شناخت می دهد ولی آنچه مهم است، شناخت چرایی می باشد.

خردگرایی لایب نیتس

لایب نیتس نیز مانند دکارت، وجود معلومات فطرى را تصدیق میکند ولى آن ها را امری ممکن، تلقی می کند و میگوید که تجربه، راه به فعلیت رسیدن آن ها می باشد. لایب نیتس با ایجاد تلفیقی از تجربه گرایى و عقل گرایى میگوید که بر این ضابطه ی معروف تجربیون که« هیچ چیز در عقل نیست که نخست در حس نباشد» قید« مگر خود عقل» را افزوده است. او از طریق اصول عقلانی( مهمتر از همه، اصل جهت کافی و اصل امتناع تناقض)، فلسفه هایش را استخراج می کند.

راسیونالیسم به چه معناست,راسیونالیسم,انواع راسیونالیسمراسیونالیسم منحصر به انسان غربی نیست

گردآوری: بخش سیاست سرپوش

  • 13
  • 5
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
عبدالله دوم پادشاه اردن بیوگرافی عبدالله دوم پادشاه اردن به همراه عکس های خانواده اش

تاریخ تولد: ۳۰ ژانویه ۱۹۶۲ (۶۲ ساله)

محل تولد: عمان، اردن

سمت: پادشاه اردن (از سال ۱۹۹۹)

تاجگذاری: ۹ ژوئن ۲۰۰۰

ولیعهد: حسین بن عبدالله دوم

همسر: رانیا عبدالله (ازدواج ۱۹۹۳)

ادامه
زندگینامه امامزاده داوود زندگینامه امامزاده داوود در تهران

عنوان شده است که ایشان همراه با برخی از بستگان خود در همراه با امام رضا به ایران می آیند اما در منطقه شمال غربی تهران به شهادت رسیدند. مرقد ایشان در زمان صفویه ساخته شد و سپس در زمان فتحعلی شاه گسترش پیدا کرد. 

دلیل مرگ این امامزاده را به صورت دقیق نمی دانند اما براساس روایات بومیان آن منطقه مشخص می شود که وی همزمان با بستگان خود به همراه امام رضا به ایران می آیند که همزمان با امام ایشان نیز به شهادت رسیدند و سال شهادت را نیز به سال ۴۸۰ هجری قمری نسبت داده اند، البته باز هم باید اشاره کرد که این تاریخ دقیق نیست و تنها براساس شواهد محاسبه شده است. 

براساس آنچه مردم محلی می گویند، امامزاده داوود در آبادی کیگا که در نزدیکی روستای کن قرار دارد، شهید شده، همجنین برخی می گویند وی با همدستی فردی به اسم نجیم گبر و یکی از درویش های روستا به شهادت رسیده است. ز منظر دیگر قاتل این حضرت شخصی به نام محمود فرح‌زادی می باشد.

ادامه
کاظم نوربخش بیوگرافی کاظم نوربخش بازیگر کمدین ایرانی

تاریخ تولد: ۱ مهر ۱۳۵۵

محل تولد: بیجار، کردستان، ایران

حرفه: بازیگر

آغاز فعالیت: ۱۳۷۰ تاکنون

تحصیلات: دیپلم انسانی

ادامه
جیمی ولز بیوگرافی جیمی ولز نابغه پشت ویکی پدیا

تاریخ تولد: ۷ اوت ۱۹۶۶

محل تولد: هانتسویل، آلاباما، ایالات متحده آمریکا

ملیت: آمریکایی، بریتانیایی

حرفه: موسس بنیاد ویکی مدیا

ثروت: ۱/۵ میلیون دلار

ادامه
مینا ساداتی بیوگرافی مینا ساداتی بازیگر سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۱۰ آذر ۱۳۶۰

محل تولد: کاشان، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون

تحصیلات: فوق لیسانس گرافیک از دانشگاه هنرهای زیبای تهران

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

ادامه
شاه نعمت الله ولی شاه نعمت الله ولی؛ عارف نامدار و شاعر پرآوازه ایرانی

تاریخ تولد: ۱۴ ربیع الاول۷۳۱ هجری قمری

محل تولد: کوهبنان یا حلب سوریه

نام های دیگر: شاه نعمت‌الله، شاه نعمت‌الله ولی، رئیس‌السلسله

پیشه: فلسفه و تصوف

مکتب: عارف و تصوف

آثار: شرح لمعات، رساله‌های شاه نعمت‌الله ولی

ادامه
محمدرضا احمدی بیوگرافی محمدرضا احمدی؛ مجری و گزارشگری ورزشی تلویزیون

تاریخ تولد: ۵ دی ۱۳۶۱

محل تولد: تهران

حرفه: مجری تلویزیون

شروع فعالیت: سال ۱۳۸۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی حسابداری و تحصیل در رشته مدیریت ورزشی 

ادامه
رضا داوودنژاد بیوگرافی مرحوم رضا داوودنژاد

تاریخ تولد: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۹

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر

شروع فعالیت: ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۲

تحصیلات: دیپلم علوم انسانی

درگذشت: ۱۳ فروردین ۱۴۰۳

ادامه

مجلس

دولت

ویژه سرپوش