مهمترین عناوین خبری
سه شنبه ۲۹ خرداد ۱۴۰۳
۱۰:۴۷ - ۱۵ فروردین ۱۴۰۲ کد خبر: ۱۴۰۲۰۱۱۱۳۶
سیاست خارجی

گرگ‏‏‌ومیش برجام در ۱۴۰۲

برجام,احیای برجام
سال ۱۴۰۱ تحول خاصی در خصوص بحث احیای برجام رخ نداد و همچنان ابهاماتی در مورد سرنوشت این توافق وجود دارد؛ در واقع مهم‌ترین اتفاق سال گذشته مربوط به ارائه پیش‌‌‌نویس ۳۵ صفحه‌‌‌ای جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به ایران و آمریکا بود که نتیجه‌‌‌ای در پی نداشت؛ اما از اواخر سال شاهد برخی فعل و انفعالات برای احیای برجام بودیم که از جمله می‌توان به سفر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس به تهران و آغاز برخی همکاری‌‌‌ها و در عین حال تلاش‌‌‌های منطقه‌‌‌ای از جمله از سوی عمان و قطر اشاره کرد.

به این ترتیب این پرسش مطرح می‌شود که سرنوشت احیای برجام یا همان برنامه جامع اقدام مشترک که در تیر ۱۳۹۴ بین ایران و ۱+۵ امضا شد در سال جدید چه خواهد بود؟ آیا برجام احیا می‌شود یا خیر؟ چه مولفه‌‌‌های تقویت‌کننده و تضعیف‌کننده‌ای در مسیر احیای برجام وجود دارد؟ و در نهایت اینکه شانس احیای برجام چقدر است؟ روزنامه «دنیای‌اقتصاد» در گفت‌وگو با پنج استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بین‌الملل این پرسش‌‌‌ها را به بحث گذاشته است.

ابراهیم متقی، استاد دانشگاه تهران در خصوص احیای برجام توضیح داد: «واقعیت این است که همگان انتظار داشتند برجام در سال ۱۴۰۱ احیا شود و بسیاری از سیگنال‌‌‌های فروردین ۱۴۰۱ نشان می‌‌‌داد که زمینه برای احیای برجام موجود است؛ اما در شرایط موجود نشانه‌‌‌های محدودی از همکاری‌‌‌های ساختاری و سازمان‌‌‌یافته در روابط ایران با اتحادیه اروپا و ایالات متحده وجود دارد.»

وی افزود: «شرایط نظام بین‌الملل در فضای موجود بحرانی‌تر از ۱۴۰۱ است؛ بنابراین احتمال احیای برجام بر اساس امیدهای ۱۴۰۰ بسیار محدود است.» متقی درباره عوامل تقویت‌‌‌‌‌‌کننده احیای برجام نیز گفت: «منطقه‌‌‌گرایی ایران در حوزه خاورمیانه در زمره عوامل بین‌المللی تقویت برجام به شمار می‌رود.» به گفته این استاد دانشگاه، سیاست همسایگی می‌تواند عامل مثبت و موثری در ارتقای سطح همکاری‌‌‌های بین‌المللی ایران محسوب شود. متقی اضافه کرد: «سیگنال‌‌‌های همکاری‌‌‌جویانه ایران و اروپا می‌تواند زمینه ارتقای سطح روابط و نهایی‌‌‌سازی شکل جدیدی از برجام را به وجود دارد.» استاد دانشگاه تهران درباره موانع نیز گفت: «ادامه بحران اوکراین از جمله موانع اصلی است و مانع دیگر نیز مربوط به آن است که اتحادیه اروپا درصدد است همکاری‌‌‌های ساختاری با ایران را بر اساس ادراک دولت‌‌‌ ضعیف و ناکارآمد به حداقل ممکن کاهش دهد.»

متقی در نهایت در پاسخ به اینکه چند‌درصد احتمال می‌دهد برجام در ۱۴۰۲ احیا شود، با بیان اینکه وی در زمره کسانی است که نگاه خوش‌بینانه نسبت به احیای برجام دارد، تاکید کرد: «در فضای فعلی شانس احیای برجام چیزی بیش از پنجاه‌درصد خواهد بود.» همچنین وی افزود: «من یک نگاه ساختاری به سیاست بین‌الملل دارم و بر اساس این نگاه اکنون هم ایران به برجام نیاز دارد، هم ایالات متحده و هم اروپا و چین.»

موانع متعدد در مسیر احیا

رحمن قهرمانپور، پژوهشگر ارشد مسائل بین‌الملل نیز در رابطه با احتمال احیای برجام ضمن تاکید بر ضعیف بودن این احتمال توضیح داد: «موانع پیش‌‌‌روی احیای برجام به حدی زیاد است که امکان رفع آنها وجود ندارد.» قهرمانپور با اشاره به اینکه شرایط بین‌الملل و منطقه‌‌‌ای که برجام در آن امضا شد امروز تغییر بسیاری کرده است، افزود: «بنابراین با تغییر شرایط نمی‌توان به احیای برجام اصلی امیدوار بود.» وی با بیان اینکه ممکن است توافق موقتی بین طرفین صورت بگیرد، تاکید کرد: «شانس احیای برجام در سال ۱۴۰۲ از نظر من زیر ۱۵‌درصد و بسیار اندک است.»

امیدها به آینده دورتر

کوروش احمدی، دیپلمات سابق نیز در پاسخ به پرسشی درباره احیای برجام گفت: «در حال حاضر تمام فعالیت‌‌‌ها در ارتباط با برجام در حال تعلیق است و شرایط برای بازگشت به مذاکرات با هدف احیای برجام فوق‌‌‌العاده سخت شده است.»

وی افزود: «دلیل این امر نیز سیاست داخلی در آمریکاست که بر تعداد مخالفان برجام به دلیل تحولات داخلی در ایران و مساله اوکراین افزوده شده است.» به گفته احمدی، در رابطه با اروپا نیز شاهد هستیم که آنها امروز برخلاف گذشته موضع تندتری نسبت به آمریکایی‌‌‌ها در خصوص برجام دارند؛ کمااینکه در نشست ششم مارس شورای حکام آژانس اروپایی‌‌‌ها نظرات تندتری داشتند و آمریکا مانع صدور قطعنامه علیه ایران شد.» این دیپلمات پیشین با اشاره به اینکه در کوتاه‌مدت نمی‌توان امیدوار بود که برجام احیا شود، گفت: «برای بررسی احتمال احیای برجام باید آن را در کوتاه‌‌‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت مورد واکاوی قرار داد؛ در کوتاه‌مدت یعنی طی یکی دو ماه آینده، هیچ شانسی برای احیای مذاکرات برجام وجود ندارد.» وی افزود: «در میان‌مدت شاید بین ۵۰ تا ۶۰‌درصد احتمال احیای برجام وجود داشته باشد. زیرا آمریکایی‌‌‌ها با وجودی که گفته‌‌‌اند در حال حاضر مذاکره نمی‌‌‌کنیم و احیای برجام در دستورکار نیست ولی راه‌‌‌حل دیپلماتیک این مساله را نیز نبسته‌‌‌اند و همزمان تاکید کرده‌‌‌اند که راه‌‌‌حل مشکل ‌‌‌هسته‌‌‌ای ایران فقط دیپلماتیک است.» احمدی در مورد گزینه بلندمدت هم تاکید کرد: «در بلندمدت چون آمریکا قبول کرده که راه‌‌‌حل فقط دیپلماتیک است در یک سال آینده بسته به تحولاتی که در ایران، اروپا و خاورمیانه شکل می‌گیرد، احتمال بازگشت به تلاش دیپلماتیک وجود دارد و احتمال آن حتی بالای ۶۰‌درصد است.»

توافق؛ جانشین برجام

غلامرضا حداد، استاد دانشگاه علامه طباطبایی در خصوص احتمال احیای برجام گفت: «برجام احیا شدنی نیست اما تردیدی وجود ندارد که امسال باید توافقی در رابطه با مساله هسته‌‌‌ای ایران صورت بگیرد.» حداد ادامه داد: «بنابراین با توجه به احتمال خیلی بالا در امنیتی شدن پرونده هسته‌‌‌ای ایران در سال ۱۴۰۲ پیش‌بینی می‌شود که مذاکرات اجتناب‌ناپذیر باشد و توافقی در پیش خواهد بود اما این توافق شباهت چندانی به برجام نخواهد داشت.» به گفته این کارشناس، موضع ایران کمی تضعیف شده‌است.

همچنین بستر محیط بین‌الملل نیز تحولاتی را تجربه کرده است که دیگر نمی‌توان به برجام ۲۰۱۵ بازگشت. حداد همچنین شانس احیای برجام را کمتر از ۱۰‌درصد عنوان کرد و افزود: «اما شکل‌‌‌گیری یک توافق جدید محتمل است.» استاد دانشگاه علامه در پاسخ به مولفه‌‌‌های تضعیف یا تقویت‌کننده برجام توضیح داد: «مهم‌ترین مولفه در راستای تقویت احتمال احیای برجام به وضعیت اقتصادی ایران مربوط می‌شود. بنابراین اگر فشارها بر ایران، ‌‌‌ ظرفیت اقتصادی کشور را به سمتی هدایت کند که ادامه مسیر امکان‌‌‌پذیر نباشد، احتمالا به سمت احیای برجام حرکت خواهیم کرد.» وی تاکید کرد: «در عین حال هرچقدر ثبات اقتصادی در داخل مبهم‌تر شود میل و گرایش به توافق بیشتر می‌شود.»

اراده‌‌‌‌‌‌ای نیست

حسن بهشتی‌‌‌پور، کارشناس مسائل بین‌الملل هم در پاسخ به شانس احیای برجام در سال‌جاری گفت: «این شانس خیلی پایین و تقریبا بین ۱۰ تا ۱۵‌درصد است.» وی در حالت خوش‌بینانه شانس احیای برجام را ۲۰‌درصد عنوان کرد و گفت: «اکنون اراده‌‌‌ای در دو طرف برای این مساله وجود ندارد یا لااقل آن را بروز نمی‌‌‌دهند.» بهشتی‌‌‌پور تاکید کرد: «آمریکا منتظر نتیجه ناآرامی‌‌‌ها در ایران بود که در نهایت به آنچه می‌‌‌خواست دست نیافت.

ایران هم منتظر بود که قیمت نفت افزایش پیدا کند و در اروپا شاهد زمستان سخت باشیم که این اتفاق هم نیفتاد.» این کارشناس با بیان اینکه امروز احیای برجام وابستگی زیادی به حل مسائل بین ایران و آژانس دارد، گفت: «اگر ایران بتواند به سه سوال آژانس پاسخ دهد تاحدودی راه احیای برجام نیز هموار می‌شود.» وی همچنین معتقد است که ایران خیلی راحت‌‌‌تر می‌تواند با آژانس به توافق برسد. بهشتی‌‌‌پور گفت: «اما حتی اگر ایران با آژانس به توافق برسد این مقدمه‌‌‌ای برای این خواهد بود که آیا مذاکرات اصلی برای احیای برجام شکل می‌گیرد یا خیر.» این کارشناس در نهایت درباره عوامل تضعیف‌کننده احتمال احیای برجام تاکید کرد که ایران باید مراقب آن باشد که درگیر تحولی ناخواسته نشود؛ زیرا امروز شاهد هستیم که اسرائیل درصدد است درگیری ناخواسته‌‌‌ای برای کشور در سوریه ایجاد کند و از سوی دیگر نیز شاهد تحریک جمهوری آذربایجان برای درگیر شدن با ایران هستیم.»

donya-e-eqtesad.com
  • 16
  • 3
۵۰%
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
زندگینامه امام زاده صالح زندگینامه امامزاده صالح تهران و محل دفن ایشان

نام پدر: اما موسی کاظم (ع)

محل دفن: تهران، شهرستان شمیرانات، شهر تجریش

تاریخ تاسیس بارگاه: قرن پنجم هجری قمری

روز بزرگداشت: ۵ ذیقعده

زندگینامه امامزاده صالح

باورها و اعتقادات مذهبی، نقشی پررنگ در شکل گیری فرهنگ و هویت ایرانیان داشته است. احترام به سادات و نوادگان پیامبر اکرم (ص) از جمله این باورهاست. از این رو، در طول تاریخ ایران، امامزادگان همواره به عنوان واسطه های فیض الهی و امامان معصوم (ع) مورد توجه مردم قرار داشته اند. آرامگاه این بزرگواران، به اماکن زیارتی تبدیل شده و مردم برای طلب حاجت، شفا و دفع بلا به آنها توسل می جویند.

ادامه
محمدعلی جمال زاده بیوگرافی محمدعلی جمال زاده؛ پدر داستان های کوتاه فارسی

تاریخ تولد: ۲۳ دی ۱۲۷۰

محل تولد: اصفهان، ایران

حرفه: نویسنده و مترجم

سال های فعالیت: ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۴

درگذشت: ۲۴ دی ۱۳۷۶

آرامگاه: قبرستان پتی ساکونه ژنو

ادامه
فردریش نیچه نگاهی ژرف به زندگینامه و اندیشه‌های فردریش نیچه

تاریخ تولد: ۱۵ اکتبر ۱۸۴۴

محل تولد: روکن، آلمان

حرفه: فیلسوف و منتقد فرهنگی

درگذشت: ۱۹۰۰ میلادی

مکتب: فردگرایی، اگزیستانسیالیسم، پسانوگرایی، پساساختارگرایی، فلسفه قاره‌ای

ادامه
هدیه بازوند بیوگرافی هدیه بازوند؛ بازیگر کرد سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۲۷ مرداد ۱۳۶۶

محل تولد: بندرعباس، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر

آغاز فعالیت: ۱۳۹۶ تاکنون

تحصیلات: فارغ التحصیل لیسانس رشته مهندسی معماری

ادامه
سانجیو باجاج بیوگرافی سانجیو باجاج میلیارد و کارآفرین موفق هندی

تاریخ تولد: ۲ نوامبر ۱۹۶۹

محل تولد: هندی

ملیت: هندی

حرفه: تاجر، سرمایه گذار و میلیارد 

تحصیلات: دکتری مدیریت از دانشگاه هاروارد

ادامه
محمد مهدی احمدی بیوگرافی محمدمهدی احمدی، داماد محسن رضایی

تاریخ تولد: دهه ۱۳۶۰

محل تولد: تهران

حرفه: مدیرعامل بانک شهر

مدرک تحصیلی: دکترای اقتصاد واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران، کارشناسی ارشد علوم اقتصادی دانشگاه تهران، کارشناسی اقتصاد بازرگانی دانشگاه شهید بهشتی

نسبت خانوادگی: داماد محسن رضایی، برادر عروس قالیباف، برادر داماد رحمانی فضلی

ادامه
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
ندا قاسمی بیوگرافی ندا قاسمی؛ بازیگر تازه کار و خوش چهره تلویزیون ایران

چکیده بیوگرافی ندا قاسمی

نام کامل: ندا قاسمی

تاریخ تولد: ۳۰ خرداد ۱۳۶۰

محل تولد: کرمانشاه

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر، مجری و صداپیشه

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

تحصیلات: دکترای شیمی آلی

ادامه
غلامعلی حداد عادل بیوگرافی غلامعلی حداد عادل؛ سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۹ اردیبهشت ۱۳۲۴

محل تولد: تهران

حرفه: سیاستمدار ایرانی، عضور مجمع تشخیص مصلحت نظام، دانشیار بازنشسته دانشگاه، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی

آغاز فعالیت: ۱۳۵۷ تاکنون

حزب سیاسی: اصولگرا

تحصیلات: لیسانس و فوق لیسانس فیزیک از دانشگاه تهران و شیراز (پهلوی قدیم)، دکتری فلسفه از دانشگاه تهران

ادامه

مجلس

دولت

ویژه سرپوش