وقتی همه از کنکور سهم دارند

به‌گفته نایب‌رئیس کمیسیون آموزش‌ و ‌تحقیقات مجلس قانون حذف کنکور است و به قوت خودش باقی است، اما در این میان وزارت‌ علوم و سازمان‌سنجش می‌گویند که ما درصد تاثیر قطعی را بالا می‌بریم تا جامعه کمی برای انجام این کار آمادگی پیدا کند. داوود محمدی افزود: «طبیعتا در روند اجرای یک قانون ممکن است، مشکلاتی به وجود بیاید، همچنان این مساله مطرح شده و مخالفان زیادی دارد، اما باید آمادگی لازم در میان دانش‌آموزان به وجود بیاید تا به مرور حذف‌ کنکور صورت بگیرد. طبیعتا یکی از راه‌ها این است که درصد تاثیر ‌قطعی را بالا ببرند تا منجر به حذف کنکور شود.» کنکور پایان دارد، اما زمان آن مشخص نیست. بنابراین گویا همچنان صرفا باید امیدوار بود که مسئولان پایانی را برای آن متصور شده‌اند؛ هرچند به نظر می‌رسد این قصه سر دراز دارد!

به‌گفته رئیس سازمان‌سنجش آموزش کشور مادامی که جایگزین مورد اعتماد برای کنکور وجود نداشته باشد حذف این آزمون به‌جایی نمی‌رسد و موسسات‌آموزشی با توجه به نیاز مردم کلاس‌های خود را برگزار می‌کنند. ابراهیم خدایی با اشاره به نقش مافیای ‌کنکور در حذف ‌نشدن آزمون‌سراسری اظهار کرد: «موسسات ‌آموزشی نقشی در حذف‌ نشدن کنکور ندارند، زیرا روش موسسات متناسب با تصمیمات تغییر می‌کند. به طور‌مثال به‌جای کلاس‌های تست‌زنی کلاس‌های ارتقا‌ی‌معدل برگزار می‌کنند.» گفتنی‌است اولین کنکور ایران در سال ۱۳۴۸ برگزار شد و ۴۷ هزار و ۷۰۳ نفر داوطلب داشت. بنابراین در آستانه نیم‌ قرنی گشتن این آزمون در ایرانیم و همچنان نمی‌دانیم باید با این غول یک چشم و بدادا چه کرد!

وزیر آموزش‌و‌پرورش با بیان اینکه برنامه‌درسی به شدت در معرض تهدید از سوی دایه‌های مهربان‌تر از مادر قرار گرفته است، گفت: امروز کلاس‌ها و آزمون‌های‌کنکوری و حجم کتاب‌های کمک‌آموزشی، برنامه‌درسی را تحت‌الشعاع قرار داده است. در ‌حالی که برخی از این کتب از حداقل استاندارد‌ها نیز برخوردار نیستند. محمد بطحائی افزود: در مسیری افتاده‌ایم که معلم و کارشناس برنامه‌آموزشی تلاش کرده تا حس‌ پرسشگری را در دانش‌آموزان شکوفا کند، اما یک موسسه غیرحرفه‌ای می‌آید و یک کتاب حل‌المسائل ارائه می‌دهد و همه نقشه‌های ما را نقش بر آب می‌کند.

او به عواقب این امر اشاره کرد و گفت: به عنوان‌مثال دانش‌آموز احساس بی‌نیازی از حضور در مدرسه می‌کند، به ویژه وقتی تبلیغات گسترده موسسات‌کنکوری را در صدا و سیما و... مشاهده می‌کند. همچنین شاهد لجبازی برخی موسسات هستیم و گویی می‌خواهند با این منطق علنی، یک کشتی جانانه بگیرند ما برای مقابله با این آسیب‌ها برنامه‌هایی، چون حذف آزمون‌ها را از دوره ابتدایی شروع کردیم. بطحائی ادامه داد: هرچند هنوز زورمان به این موضوع در دبیرستان نرسیده و کنکور هنوز سرجایش خودش است؛ در واقع تا کنکور باشد فساد‌های چند میلیارد‌تومانی نیز سر جایش باقی است.

او با بیان اینکه استفاده و توصیه به کتب حل‌المسائل، برگزاری آزمون‌های پیشرفت‌تحصیلی، سنجش‌هوش و استعداد در دوره ‌ابتدایی به جد برخورد می‌کنیم، گفت: مدیر مدرسه مسئولیت مستقیم این امر را بر عهده دارد. بطحائی با اشاره به در خطر بودن دانش‌آموزان‌ابتدایی از حیث فعالیت‌های پرورشی‌و‌تربیتی گفت: باید موانع را کنار بزنیم، هرچند نشانه‌ها حاکی از آن است که کمی لج‌بازی با نظام آموزش‌و پرورش در حال وقوع است و شاید یکی از دلایل رونق یافتن این بازار مکاره، ضعف ما در برنامه درسی باشد.

آموزش و پرورش بخواهد، می‌شود

سخنگوی کمیسیون آموزش‌ و ‌تحقیقات مجلس با رد سخنان وزیر مبنی بر آنکه آموزش‌وپرورش زورش به کنکور نمی‌رسد، می‌گوید: در صورت اراده آموزش‌و‌پرورش زور آن به کنکور می‌رسد. میرحمایت میرزاده می‌افزاید: در این راستا مدارس خاص باید حذف شوند، زیرا این مدارس زمینه را برای کنکوری‌شدن و تشکیل کلاس‌های تست دانش‌آموزان فراهم می‌کنند. او خاطرنشان می‌کند: همچنین با وجود این مدارس سند تحول ‌بنیادین نیز اجرا نمی‌شود و کنکور پابرجا می‌ماند. میرزاده می‌افزاید: هنگامی که دانش‌آموزان از دوره ابتدایی به فکر کلاس‌های‌ تست و مدارس خاص هستند، از نظر ذهنی برای کنکور آماده می‌شوند.

او می‌گوید: در راستای حذف کنکور نباید اجازه برگزاری هیچگونه آزمون‌تستی در مدارس داده شود و مساله نهایی شدن سوالات امتحانات نهایی و مشکلات این امتحانات حل شود تا این وزارتخانه متهم نشود که سوابق استاندارد تحصیلی ندارد و نمرات آن فاقد ارزش و اعتبار است. در ادامه قانون نیز به مرور زمان اجازه حذف کنکور و اجرای سوابق ‌تحصیلی را می‌دهد. میرزاده تاکید می‌کند: بیشترین کتاب‌های کمک‌درسی از طریق مدارس توزیع می‌شوند و ثبت‌نام کلاس‌های کنکور در مدارس انجام می‌گردند و مدارس می‌توانند اجازه توزیع این کتاب‌ها، تبلیغات و ثبت‌نام‌ها را ندهند.

او می‌افزاید: داشتن اراده لازم برای این اقدامات سبب افزایش ارزش کتاب‌های درسی و نمرات دانش‌آموزان می‌شود. او تاکید می‌کند: این وزارتخانه به قدری درگیر مطالبات ‌مالی فرهنگیان و مدارس هستند که زمانی برای رسیدگی به این موضوع ندارد. بنابراین مقدمات لازم برای این اصلاحات باید برای این وزارتخانه فراهم شود و مشکلات‌مالی آموزش‌وپرورش رفع شود و در این صورت کنکور حذف‌شدنی است.

انتفاع سازمان سنجش از کنکور

یک کارشناس آموزش در گفت‌وگو با «آرمان» در ارتباط با دلایل عدم‌حذف کنکور می‌گوید: آموزش‌وپرورش و سازمان سنجش تاکنون به عنوان مخالفان کنکور اگر از عدم‌حذف آن منتفع شده یا نشوند، اما هیچ راهکار جایگزینی برای ورود افراد به دانشگاه ندارند. محمدرضا نیک‌نژاد می‌افزاید: تمام دانشگاه‌ها آزاد یا پیام‌نور نیستند که دانشجویان برای ثبت‌نام نیازمند پرداخت پول و وجود صندلی خالی باشند؛ برخی دانشگاه‌های معتبر مانند تهران، شیراز، اصفهان و تبریز ریشه‌ دارند و رقابت برای ورود افراد در آنها زیاد است. او می‌گوید: کنکور اکثر مراکز دانشگاه‌ آزاد به راحتی حذف می‌شود، اما رقابت دانشگاه‌های دولتی و سراسری اصل است.

او خاطرنشان می‌کند: آموزش وپرورش یک- دو سال است گفتمان حذف کنکور را به راه انداخته و این دستاورد خوبی است، اما راهکار عملی نداده است. اراده این وزارتخانه به حذف کنکور است، اما انتفاع سازمان سنجش به پایداری کنکور است، زیرا هر سال بیش از یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر برای ورودی دانشگاه‌ها ثبت‌نام می‌کنند. برخی آزمون‌های قبولی دانشگاه‌ها نیازی به کنکور سراسری ندارند، اما برای ثبت‌نام حداقل ۸۰ تومان به سازمان سنجش واریز می‌شود.

احتمالا برخی در بدنه آموزش و پرورش نیز منافعی از عدم‌حذف کنکور می‌برد، اما امروز سخن از حذف آن سخن به‌میان می‌آید! نیک‌نژاد می‌افزاید: بخشی از طرح حذف کنکور برعهده آموزش‌وپرورش و سازمان سنجش است، اما پروژه دارای اشکال است، زیرا منافع‌ مالی حداقل برای هر یک از این دو وجود دارد و درآمدهای آنها را کاهش می‌دهد. او می‌گوید: از سوی دیگر مراکز و کلاس‌های‌کنکور در این سرزمین ریشه دوانیده‌اند و یک‌شبه نمی‌توان آنها را حذف کرد و در مقابل حذف کنکور سنگ‌اندازی می‌کنند.

سنجش‌های دانش‌آموزان در دوره تحصیل ملاک خوبی برای انتخاب دانشجو برای دانشگاه‌های مطرح نیست. نیک‌نژاد می‌گوید: اگر مسئولان با آموزش‌وپرورش همکاری نمی‌کنند وزیر آنقدر باید زمزمه حذف کنکور را در افکار عمومی مردم طنین‌انداز کند تا همدلی‌های اجتماعی به فشار اجتماعی برای حذف کنکور تبدیل شود. او می‌افزاید: گاهی پیش از انتشار کتاب‌های‌درسی برخی مسئولان آموزش‌وپرورش با مسئولان انتشار کتاب‌های کمک‌درسی جلسه هم‌اندیشی دارند! بنابراین شاید زیردستان وزیر در موقعیت مشکلات مادی یا غیرمادی قرار گیرند که گوش شنوایی برای حرف بطحائی ندارند. اما ناشران کتاب‌های‌درسی سرمایه و در آموزش و پرورش نفوذ دارند.

بنابراین پول‌ آنها قادر به تغییر تصمیم‌سازی‌هاست. نیک‌نژاد تاکید می‌کند: آموزش و پرورش قادر به توقف پخش تبلیغات کتاب‌های‌کنکوری و کمک‌درسی از رسانه‌ملی نیست، زیرا این ناشران ثروتمند هستند. بنابراین باید با معلمان‌، جامعه، دانش‌آموزان بی‌پرواتر سخن گفت تا این بیماری زمین‌گیرکننده آموزشی درمان شود و سازمان به هدف‌های آموزشی خود دست یابد.

آرزو ضیایی