توسعه ایرانی: بعد از وارد شدن آسیب به زیرساخت‌های کشور در جنگ، بسیاری از کارشناسان هشدار دادند که تبعات آسیب به صنایع مادر در دیگر بخش‌های زنجیره صنعت مشاهده خواهد شد. در کمتر از یک ماه، شوک این آسیب‌های جنگی به اقتصاد کشور تحمیل شد و در سمت عرضه، قیمت مواد اولیه تولید افزایش بسیاری یافتند. در صنعت ساختمان، این شوک هنوز تخلیه نشده و قیمت مصالح ساختمانی همچنان سرسام‌آور هستند.
در آخرین آمارها، قیمت سیمان از ۱۷۰ هزارتومان در فروردین ۱۴۰۵، به ۴۹۰ هزارتومان در مهرماه رسیده که یک افزایش ۱۹۰ درصدی داشته است. قیمت گچ نیز در این ۷ ماه، از ۹۰ هزارتومان به ۲۰۰ هزارتومان رسیده که افزایش ۱۲۰ درصدی را ثبت کرده است. در همین مدت، قیمت ماسه با افزایش ۱۷۰ درصدی، از ۶۰۰ هزارتومان به ۱ میلیون و ۶۰۰ هزارتومان رسیده است. «آجر سفالی ۱۰» در فروردین ۱۴۰۵، ۸۵۰۰ تومان قیمت داشته که اکنون با افزایش ۱۰۰ درصدی، به ۱۷ هزارتومان رسیده است.
برخی فعالان اقتصادی اعتقاد دارند که تاثیر جنگ بیش از عوامل دیگر بوده است اما برخی کارشناسان صنعت ساختمان تاکید دارند که برخی صنایع مصالح ساختمانی، با رفتارهایی مانند احتکار و غیره، گرانی مصنوعی در بازار ایجاد کرده‌اند.
مصالح ساختمانی ۲۷۰ درصد گران شد
پس از توقف موقت جنگ نظامی در اوایل سال جاری، فعالان صنعت ساختمان درباره موج گرانی مصالح ساختمانی ابراز نگرانی کردند و اظهارات مختلفی درباره مقدار افزایش آن ارائه دادند.
در این راستا، فرشید پورحاجت، دبیر کانون سراسری انبوه‌سازان، در گفت‌وگو با مهر، اعلام کرده بود: «بر اساس آمارهای رسمی، قیمت مصالح ساختمانی بین ۴۰ تا ۲۷۰ درصد افزایش یافته است. البته این به معنای افزایش ۲۷۰ درصدی همه مصالح نیست، بلکه برخی اقلام مانند محصولات پتروشیمی به دلیل شرایط جنگی تا این میزان رشد قیمت را تجربه کرده‌اند. همزمان با افزایش قیمت مصالح، هزینه‌های تولید نیز افزایش یافته و این موضوع به‌طور مستقیم بر هزینه ساخت مسکن اثر گذاشته است.»
او افزوده بود: «در شرایط فعلی، میانگین هزینه ساخت یک ساختمان پنج‌طبقه در کشور حدود متری ۶۰ میلیون تومان برآورد می‌شود که نسبت به سال گذشته حدود ۷۰ درصد افزایش داشته است.»
بی‌ثباتی نرخ ارز، مهمترین مشکل صنعت مصالح ساختمانی
در طرف دیگر، فعالان صنعت مصالح ساختمانی ابراز دارند که مجموع مشکلات اقتصادی کشور در سال جاری، بر این صنعت هم بی‌تاثیر نبوده و گرانی محصولات در این حوزه نیز متاثر از شرایط کلان اقتصاد کشورست.
در همین زمینه، مرتضی قدیری، فعال حوزه مصالح ساختمانی، با اشاره به چالش‌های موجود در این بازار، به تجارت‌نیوز گفته بود: «یکی از مهمترین مشکلات فعلی، بی‌ثباتی نرخ ارز است؛ بسیاری از مواد اولیه و حتی برخی کالاهای مصرفی این حوزه وابسته به واردات‌اند و همین مسئله باعث شده تعادل قیمتی از بین برود و بازار با نوسان‌های جدی مواجه شود. وقتی ثبات ارزی وجود نداشته باشد، هزینه‌ها به‌صورت قابل توجهی تغییر می‌کند و برنامه‌ریزی برای تولید و فروش دشوار می‌شود.»
او همچنین به رکود بازار مصالح ساختمانی اشاره و اظهار کرده بود: «با توجه به شرایط اقتصادی، افزایش قیمت ارز و بالا رفتن هزینه حامل‌های انرژی، هزینه‌های تولید نسبت به سال قبل رشد داشته و حتی دستمزد نیروی کار نیز افزایش یافته است. وقتی هزینه‌ها افزایش پیدا می‌کند اما درآمدها ثابت می‌ماند، قدرت خرید کاهش می‌یابد و مصرف‌کننده ناچار به مدیریت و محدود کردن هزینه‌های خود می‌شود. افت توان خرید و احتیاط مصرف‌کنندگان در تأمین نیازهای ساختمانی به کاهش تقاضا منجر شده و همین موضوع رکود در بازار مصالح ساختمانی را عمیق‌تر کرده است.»
کاهش ۳۰ درصدی تولید مصالح ساختمانی با قطعی گاز
یکی از چالش‌های کنونی صنعت‌گران، ناترازی انرژی و قطعی‌های مکرر برق و گاز واحدهای تولیدی است که صنعت مصالح ساختمانی نیز از این موضوع مستثنی نبوده و این مشکل بیش از همه خود را در تولید سیمان نشان داده است.
رئیس اتحادیه تولیدکنندگان مصالح ساختمانی مشهد با اشاره به احتمال قطع گاز کارخانه‌های تولید مصالح مشهد، به ایسنا گفته بود: «قطع گاز می‌تواند تولید مصالح ساختمانی در مشهد از جمله آجر، گچ و سیمان را بیش از ۳۰ درصد کاهش دهد.» کاظم آردی همچنین عنوان کرده بود: «واحدهای تولیدی و کامیون‌ها به شدت از سهمیه گازوئیلی که به آن‌ها تعلق می‌گیرد، ناراضی هستند؛ ۵۰ درصد شرکت‌های تولیدی و کامیون‌ها به مدت ۱۰ الی ۱۵ روز گازوئیل ندارند و به تبع این شرایط در ماه‌های آینده با افزایش قیمت و عوارض در تولیدات مصالح ساختمانی مواجه خواهیم شد.»
به گفته او، «شرکت گاز و برق نیز قیمت قبوض را افزایش دادند و شرکت برق جریمه‌هایی اعلام کرده که نسبت به سال گذشته قابل مقایسه نیست و برخی از کارخانجات تولیدکننده مصالح ساختمانی ۳۰ الی ۴۰ برابر مصرف خود جریمه می‌شوند.»
زنگ خطر تازه برای بازار مسکن
افزایش بیش از ۱۰۰ درصدی قیمت تمام مصالح ساختمانی، موجب هشدار برخی کارشناسان مسکن شده است چرا که این موضوع می‌تواند قیمت ساخت را افزایش دهد که خطری جدید برای بازار راکد و بحران‌زده مسکن است.
در گزارش معاونت اقتصادی و برنامه‌ریزی اتاق اصناف ایران در این‌باره، آمده است: «برخی پیمانکارانی که قراردادهای مقطوع بسته بودند، برای ادامه کار با قیمت‌های قبلی با مشکل مواجه شدند و درخواست‌هایی برای اصلاح یا متمم قرارداد شکل گرفت. همچنین سازندگانی که به پیش‌فروش اقساطی متکی بودند، با فاصله میان اقساط وصولی و هزینه روز خرید آهن و تأسیسات روبه‌رو شدند؛ وضعیتی که می‌تواند سرعت اجرای پروژه را کاهش دهد.»
همچنین در گزارش اقتصادآنلاین، نوشته شده است: «با این حال، نمی‌توان نتیجه گرفت که هر افزایش قیمت مصالح، به همان نسبت قیمت فروش مسکن را بالا می‌برد. در بازاری که توان خرید خانوارها محدود است، سازنده ممکن است نتواند تمام افزایش هزینه را به خریدار منتقل کند. در چنین شرایطی، بخشی از فشار در قالب کاهش حاشیه سود، توقف پروژه، کوچک‌تر شدن واحدهای جدید یا کاهش کیفیت و تغییر برند تجهیزات ظاهر می‌شود.»
افزایش بیش از ۱۰۰ درصدی میانگین قیمت مصالح
رئیس هیات‌مدیره انجمن انبوه‌سازان مسکن و ساختمان استان تهران در گفت‌وگو با «توسعه ایرانی»، درباره دلایل افزایش قیمت مصالح ساختمانی، اظهار کرد: علت افزایش قیمت مصالح را باید در ناترازی انرژی، افزایش قیمت ارز، فزاینده شدن هزینه دستمزد، حمل‌ونقل و غیره، جست.
رامین گوران عنوان کرد: البته قیمت تمام مصالح به یک اندازه تغییر نکرده است. به صورت متوسط، قیمت مصالح ساختمانی نسبت به بهار سال گذشته، بیش از ۱۰۰ درصد افزایش قیمت داشته است. اما باید توجه داشت که میانگین افزایش قیمت ۱۰۰ درصد بوده و قیمت برخی مصالح کمتر از این مقدار و قیمت برخی دیگر نیز بیش از این مقدار، تغییر داشته است و حتی شاهد افزایش قیمت ۳۰۰ درصدی برای برخی مصالح بوده‌ایم. او درباره تبعات جنگ بر افزایش قیمت مصالح ساختمانی، مطرح کرد: در طول جنگ، ضربات بسیار بدی به صنایع مادر ایران وارد شد و این ضربات بر افزایش قیمت مصالح تاثیر گذاشته است.
این فعال اقتصادی همچنین درباره تاثیر احتکار بر قیمت مصالح ساختمانی گفت: به صورت کلی شاهد احتکار هم در بازار بودیم اما تاثیر آن به اندازه شرایط جنگی نبوده است. در این مدت، برخی موارد احتکار کشف شد اما باز هم باید توجه کرد که نگهداری مصالح با احتکار متفاوت است و تمام این مسائل را نمی‌توان ذیل احتکار درنظر گرفت.
افزایش بیش از ۲ برابری قیمت مسکن
گوران درباره تاثیر افزایش قیمت مصالح ساختمانی بر قیمت مسکن، بیان داشت: باید درنظر داشت که قیمت ساخت متناسب با میزان افزایش در قیمت مصالح ساختمانی، تغییر نمی‌کند.
به گفته او، نوسانات بازار تاثیر بیشتری بر قیمت مسکن دارد و در شرایطی، ممکن است افزایش قیمت مصالح خود را در افزایش قیمت ساخت نشان ندهد و این دو موضوع، دو مقوله جدا از هم هستند.
رئیس هیات‌مدیره انجمن انبوه‌سازان مسکن و ساختمان استان تهران توضیح داد: در چندسال اخیر، قیمت مصالح ساختمانی و قیمت ساخت، دو محور با دو مسیر متفاوت بوده‌اند؛ در مقاطعی قیمت مصالح ساختمانی افزایش یافت اما شاهد افزایش قیمت ساخت نبودیم زیرا چندان ارتباط مستقیمی به هم ندارند و قیمت مسکن بیش از مصالح، به تقاضا و قدرت خرید موجود در بازار بستگی دارد.
گوران درباره قیمت‌های جدید بازار مسکن، مطرح کرد: در بازار مسکن اتفاقات بسیاری افتاده است؛ پس از جنگ ۴۰ روزه، افزایش قیمت‌ها شروع شد و این افزایش از ۲ برابر نیز عبور کرده است. اکنون بازار به شدت راکد است و در بازار شاهد رکود تورمی هستیم.
او در پایان تصریح کرد: اکنون نمی‌توان با مدل‌های قبلی ساخت‌وساز ادامه داد چرا که فاقد توجیه شده‌اند و برای ادامه مسیر، نیازمند نقشه جدیدی برای صنعت ساختمان هستیم.
- 13
- 4
