توسعه ایرانی: با آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، آتش جنگ به کل منطقه خاورمیانه سرایت کرد و در این میان، امارات متحده عربی که در سالیان گذشته، روابط تجاری و اقتصادی خوبی با ایران داشت؛ یکی از اهداف تهران قرار گرفت.
حتی پس از برقراری آتشبس موقت در اوایل سال جاری، باز هم ایران در پاسخ به حملات آمریکا، به سمت پایگاههای آمریکا در امارات موشکپرانی میکرد که به وخیمتر شدن روابط دو کشور انجامید. وضعیت به شکلی شد که در روز گذشته، امارات اعلام کرد که همه روابط تجاری و مالی خود را با ایران متوقف میکند. این اقدام پس از آن صورت گرفت که این امیرنشین اعلام کرد روز سهشنبه با شلیک دو موشک از سوی ایران روبهرو شده است.
گفتنی است، امارات یکی از مهمترین و بزرگترین شرکاری تجاری ایران است. امارات یکی از مهمترین راههای دور زدن تحریمها، به ویژه در زمینه مبادلات بانکی است. امارات و ترکیه، میزبان بزرگترین جوامع ایرانیان در منطقه هستند- برآورد میشود حدود نیم میلیون ایرانی در امارات زندگی میکنند- به گزارش عصرایران، «یکی از ویژگیهای اصلی روابط اقتصادی ایران و امارات، نقش امارات به عنوان یک مرکز بازصادرات است. امارات طی سالهای گذشته خود را به یکی از مهمترین مراکز تجاری و لجستیکی جهان تبدیل کرده است. این کشور در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۳۰.۲ میلیارد درهم صادرات مجدد داشت که نشاندهنده اهمیت بسیار بالای این فعالیت در اقتصاد امارات است.»
اهمیت نقش امارات در تجارت خارجی ایران، که به واسطه تحریمها محدودتر از همیشه شده است، نشان میدهد که قطع روابط مالی و اقتصادی با این کشور، پیامدهای مطلوبی برای اقتصاد ایران ندارد. کما اینکه در همین مدت نیز تجار و فعالان اقتصادی ایرانی نسبت به زمینگیر شدن بارهای خود در بنادر امارات، گلهمند بودند. در هین رابطه، مارک کیمیت، ژنرال بازنشسته و دستیار پیشین وزیر امور خارجه آمریکا، مدعی شد با توجه به نقش این کشور حوزه خلیج فارس در اقتصاد ایران، تعلیق تجارت امارات با ایران میتواند تبعات سنگینتری نسبت به تحریمهای آمریکا داشته باشد.
۵۴۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری ایرانیها در امارات
علاوه بر نقش تجاری و مالی امارات برای ایران، شایان توجه است که این کشور یکی از مقاصد مهم ایرانیها برای سرمایهگذاری بوده است؛ هرچند که بسیاری از تحلیلگران نسبت به خروج سرمایه از کشور انتقاد دارند و این رفتار را بهمثابه یک روند مافیایی و الیگارشی در اقتصاد ایران تحلیل میکنند.
به گفته حسین راغفر، اقتصاددان، «در جنگ ۴۰ روزه اخیر و آسیبهایی که به امارات وارد شد، مشخص شد که ایرانیها ۵۴۰ میلیارد دلار در امارات سرمایهگذاری کردهاند. این پول، منابع ملی کشور است که از طریق همین شبکههای فساد از کشور خارج شده است. تا زمانی که این وضعیت ادامه دارد، علت وجود فساد و نابرابریها روشن است.»
اکنون با این سوال مواجه هستیم؛ در صورت تداوم روابط تیره با امارات، آیا سرمایههای ایران بازمیگردد یا مقاصد جدیدی میزبان سرمایههای ایران میشود؟
دور زدن تحریمها با امارات
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، در واکنش به قطع ارتباطات تجاری ایران و امارات، یادآور شد که سالیان سال است که ایران و امارات روابط تجاری تنگاتنگی دارند و این کشور همواره جزو ۲ تا ۳ شریک اول تجاری ایران بوده است.
مهراد عباد درباره شکل این روابط، بیان کرد: در سالهای اخیر، به واسطه تحریمها، شرکتهای ایرانی از امارات برای ترانزیت کالا استفاده میکردند به صورتی که کالاها را از جاهای دیگر خریداری و از امارات وارد کشور میکردند تا تحریمها را دور بزنند.
او درباره استفاده از امارات برای دور زدن تحریمها، افزود: بسیاری از فعالان اقتصادی، برای دور زدن تحریمها، اصلا در امارات شرکت ثبت کرده بودند؛ مخصوصا از چندسال پیش که امارات با ارائه یک طرح، اجازهی ثبت شرکت به ایرانیها هم داد و به همین دلیل سرمایه ایرانیها وارد این کشور شد.
این فعال اقتصادی همچنین به تولید برخی کالاها در امارات اشاره کرد و گفت: یک بخش دیگر از تبعات قطع ارتباط تجاری دو کشور، مربوط به کالاهایی است که در امارات تولید میشود. اکنون بسیاری نقش این عامل را نادیده میگیرند در صورتی که ایرانیها از کارخانههای اماراتی محصول خریداری میکردند که این اقلام نیز کالاهای تخصصی، و عمدتا مواد اولیه تولید بودند که به ایران وارد میشدند.
به گفته او، از سوی دیگر حجم صادرات غیرنفتی ایران به امارات، که عمدتا شامل مواد غذایی بود، هر ساله افزایش پیدا میکرد که این روند هم با مشکل مواجه شده است.
ضرر هر دو کشور از قطع ارتباط
عباد تصریح کرد که هر روز روابط بین دو کشور تیرهوتارتر میشود که این موضوع، اصلا به نفع طرفین نیست و هر دو طرف از این ماجرا، ضرر میکنند.
او با اشاره به نقش امارات در دور زدن تحریمها، به خصوص در حوزه بانکی، اظهار کرد: مرکز فعالیت بسیاری از صرافان در امارات بود که در این مدت مشکلات بسیاری برای صرافان نیز به وجود آمد. در این مدت برای دور زدن تحریمهای بانکی، به امارات، وابسته شده بودیم. البته در چندسال اخیر ترکیه نیز چنین کارکردی برای ما داشت؛ از زمانی که این کشور اجازه خرید ملک توسط ایرانیها را داد، سرمایهها وارد این کشور شدند و بخشی از فعالیت تجاری ما به واسطه ترکیه هم پیش میرفت.
عضو اتاق بازرگانی عنوان کرد: روابط با ترکیه باید گسترش پیدا کند زیرا رابطه ایران و امارات بهسرعت مانند گذشته نمیشود هرچند که در ادامه روند، باید با تمام کشورهای عربی روابط خوبی برقرار کنیم.
عباد تاکید کرد: اکنون به مراکز جایگزین برای فعالیتهای خود نیاز داریم. پاکستان یا کشورهای CIS حوزه دریای خزر نیز شاید گزینههای خوبی باشند و روابط با ترکیه نیز به قوت خود باقی است اما این پتانسیل استفاده از امارات باید در کشورهای دیگر توزیع شود تا بتوانیم تجارت خارجی خود را ادامه دهیم.
این فعال اقتصادی مطرح کرد: بسیاری از کشورها به شکل مستقیم با ایران رابطه تجاری ندارند و حتما باید در این میان واسطهای تعریف شود.
افزایش ۱۵ برابری هزینه حمل
عباد در ادامه، در پاسخ به این سوال که «آیا برقراری مجدد ارتباط با امارات جزو ضرورتهای تجارت خارجی اقتصاد ایران است؟»، بیان داشت: برقراری مجدد این ارتباط لازم است، اما واجب نیست. درحالحاضر نیز ارتباط ما با این کشور قطع شده و کالاها از طریق دریا، از امارات به سمت ایران حرکت نمیکنند اما تجارت خارجی کشور متوقف نشده است. بسیاری از کالاهای بازرگانان ایرانی در بندر «جبلعلی» متوقف شده و تنها بخش کوچکی از این کالاها از طریق دریا وارد کشور شده است.
این کارشناس حوزه تجارت خارجی افزود: در زمان امضای تفاهمنامه اولیه، برخی کشتیها به سمت ایران حرکت کردند. حتی بار مربوط به شرکت ما ۸ ماه در امارات متوقف شده بود اما در آن چند روز وارد کشور شد. این روند تنها چند روز ادامه پیدا کرد و باز هم حملونقل دریایی متوقف شد.
عباد عنوان کرد: برخی فعالان اقتصادی بار خود را از طریق عمان و ترکیه وارد کشور کردند که همین موضوع هزینه حملونقل را بسیار افزایش داده به صورتی که کرایه حمل بار شرکت ما، نسبت به یکسال گذشته، ۱۵ برابر شده است!
به گفته او، اکنون برخی صحبت از کرایه حمل ۲۰ تا ۲۵ هزار دلاری میکنند در حالی که در سال گذشته، یک کشتی تنها با ۱۰۰۰ دلار از سمت امارات به بنادر ایران حرکت میکرد.
سرمایهها به ایران بازنمیگردد
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی درباره اینکه «اگر وضعیت روابط تیرهوتار با امارات ادامه پیدا کند، آیا این احتمال وجود دارد که سرمایههای ایرانی در امارات، مجددا وارد کشور شوند؟»، پاسخ داد: به نظر من اگر همین روند ادامه پیدا کند، باز هم سرمایهها به کشور بازنمیگردند.
عباد مطرح کرد: اصولا سرمایهگذاران سرمایههای خود را وارد کشورهایی میکنند که وضعیت اقتصادی آنها، ثبات داشته باشد و یا از لحاظ شاخصهای اقتصادی و سرمایهگذاری، وضعیت مطلوبی داشته باشند که در نهایت، ریسکها را پوشش دهد.
او در پایان اظهار داشت: در صورت تداوم این شرایط، احتمالا سرمایههای ایرانی وارد دیگر کشورها بشوند و تقریبا اکنون نیز این روند آغاز شده و برخی از سرمایهها از امارات به سمت ترکیه حرکت کرده است اما اگر شرایط به وضعیت مطلوب گذشته بازگردد، ممکن است سرمایهها در امارات باقی بماند.
- 14
- 4
