بازگشت بازرسان هسته‌ای در آستانه توافق؛ چین ضامن احتمالی توافق ایران و آمریکا

به گزارش انتخاب، این گفت‌وگوها روز شنبه در دوحه، پایتخت قطر، ادامه خواهد یافت.

چرا این موضوع اهمیت دارد؟

آمریکا اکنون تنها چند روز با احتمال آغاز یک عملیات نظامی فاصله دارد؛ عملیاتی که می‌تواند خسارات عظیمی به ایران وارد کند و احتمالاً به حملات تلافی‌جویانه علیه اسرائیل و شماری از کشورهای حاشیه خلیج فارس منجر شود.

جزئیات مذاکرات

یک منبع دیپلماتیک اعلام کرد که میانجی‌های قطری در جریان نشست طولانی روز جمعه، به‌طور مستمر با کاخ سفید در تماس بودند.

این منبع گفت: «پیشرفت مثبتی حاصل شده است. مذاکرات همچنان با هدف فراهم کردن زمینه دستیابی به توافقی میان آمریکا و ایران ادامه دارد.»

قطری‌ها در تلاش‌اند آمریکا و ایران را متقاعد کنند که بر سر مجموعه‌ای از اقدامات متقابل به توافق برسند؛ اقداماتی که طی چند روز اجرایی شوند و دو طرف را به مذاکرات مستقیم درباره برنامه هسته‌ای ایران و سایر مسائل بازگردانند.

یک مقام آمریکایی گفت تاکنون دو خواسته متعارض مانع پیشرفت مذاکرات شده است:

* اصرار دولت ترامپ بر اینکه ایران برای ازسرگیری مذاکرات، امتیازاتی در زمینه هسته‌ای بدهد.

* تأکید ایران بر اینکه آمریکا ابتدا محاصره دریایی را لغو کند، دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد کند و اجازه فروش نفت را به این کشور بدهد.

قطری‌ها تلاش می‌کنند ایران را متقاعد کنند که به‌عنوان اقدامی برای اعتمادسازی، به بازرسان سازمان ملل اجازه بازدید از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده خود را بدهد؛ اقدامی که آمریکا در مقابل آن با بخشی از کاهش تحریم‌ها پاسخ خواهد داد.

اختلاف‌نظر در حلقه نزدیکان ترامپ

در حلقه نزدیکان ترامپ، دیدگاه‌های متفاوتی درباره اقدام بعدی رئیس‌جمهور آمریکا وجود دارد.

یک مقام آمریکایی گفت پیت هگست، وزیر دفاع، و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نسبت به امکان دستیابی به هرگونه توافق هسته‌ای با حکومت کنونی ایران به‌شدت بدبین هستند.

آن‌ها معتقدند میراث سیاسی ترامپ باید تضعیف بیشتر حکومت ایران باشد؛ از جمله از طریق انجام حملات نظامی بیشتر.

این مقام گفت در مقابل، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، و استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ترامپ، خواهان ازسرگیری مذاکرات هستند؛ با این حال، ترامپ نسبت به اینکه ایران هرگز با توافقی که از نظر او قابل قبول باشد موافقت کند، تردید دارد.

ترامپ روز جمعه در گفت‌وگو با خبرنگاران گفت: «مذاکراتی در جریان است. آن‌ها می‌خواهند مذاکره کنند. مدام در حال مذاکره هستند. راستش را بخواهید، ما وقت داریم. این یک جنگ است، اما جنگی متعارف و معمولی نیست.»

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، که کارزار فشار اقتصادی موسوم به «عملیات طرد اقتصادی» (Operation Economic Outcast) را هدایت می‌کند، یکی از نزدیک‌ترین مشاوران ترامپ است که او را ترغیب می‌کند به‌جای بازگشت شتاب‌زده به درگیری نظامی، اجازه دهد این ابتکار اقتصادی مسیر خود را طی کند.

تصویر بزرگ‌تر

یک منبع منطقه‌ای گفت کشورهایی در منطقه از جمله مصر، ترکیه، عراق، پاکستان و عربستان سعودی، ایران را تحت فشار قرار داده‌اند تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا با ازسرگیری مذاکرات موافقت کند.

یک مقام آمریکایی گفت اگر جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای شکست سنگینی متحمل شوند، احتمال دارد ترامپ تمایل بیشتری به صدور دستور آغاز یک عملیات نظامی گسترده پیدا کند.

این مقام گفت: «اگر او احساس کند تحقیر شده یا از صحنه کنار گذاشته شده است، دست به اقدامی جسورانه خواهد زد. این همان چیزی است که همه به ایرانی‌ها می‌گویند. بهترین فرصت آن‌ها برای دستیابی به توافق، همین حالاست.»

یک مقام کاخ سفید اعلام کرد که نتایج انتخابات در تصمیم‌گیری ترامپ درباره ایران تأثیری نخواهد داشت.

رهبران عربستان سعودی و ترکیه نیز طی روزهای اخیر از ترامپ خواسته‌اند فرصت بیشتری به دیپلماسی بدهد.

در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در حال رایزنی و اعمال فشار بر ترامپ است تا بلافاصله پس از انتخابات، عملیات مشترکی علیه ایران آغاز کند.

چشم‌انداز کلی

ازسرگیری جنگ می‌تواند نه‌تنها به ویرانی گسترده در ایران، بلکه به خسارات عظیم در کشورهای حاشیه خلیج فارس منجر شود و بحران جهانی انرژی را تشدید کند.

ایران وعده داده است در صورت حمله آمریکا به زیرساخت‌های انرژی این کشور، با حمله به تأسیسات نفت و گاز عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت و بحرین پاسخ دهد.

هرگونه حمله آمریکا به ایران به‌صورت مشترک با اسرائیل انجام خواهد شد. ایران نیز احتمالاً با حملات موشکی پاسخ خواهد داد و حزب‌الله هم ممکن است حملاتی علیه اسرائیل انجام دهد.

چین می‌تواند نقش ضامن اجرای توافق و پایداری آن را بر عهده بگیرد

العربیه مدعی شد: در چارچوب اولیه یش‌نویس مذاکرات آمریکا و ایران، «چین» می‌تواند نقش ضامن اجرای توافق و پایداری آن را بر عهده بگیرد.

به گزارش انتخاب، نکات کلیدی چارچوب اولیه پیش‌نویس مذاکرات آمریکا و ایران بنا بر ادعای «العربیه» به شرح زیر است:

ایران می‌تواند ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود را به کشور ثالثی که مورد توافق طرفین باشد منتقل کند یا سطح غنای آن را کاهش دهد.

تنگه هرمز می‌تواند ظرف هفت روز پس از دستیابی به یک تفاهم اولیه، به روی تردد دریایی بین‌المللی بازگشایی شود.