تصمیم برگزاری همهپرسی استقلال اقلیم کردستان عراق در ٢٥ سپتامبر ٢٠١٧ (سوم مهر ١٣٩٦) بیتردید به طور مستقیم مرزهای غربی ایران را تحتتأثیر قرار خواهد داد.
در این میان دولتمردان ایران باید توجه داشته باشند تجربه تلخ نامگذاری آذربایجان تاریخی ایران برای جمهوری باکو، نباید تکرار شود.
تغییر نام سرزمینهای شمال ارس به آذربایجان در سال ۱۹١٨ میلادی و با تصمیم کنگره حزب مساوات باکو اتفاق افتاد که نام آذربایجان، جایگزین نامهای اصلی و تاریخی اران و شروان و آلبانی قفقاز شد و تجربیات صد سال اخیر ثابت کرد این نامگذاری از همان آغاز با هدف چشمداشت به جداسازی آذربایجان واقعی از ایران صورت گرفته است.
ضعف مفرط دولت در سراشیبی سقوط قاجار، ناتوانی و بیاطلاعی سران آن حکومت فاسد از دانش دیپلماسی نوین و بازیهای دوجانبه و چندجانبه بینالمللی که در طول یک سده سببساز تجزیه سهمیلیون کیلومتر مربع از سرزمینهای ایران در قفقاز، افغانستان و هرات، ورارود و بلوچستان شده بود، بستری را فراهم کرد که پس از انقلاب سرخ ١٩١٧ میلادی روسیه، بخشی بسیار مهم و تاریخی از سرزمینهای ایرانی اشغال شده از سوي روسیه با نام یکی از استانهای داخل ایران جعل نام شود؛ امری که از همان آغاز با وجود ضعف دولت ایران مورد ظن اندیشمندان میهندوست ایرانی قرار گرفت و با واکنش شدید بزرگانی مانند ملکالشعرای بهار و علامه دهخدا روبهرو شد.
این بزرگان ایراندوست، درحالیکه دولتمردان آن روز ایران در خواب غفلت بودند، با هوشیاری و آیندهنگری صحیح در مقالههای متعددی در روزنامههای معروف آن عصر کشور، مانند «رعد»، «نوبهار» و «ایران» در فاصله سالهای ١٢٩٦تا ١٢٩٨ خورشیدی، یادآور میشدند که مصادره نام یکی از ولایات ایران{آذربایجان} در آن سوی مرز و به منطقهای که از نام دیگری در طول تاریخ برخوردار بوده، در آینده تمامیت ارضی آذربایجان واقعی به مرکزیت تبریز را در معرض تهدید جدی قرار خواهد داد و تاریخ برای ما اثبات کرد که اینگونه نیز شد.
همزمان، محمدامین رسولزاده، از سران حزب مساوات و بنیانگذار جمهوری باکو در پاسخ به اعتراض ایرانیان نوشت: «... از ما چرا ظنین هستید؟ باید تصور کنیم چنین گمان کردهاند که از گرفتن نام آذربایجان، که اسم یک ولایت ایران است، به مسمای آن [منظور آذربایجان واقعی در ایران] نیز ما چشم داریم... دعوی مختاریت آذربایجان به هیچوجه به جنوب ارس راجع نیست. باز بالفعل این را اثبات میکنیم...».
(روزنامه ایران، شماره٤٣٩) - تاریخ ٢٦ ثور (اردیبهشت) ١٢٩٨ خورشیدی
اما رخدادهای بعدی این را نشان داد که رهبران ضدایرانی باکو از این تغییر نام، فقط و فقط هدف توسعهطلبانه و جدایی آذربایجان واقعی از ایران را با نام جعلی و ساختگی آذربایجان جنوبی در سر میپروراندهاند.
ماجرای دفاع یونان از نام تاریخی مقدونیه و ممانعت از رسمیتیافتن نام کشور مقدونیه، دقیقا نقطه عکس بیتوجهی دولت ایران به نامگذاری جمهوری باکو است.
دولت یونان به نام همسایه شمالی خود جمهوری مقدونیه که پس از فروپاشی یوگسلاوی پیشین به وجود آمد، بهشدت معترض شد، با این توجیه که ایجاد کشوری با نام مشابه در جوار مقدونیه تاریخی، میتواند علاوه بر دستاندازی به دستاوردهای تاریخی یونان، تمامیت ارضی یونان را نیز به خطر اندازد.
دولت یونان از همان آغاز اعلام کرد نهتنها کشور جدیدی به اسم جمهوری مقدونیه و پرچمش را به رسمیت نمیشناسد، بلکه این کشور تازهتأسیسشده باید فورا اسمش را عوض کند و یک اسم دیگر برای خودش انتخاب کند. یونان حتی پرونده شکایت درباره نام کشور جدید مقدونیه را به شورای امنیت هم کشاند.
فرجام سخن آنکه نامگذاری «کردستان» بر کشور احتمالی همجوار کردستان ایران، مستقیما تهدیدکننده تمامیت ارضی ایران است؛ همانگونه که نامگذاری آذربایجان برای دولت باکو همواره تهدید مستقیم تمامیت ارضی ایران را به دنبال دارد؛ امری مهم که زمانی که دولت ایران تصمیم گرفت نخستین کشوری باشد که دولت باکو را به رسمیت میشناسد مورد توجه قرار نگرفت.
بنابراین نام زیبای «شاد پیروز» بهعنوان نام تاریخی مستند منطقه اقلیم کردستان عراق در دوران ساسانیان، گزینه جایگزین مناسبی است که میتواند از سوي صاحبنظران و رسانههای ایرانی برای اقلیم کردستان جا بیفتد و بهکار رود تا از تشابه نام دو سوی مرز و تهدید تمامیت ارضی ایران در آینده پیشگیری شود.
دکتر میرمهرداد میرسنجری
- 16
- 5
