شبانه‌روز ۲۵ ساعت می‌شود!

به گزارش ایسنا، چه می‌شد اگر یک شبانه‌روز ۲۵ ساعت طول می‌کشید؟ امروزه این موضوع غیرممکن به نظر می‌رسد، اما اگر روزی پای «ساعت کبیسه» به میان بیاید، آیندگان ما در حدود ۱۰۰۰ سال دیگر ممکن است دقیقاً چنین تجربه‌ای داشته باشند.

دانشمندان، دیپلمات‌ها و مسئولان تنظیم زمان در سراسر جهان، روز پنج‌شنبه در کنفرانسی در پاریس با این ایده موافقت کردند.

در «کنفرانس عمومی اوزان و مقیاس‌ها»(CGPM) که امسال برگزار شد، مقامات با اکثریت قاطع آرا به پایان دادن به رویه افزودن «ثانیه‌های کبیسه» رأی دادند.

این کنفرانس‌ها هر چهار سال یک‌بار توسط «دفتر بین‌المللی اوزان و مقیاس‌ها»(BIPM) برگزار می‌شوند و در آنها مسائل مربوط به اندازه‌گیری با کشورهای عضو از سراسر جهان مورد بحث قرار می‌گیرد.

«ثانیه کبیسه» چرا به کار گرفته شد؟

سیستم افزودن ثانیه‌های کبیسه در سال ۱۹۷۲ و به درخواست دانشمندانی ایجاد شد که متوجه شده بودند سرعت چرخش زمین رو به کاهش است. این سیستم با هدف هماهنگ نگه داشتن مرجع زمان استاندارد جهانی با چرخش زمین معرفی شد.

«زمان هماهنگ جهانی»(UTC) مقیاس زمانی استاندارد در جهان است که نخستین بار در سال ۱۹۶۰ پایه‌گذاری شد تا ساعت‌ها در کشورها و مناطق زمانی مختلف با یکدیگر هماهنگ باشند.

این زمان به عنوان میانگین وزنیِ ساعت‌های اتمی در سراسر جهان محاسبه شده و توسط «دفتر بین‌المللی اوزان و مقیاس‌ها» که مرجع رسمی «زمان هماهنگ جهانی» محسوب می‌شود، اعلام می‌گردد.

این زمان استاندارد بسیار حیاتی است و تعیین می‌کند که رایانه‌ها، تلفن‌ها، کشتی‌ها، هواپیماها، ماهواره‌ها و سایر ابزارها چگونه زمان را نشان دهند. «سامانه موقعیت‌یاب جهانی»(GPS) نیز مرجع زمانی خود را از UTC دریافت می‌کند.

دانشمندان با استفاده از این روش توانسته‌اند طی نزدیک به پنج دهه، UTC را با UT1 (زمانی که بر اساس چرخش زمین محاسبه می‌شود) با اختلاف کمتر از یک ثانیه هماهنگ نگه دارند و از به‌هم‌ریختگی و ناهماهنگی ساعت‌های جهانی جلوگیری کنند.

هر چند سال یک‌بار، یک «ثانیه کبیسه» به ساعت جهانی افزوده می‌شد تا از فاصله گرفتن بیش از حد این دو مقیاس زمانی از یکدیگر جلوگیری شود. از سال ۱۹۷۲ تاکنون، در مجموع ۲۷ «ثانیه کبیسه» به زمان رسمی زمین اضافه شده است.

چرخش زمین و عقب راندن زمان

دانشمندان در اواسط دهه ۲۰۱۰ متوجه شدند که سرعت چرخش زمین رو به افزایش است و ممکن است حتی تا سال ۲۰۲۹، به جای افزودن یک ثانیه کبیسه، لازم شود یک ثانیه از زمان حذف گردد.

این موضوع سال‌ها است که جامعه علمی را نگران کرده است.

مهندسان در بیانیه‌ای اعلام کردند که یک «ثانیه کبیسه منفی» (حذف یک ثانیه) می‌تواند حکم یک «بحران کوچک Y2K» (مشابه مشکل سال ۲۰۰۰ در رایانه‌ها) را داشته باشد. این اتفاق ناگهان زمان را یک ثانیه به عقب می‌راند و موجب هرج‌ومرج در زیرساخت‌های دیجیتال ما می‌شود.

بنابراین دانشمندان برای پرهیز از اعمال ثانیه‌های کبیسه منفی توافق کردند که بازه مجازِ اختلاف زمانی را گسترش داده و آن را به یک «ساعت کبیسه» برسانند.

نیک استاماتاکوس(Nick Stamatakos)، رئیس بخش «جهت‌گیری زمین» در رصدخانه نیروی دریایی ایالات متحده که مدیریت شبکه جی‌پی‌اس این کشور را بر عهده دارد، گفت: اجتناب از ثانیه‌های کبیسه منفی، محرک اصلی برای گسترش این بازه زمانی میان UTC (زمان هماهنگ جهانی) و UT1 (زمان جهانی بر اساس چرخش واقعی زمین) بوده است.

به جای استفاده از ثانیه‌های کبیسه توافق شده است که اختلاف (یا انحراف) بیشتری میان UTC و UT1 نسبت به گذشته پذیرفته شود.

دانشمندان می‌گویند در صورتی که وضعیت به مرحله بحرانی برسد، به جای «ثانیه کبیسه»، یک «ساعت کبیسه» اعمال خواهد شد.

جایگزینی ثانیه‌های کبیسه با یک ساعت کبیسه، سقف اختلاف مجاز میان UT1 و UTC را به ۳۶۰۰ ثانیه افزایش می‌دهد. هرچند دانشمندان خاطرنشان می‌کنند که وقوع چنین شرایطی هنوز بیش از ۱۰۰۰ سال با زمان حال فاصله دارد.

بیشتر ما شاهد این تغییر نخواهیم بود، چرا که گذار به یک سیستم زمانی پیوسته، نیازمند سپری شدن نزدیک به ۲۵ نسل از زندگی بشر است. تا آن زمان، حذف ثانیه‌های کبیسه مدیریت زیرساخت‌های دیجیتال را آسان‌تر کرده و احتمال بروز اشکالات فنی (باگ‌ها) یا قطعی خدمات را که ناشی از ناپیوستگی‌های زمانی (ناشی از ثانیه‌های کبیسه) است، کاهش می‌دهد.

این تصمیم پس از نزدیک به سه دهه بحث و گفتگو اتخاذ شد.

نوئل دیمارک(Noël Dimarcq)، دانشمند ارشد مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه(CNRS) و رئیس «کمیته مشورتی زمان و فرکانس» در «دفتر بین‌المللی اوزان‌ و مقیاس‌ها» درست پیش از رأی‌گیری گفت: پس از ۳۰ سال بحث و گفتگو، ما اکنون آماده‌ایم.

بر اساس مقاله‌ای که در نشریه «Scientific Research» منتشر شده، دانشمندان اعلام کردند که این تغییر سال آینده در «روز جهانی اندازه‌شناسی» که هر سال مصادف با ۲۰ مه است، اجرایی خواهد شد.