دمای خوراکی‌‏ها در ابتدای‌۱۴۰۱ /لزوم بهبود معیشت برای توسعه

حال مرکز آمار ایران جزئیات تغییر دمای خوراکی‌ها را منتشر کرده است. بر اساس این گزارش‌ها در ماه فروردین گوجه‌فرنگی ۲۷درصد افزایش قیمت ماهانه را داشته است که بیشترین افزایش قیمت در میان کالاهای منتخب محسوب می‌‌شود. سیب‌زمینی نیز با ۱۸۶درصد افزایش قیمت نسبت به مدت مشابه در سال گذشته پرچم‌دار تورم نقطه به نقطه بوده است. بر اساس گزارش وزارت رفاه، حدود ۸۷درصد کالاهای منتخب در وضعیتی فراتر از حد بحرانی کالاها قرار دارند که  از نظر وزارت رفاه، کالاهایی هستند که اتفاقا جزو کالاهای پرمصرف در سبد خانوار نیز محسوب می‌شوند. برنج ایرانی و خارجی، مرغ ماشینی، روغن مایع و تخم‌مرغ در فروردین ماه دمای بالایی داشتند.

دمای بالای خوراکی‌های پرمصرف

 از آنجا که تورم اقلام خوراکی را می‌‌توان یکی از اصلی‌‌ترین فاکتورهای کاهش رفاه خانوارها دانست، بنابراین بررسی تورم خوراکی‌‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است. تورم مزمن به یکی از ویژگی‌‌های اقتصاد ایران بدل شده است که علاوه بر افزایش نا اطمینانی، سفره خانوارها را تحت تاثیر قرار می‌‌دهد. با وجود تورم بالا انتخاب خانوارها بین کاهش استفاده از اقلام خوراکی یا هزینه بیشتری برای آن است. از آنجا که تورم به‌صورت ماهانه قیمت اقلام خوراکی را تحت تاثیر قرار می‌‌دهد انتخاب خانوارها از هزینه بیشتر به کمتر مصرف کردن سوق می‌‌دهد. بر اساس گزارش وزارت رفاه، متوسط قیمت حدود ۵/ ۸۷درصد اقلام منتخب شامل برنج ایرانی درجه یک، برنج خارجی درجه یک، مرغ ماشینی، شیر پاستوریزه، ماست پاستوریزه، پنیر ایرانی پاستوریزه، تخم‌مرغ ماشینی، کره پاستوریزه، روغن مایع، موزه، سیب، پرتقال، خیار، گوجه‌‌فرنگی، سیب‌‌زمینی، لوبیا چیتی، عدس قند، شکر، رب گوجه رنگی و چای خارجی بسته‌‌ای فراتر از حد بحرانی قیمت‌‌ها قرار دارند. در خصوص بیشتر اقلام مانند برنج درجه یک ایرانی، سیب‌‌زمینی، قند و شکر، خیار و رب گوجه‌فرنگی روند صعودی مشاهده می‌‌شود و افزایش مجدد این کالاها، دور از انتظار نیست. حد بحرانی، حدی از قیمت کالاهای منتخب است که نشان می‌‌دهد قیمت اقلام از کنترل خارج شده است و این امر منجر به ایجاد تورم جهشی خواهد شد. این حد بر اساس افزایش ماهانه حداکثر ۲درصد برای قیمت هر کالا در نظر گرفته شده است که برای یک دوره یک‌ساله ۲۴درصد خواهد بود.

صدرنشینان افزایش قیمت‌ها

مرکز آمار ایران، گزارش تورم خوراکی‌ها را در فروردین ماه منتشر کرد و وزارت رفاه نیز گزارش تحلیلی از تورم خوراکی‌ها ارائه کرده است. منظور از نرخ تورم ماهانه، ‌‌درصد تغییر عدد شاخص قیمت، نسبت به ماه قبل است. مقایسه متوسط قیمت اقلام خوراکی فروردین در مقایسه با ماه قبلی نشان می‌‌دهد که در دو قلم از کالاهای منتخب تغییرات بیش از ۱۰درصد بوده و بیشترین افزایش قیمت‌‌ها در کالاهای منتخب مربوط به گوجه فرنگی ۶/ ۲۷درصد، خیار ۴/ ۱۱درصد و شکر ۱۰درصد است. کمترین افزایش قیمت در قیمت‌‌ها نیز مربوط به پنیر ایرانی پاستوریزه صفردرصد، روغن مایع ۲/ ۰درصد، کره پاستوریزه ۸/ ۰درصد و شیر پاستوریزه ۸/ ۰درصد است. گزارش مرکز آمار ایران تغییرات متوسط قیمت اقلام خوراکی منتخب در مناطق شهری در گروه‌های مختلف را مورد بررسی قرار داده است. بر این اساس در گروه نان و غلات شیرینی خشک با ۱/ ۵درصد، برنج ایرانی درجه یک با ۲/ ۲درصد و برنج خارجی درجه یک با ۹/ ۱درصد بیشترین افزایش قیمت را نسبت به ماه قبل داشته‌اند. در گروه گوشت قرمز، سفید و فراورده‌های آنها اقلام گوشت گوسفند با ۶/ ۷درصد، گوشت گاو یا گوساله با ۸/ ۴درصد و مرغ ماشینی با ۴/ ۳درصد بیشترین افزایش قیمت را نسبت به ماه قبل داشته‌اند. در گروه لبنیات، تخم‌مرغ و انواع روغن بیشترین افزایش قیمت نسبت به ماه قبل مربوط به تخم‌‌مرغ ماشینی با ۳/ ۴درصد و ماست پاستوریزه با ۶/ ۱درصد بوده است. در گروه میوه و خشکبار نیز بیشترین افزایش قیمت نسبت به ماه قبل مربوط به سیب با ۱/ ۶درصد، لیموترش و انار با ۴/ ۴درصد است. در گروه سبزیجات و حبوبات بیشترین افزایش قیمت نسبت به ماه قبل مربوط به گوجه‌فرنگی با ۶/ ۲۷درصد، خیار با ۴/ ۱۱درصد و بادمجان با ۳/ ۷درصد است. در گروه قند و شکر، آشامیدنی‌‌ها و سایر خوراکی‌‌ها بیشترین افزایش قیمت نسبت به ماه قبل مربوط به شکر با ۱۰درصد و قند با ۸/ ۹درصد است.

کاهش قیمت میوه‌های مورد مصرف

درصد تغییرات متوسط فروردین ماه نسبت به ماه قبل نشان می‌‌دهد که هندوانه با رشد منفی ۱/ ۲۴درصدی بیشترین کاهش قیمت را در میان خوراکی‌‌ها داشته است. علاوه بر آن روغن نباتی جامد با منفی۴/ ۱۲درصد، خربزه با منفی ۴/ ۷درصد، فلفل دلمه‌‌ای با منفی ۲/ ۵ و نوشابه گازدار با منفی ۹/ ۰درصد کاهش قیمت داشته‌‌اند. همچنین مقایسه قیمت‌‌های اقلام خوراکی در فروردین ماه نسبت به مدت مشابه در سال گذشته نشان‌دهنده آن است که سیب‌زمینی بیشترین افزایش قیمت و موز کمترین قیمت را را نسبت به سال گذشته داشته‌اند. بر اساس این گزارش، سیب‌زمینی با ۱۸۶درصد، گوجه فرنگی با ۱۵۵درصد و برنج ایرانی با ۱۱۴ بیشترین افزایش قیمت را داشته‌‌اند. همچنین کمترین افزایش قیمت در ماه فروردین نسبت به مدت مشابه در سال گذشته مربط به موز با ۱/ ۰درصد، هویج با ۷/ ۱درصد و پرتقال با ۳/ ۴درصد بوده است. همین گزارش نشان می‌‌دهد روغن نباتی جامد با رشد منفی ۴/ ۱۲ و خربزه با منفی ۴/ ۷درصد نسبت به سال گذشته با کاهش قیمت مواجه بوده‌‌اند.

لزوم بهبود معیشت برای توسعه

گزارش‌های رسمی نشان می‌‌دهد نرخ تورم در فروردین ماه۱۴۰۱ به‌صورت کلی افزایشی بوده است. نرخ تورم ماهانه فروردین ماه سال ۳/ ۳درصد بوده که نسبت به اسفندماه افزایش یافته است. تورم فروردین ماه برای گروه خوراکی‌‌ها، آشامیدنی‌‌ها و دخانیات برای خانوارهای شهری ۲/ ۳درصد و برای خانوارهای شهری ۴درصد بوده است. همچنین نرخ تورم سالانه برای خانوارهای شهری ۷/ ۳۸درصد و برای خانوارهای روستایی ۶/ ۴۱درصد بوده است. گزارش وزارت رفاه بیان می‌‌کند که تامین غذا و خوراکی همراه یکی از نیازهای اولیه بشر بوده است. شاید افزایش قیمت بسیاری از کالاها مانند طلا، سکه وحتی مسکن مردم را مجبور به خروج از بازار و نادیده گرفتن تقاضا کند. اما در بازار مواد غذایی هر‌قدر که قیمت‌‌ها افزایش یابد، باز تقاضا وجود دارد؛ زیرا ترجیحات انسان به این کالاها وابسته است. از این رو کوچک‌ترین افزایش قیمت در بازار مصرفی موادغذایی بلافاصله در زندگی و معیشت اقشار مختلف جامعه تاثیر می‌‌گذارد و شهروندان پیش از هربازاری تغییرات این بازار را لمس می‌‌کنند. به همین علت استراتژی توسعه نه‌‌تنها مستلزم تسریع رشد اقتصادی است، بلکه مستلزم آن است که سطح زندگی گروه‌های بسیاری وسیع جمعیت که عمدتا در جریان رشد اقتصادی ثابت مانده است، بهبود یابد.