روش های تامین واکسن کرونا در ایران؛ از خرید واکسن چینی تا تولید در داخل!

به گزارش ایسنا، ماه ها از شیوع کووید- ۱۹ در جهان و ایران می گذرد. هرچند که از همان روزهای ابتدایی اعلام می شد که ساختار این ویروس پیچیده به گونه ای است که میتواند بارها و بارها جهش داشته باشد، ولی به هر حال چشم امید بشر به ساخت دارو یا واکسنی بود که بتواند در مقابل شیوع گسترده و مرگ و میر بالای ناشی از این ویروس قد علم کند. بر همین اساس بود که کمپانی های بزرگ واکسن سازی در جهان دست به کار شدند تا راه ۱۰ تا ۱۵ ساله تولید واکسن را تنها در چند ماه طی کنند.

باید توجه کرد که حساسیت های زیادی در دنیا بر روی ساخت واکسن وجود دارد؛ چراکه واکسن ها از ویروس ضعیف شده یا کشته شده ساخته میشوند و باید به انسان های سالم تزریق شوند و آن ها را در برابر بیماری ایمن کنند. بدین ترتیب باید حتماً ایمنی و اثربخشی آنها بارها و بارها ارزیابی شده و مراحل مختلفی را از سر بگذراند؛ به طوریکه گفته می شود، ساخت یک واکسن ممکن است ۱۲ تا ۱۵ سال طول بکشد.

ولی در دوران کرونا (corona) ، شرایط زندگی بشر اضطراری است و بر همین اساس کشورها از جمله کشور ما بر آن شدند تا طی چند ماه یا نهایتا یک سال واکسنی برای کرونا (corona) تولید کنند تا جان انسان را نجات دهد؛ کاری که چندان ساده به نظر نمی آمد و اوایل هم عنوان می شد دسترسی به واکسن زودتر از دو سال امکانپذیر نیست، ولی این اتفاق سریعتر از پیش بینی های صورت گرفته افتاد.

#واکسن_ بخرید

بر همین اساس بود که پس از گذشت چند ماه زمزمه هایی از ساخت واکسن هایی مانند واکسن کرونای دانشگاه آکسفورد، واکسن فایزر آمریکا که با مشارکت شرکت آلمانی بین تک تولید شد، واکسن شرکت آمریکایی مدرنا، چند واکسن در چین، روسیه و... مطرح شد. از طرفی کشورهایی مانند آمریکا، انگلیس، کانادا و... اقدام به خرید این واکسن ها کردند تا واکسیناسیون بر علیه کووید- ۱۹ را برای مردم شان شروع کنند. مسئولان کشور ما هم اعلام کردند که به شرط ایمنی و اثربخشی این واکسنها و البته حق انتخاب از سبد کووکس اقدام به خرید واکسن خواهند کرد، ولی در ادامه مسیر تحت‌تأثیر تحریم ها، مشکلاتی در نقل و انتقال پول بوجود آمد و برخی اخبار حاشیه ای این موضوع نیز منجر به مطالبه ای در فضای مجازی جهت تامین واکسن با هشتگ« #واکسن_ بخرید» شد.

در این میان سازمان بهداشت جهانی نیز که مجموعه ای با عنوان کووکس را برای دسترسی عادلانه به واکسن کرونا برای تمام کشورها به ویژه کشورهای در حال توسعه و با درآمد پایین ایجاد کرده، اعلام کرد که کشورها میتوانند از طریق این مجموعه در صف خرید واکسن کرونا قرار گیرند.

۳ مسیر تامین واکسن کرونا (corona) در ایران

در کشور ما نیز بارها اعلام شده بود که به محض تائید هر یک از واکسن های کرونا از سوی مراجع بین المللی، نسبت به خرید آن اقدام می شود. بر همین اساس دکتر سعید نمکی- وزیر بهداشت تأکید کرد که تامین واکسن کرونا را از سه مسیر دنبال می کند؛ نخست، خرید واکسن از منابعی است که در دنیا تائید شدند که به گفته وزیر بهداشت ایران چهار منبع را برای خرید واکسن انتخاب نموده است تا از این روش حدود ۱۸ میلیون دوز واکسن کرونا را خریداری کند.

بر اساس اعلام نمکی، در مسیر دوم تهیه واکسن باید بتوانیم در قالب قرارداد مشترک، تولید داخل و دانش فنی بیرون مسیر را دنبال کنیم که در این زمینه با دو و سه کشور خوب پیش رفتیم.

او در مورد مسیر سوم تهیه واکسن، خاطرنشان کرد :مسیر سوم تکیه بر دانش و تولیدات داخلی است.

مسیر اول؛ جزییات خرید خارجی واکسن کرونا (corona) 

باید توجه کرد که خرید واکسن کرونا از منابع خارجی از دو مسیر دنبال می شود؛ یکی خرید واکسن از مجموعه کووکس که زیر نظر سازمان بهداشت جهانی است و دوم خرید مستقیم از شرکت های تولیدکننده واکسن کرونا در دنیا که توانسته اند مجوزهای بین المللی را اخذ کنند.

در مسیر اول، ایران از ابتدای شکل گیری کووکس، سند خریدش را در صف این مجموعه قرار داده است. البته با توجه به تحریم های آمریکایی علیه کشورمان و بسته بودن مسیر نقل و انتقالات مالی، ایران برای پرداخت پول واکسن کرونا به مجموعه کووکس با مشکلاتی مواجه شد که پرداخت پول را دچار چالش کرد.

البته بعد از رایزنی های مثبت با سازمان بهداشت جهانی، در روز چهارم دی ماه ۱۳۹۹، عبدالناصر همتی- رییس کل بانک مرکزی از رفع موانع خرید واکسن کرونا خبر داد و اعلام کرد که موافقت اولیه برای انتقال از حساب یک بانک( غیر از منابع بانک مرکزی در کره) دریافت شد و دستور پرداخت وجه را صادر کردیم. پیگیری های لازم در این زمینه بی وقفه ادامه دارد.

وی تاکید کرد:بانک مرکزی ایران برای خرید واکسن کرونا در این مرحله ۲۰۰ میلیون یورو تخصیص داده است. در صورت نیاز، منابع بیشتری را نیز تأمین خواهیم کرد.

۱۸ کارخانه تولید واکسن کرونا در کووکس و شرط ایران

در عین حال دکتر علیرضا بیگلری- رییس انستیتو پاسور ایران، درباره وضعیت تامین واکسن کووید- ۱۹ از سبد کووکس، به ایسنا، گفت:سازمان بهداشت جهانی در قالب مجموعه کووکس ۱۸ کارخانه تولید واکسن کرونا را انتخاب کرده است و اغلب کشورهای دنیا هم سبد کووکس را خریده اند. ایران هم همین اقدام را البته با شرط امکان انتخاب انجام داده است، تا بتوان مناسب ترین و بهترین واکسن را برای کشور انتخاب کرد.

ورود هلال احمر به حوزه خرید واکسن کرونا

مسیر دوم خرید خارجی واکسن کووید- ۱۹ اما، از طریق مشارکت بخش های مختلف اعم از بخش خصوصی، سازمان هایی چون جمعیت هلال احمر و ... پیش خواهد رفت. به طوری که با درخواست وزیر بهداشت از جمعیت هلال احمر مبنی بر مشارکت این سازمان در حوزه تامین واکسن کرونا از خارج از کشور، اقداماتی فوری انجام شد. به طوری که دکتر کریم همتی- رییس جمعیت هلال احمر ایران در گفت و گو با ایسنا، از اقدام برای خرید یک میلیون دوز واکسن کرونا خبر داد و گفت:باید هم بحث قیمت و هم نوع واکسن را با سازمان غذا و دارو چک کنیم و برای هر یک از واکسن هایی که مورد تایید سازمان غذا و دارو باشند، اقدام کنیم.

وی همچنین در نشستی خبری اعلام کرد که هلال احمر این یک میلیون دوز واکسن را از چین خریداری خواهد کرد. البته نه فقط ما بلکه بسیاری از کشورهای منطقه نیز واکسن را از چین خریداری کردند؛ چرا که شرایط این واکسن ها با شرایط کشور ما متناسبتر است. مابقی واکسن ها هم که حدود ۲۰ میلیون دوز خواهد بود از سوی وزارت بهداشت تامین خواهد شد.

مسیر دوم؛ جزییات تولید مشترک واکسن کرونا با کشورهای دیگر

در عین حال مسیر دیگری که مسئولان بهداشت و درمان ایران برای تامین واکسن کرونا دنبال می کنند، تولید مشترک این واکسن با همکاری کشورهای دیگر است. به طوری که در یک مورد، این تولید مشترک آغاز شده، حتی فاز اول مطالعه انسانی خود را طی کرده و در فاز دوم مطالعه انسانی به سر می برد.

در این زمینه رییس انستیتو پاستور ایران به ایسنا، گفت:طراحی واکسن کرونا در حوزه تولید مشترک از سوی هر دو کشور انجام شده و طراحی ها و مطالعات کیفی تولید این واکسن به صورت مشترک بین دو کشور انجام می شود.

شروع فاز دوم مطالعه واکسن کرونا تولید مشترک در کشور همکار با نظارت انستیتو پاستور

او با بیان این که قرار شد کارآزمایی بالینی فاز یک واکسن تولید مشترک در کشور همکار انجام شود، بیان کرد:در حال حاضر کارآزمایی بالینی فاز یک واکسن تولید مشترک تمام شده است و با نظارت انستیتو پاستور کارآزمایی بالینی فاز دوم در حال انجام است. فاز یک مطالعه بالینی بیشتر به بحث ایمنی توجه دارد و فاز دوم علاوه بر ارزیابی ایمن بودن واکسن، بحث کارایی واکسن را نیز مورد نظر دارد. بر این اساس فاز دوم در آن کشور در حال انجام است. به محض اینکه نتایج فاز دوم را دیدیم و از ایمنی و کارایی واکسن مطمئن شدیم و در حد قابل قبول بود، فاز سوم مطالعه بالینی که کم خطرترین فاز است، در ایران انجام خواهد شد.

مسیر سوم؛ تولید داخلی واکسن کووید- ۱۹

به گفته وزارت بهداشتی ها چندین شرکت در کشورمان در حوزه ساخت واکسن کرونا با روش های مختلف اقدام می کنند و چند شرکت در این زمینه پیش افتاده اند. به طوریکه حتی یکی از شرکت هایی که در کشورمان نسبت به ساخت واکسن کرونا با استفاده از روش ساخت واکسن ویروس کشته شده یا ضعیف شده اقدام کرده است ، بعد از گذراندن موفق مطالعه بر روی سه حیوان موش، خرگوش و میمون و ارائه مستندات و نتایج این آزمایش ها به سازمان غذا و دارو، موفق به اخذ مجوز این سازمان و اجازه کمیته اخلاق در پژوهش وزارت بهداشت جهت آغاز فاز اول مطالعه انسانی شده است.

بر این اساس دکتر مینو محرز- محقق اصلی پروژه تولید واکسن کرونای ایرانی و عضو کمیته علمی ستاد ملی مقابله با کرونا درباره جزییات این اقدام به ایسنا، خاطرنشان کرد:تاکنون تعداد بسیار زیادی در کشور برای شرکت در تست انسانی داوطلب شده اند. البته فاز اول تست انسانی واکسن کرونای ایرانی با ۵۶ نفر شروع می شود. در این فاز دو تزریق برای داوطلبان در فاصله دو هفته انجام می شود. بر این اساس انشاالله از هفته اول دی ماه به بعد تست انسانی را شروع می کنیم.

وی درباره شرایط داوطلبان شرکت در تست انسانی واکسن کرونا (corona) ، بیان کرد:این افراد باید کاملاً سالم باشند، تمام تست های لازم برایش انجام می شود، در عین حال نباید سابقه ابتلا به کووید- ۱۹ را داشته باشد و آنتی بادی اش باید منفی باشد و بین ۱۸ تا ۵۰ سال باشد.

محرز تأکید کرد:فکر می کنم اگر همه چیز با موفقیت پیش رود و تائید آنرا هم از سازمان بهداشت جهانی دریافت کنیم، نهایتا در بهار بتوانیم واکسن کرونای ایرانی را داشته باشیم. نهایتا و حداکثر می توانیم اواخر بهار این واکسن را در صورت موفقیت داشته باشیم.

حال باید دید در شرایطی که برخی کشورها واکسیناسیون مردم را علیه کرونا (corona) شروع نموده اند ، ایران در کدامیک از این مسیرها زودتر به واکسن دست پیدا می کند و واکسیناسیون ایرانیان علیه کرونا چه زمانی شروع خواهد شد.

اما باید در نظر داشت که با توجه به تقاضای بالای جهانی برای تامین واکسن، قاعدتا نمی توان امید داشت که در شرایط فعلی تعداد دوز زیادی از واکسن متناسب با تمام جمعیت کشور، تامین شود. بنابراین از هم اکنون باید به فکر اولویت بندی تزریق واکسن کرونا باشیم و این اولیوت بندی را به صورت شفاف اعلام کنیم تا مردم نیز مطمئن باشند که نابرابری اجتماعی در کار نخواهد بود و واکسن کرونا در وهله اول به افرادی تزریق می شود که حقیقتا در اولویت قرار دارند.