آمار دقيقي وجود ندارد؛ برخي ميگويند هزار نفر در تجمعات اخير ايران بازداشت شدهاند و برخي ديگر به اعداد کمتري ارجاع ميدهند. بااينحال آنچه مسلم است اين است که در تجمعهاي اخير سراسر کشور از دانشجو و دانشآموز گرفته تا مردم عادي بازداشت شدهاند.
وزير کشور گفته در کل ٤٢ هزار نفر در اعتراضات چند روز اخير شرکت داشتهاند که جمعيت بالايي نيست. بااينحال برآيندها نشان از آن دارد که دستکم هزارنفري در سراسر کشور بازداشت شده باشند؛ دانشجويان، دانشآموزان و مردم عادي. درباره دانشجويان، برآوردها نشان از آن دارد که حدود ٨٠ تا ٩٠ نفر بازداشت شدهاند.
آمار دانشآموزان بازداشتشده نيز حدود ٤٠ تا ٥٠ نفر بوده که گويا بیشتر آنها تا شب گذشته آزاد شدهاند. بنا بر گفته وزير علوم، تعدادي از دانشجويان بازداشتي نيز تا ساعات پاياني شب گذشته آزاد شدهاند؛ هرچند آمارشان مشخص نيست. اطلاعات دقيقي از آمار دانشآموزان بازداشتشده نیز در اختيار نيست.عباس جعفريدولتآبادي، دادستان تهران، سه ساعتي در جمع تعدادي از بازداشتيهاي تهران بوده و با آنها گفتوگو کرده است. او خواستار تعيينتکليف وضعيت بازداشتيها شده و دستور داده منعي براي تماس تلفني آنها با خانوادههايشان وجود نداشته باشد.
فاطمه سعيدي، عضو فراكسيون اميد و نماينده پيگير وضعيت بازداشت دانشآموزان در تجمعات اخير، از تعداد بازداشتيها بيخبر است؛ اما به «شرق» ميگويد: «تا عصر ديروز، مدام از وزير آموزشوپرورش پيگير وضعيت بازداشتيها بودم. بنا بر آخرين پيگيريها و گزارشها، بیشتر دانشآموزان بازداشتشده آزاد شدهاند. پيگيري ما ادامه دارد و اگر هنوز مواردي از بازداشت گزارش شود، وظيفه ما روشنگري در اين زمينه خواهد بود».
حدود هزار نفر بازداشت شدهاند
برآورد سخنان معاون سياسي- انتظامي فرمانداري تهران نشان ميدهد روز شنبه هفته گذشته حدود ۲۰۰ نفر، يکشنبه ۱۵۰ نفر و دوشنبه حدود ۱۰۰ نفر بازداشت شدهاند. اين آمار صرفا به تهران مربوط ميشود و از آنجا که در استان مرکزي نيز حدود ٣٠٠ نفر بازداشت شدهاند، ميتوان به بازداشت حدود هزار ايراني در تجمعات اخير اشاره کرد.
محمود صادقي، ديگر نماينده عضو فراكسيون اميد که بر پيگيري وضعيت دانشجويان متمرکز است، به «شرق» ميگويد: «برآورد ما نشان ميدهد ٨٠ دانشجو بازداشت شدهاند؛ ٥٥ نفر در تهران، سه نفر در اروميه و باقي در ديگر شهرها. نکته عجيب اين است که برخي از دانشجويان اصلا در اعتراضها و تجمعهاي خياباني حضور نداشتهاند. نمونهاش دبير انجمن اسلامي پيشرو در دانشگاه تربيتمدرس که بازداشت شده است. امثال ايشان ازقضا هميشه به آرامسازي جو تجمعهاي دانشجويي کمک ميکردند و اين قبيل بازداشتها عجيب است.
برخي ديگر از دانشجويان نيز در خانه بازداشت شدهاند». ناآراميهاي اخير از مشهد و چند شهرستان خراسانرضوي شروع شد و به اعتراضهای سراسري مشهور شد. گرچه تحليل برخي اين است که فقر، وضعيت معيشتي و بيکاري قشر جوان يکي از دلايل بروز اين تجمعها بوده؛ اما صداوسيما و تريبونهاي رسمي بر اين باورند در اين تجمعها، ريشه دخالت آمريکا، اسرائيل و عربستان در کار بوده است.
بياطلاعي از سرنوشت برخي دانشجويان
وضعيت دانشجويان اما خيلي از خانوادهها را نگران کرده است. به گفته صادقي: «گرچه شايد استدلال نهادهاي امنيتي در بازداشت دانشجويان خارج از تجمعها، اين باشد که بخواهند جلوي هرگونه تبعات بعدي را بگيرند؛ اما تحليل من اين است که بالارفتن تعداد بازداشتيهاي دانشجويان ازقضا به ايجاد وضعيت التهاب در داخل کشور منجر ميشود».
محسن اسماعيلي، رئيس کل دادگستري استان تهران، نيز به ايسنا خبر داده: «به موجب قانون ميتوان افراد بازداشتي را در ٢٤ ساعت اول بازداشت، در مراجع انتظامي نگهداري کرد و آنان را به زندان معرفي نکرد. به همين دليل، ممکن است بين آمارهاي اعلامي از طرف مسئولان درباره تعداد افراد بازداشتي اختلافهايي وجود داشته باشد؛ چراکه ممکن است جرم برخي افراد در زمان بازداشت به اثبات برسد و برخي افراد هم جرمشان به اثبات نرسد و آزاد شوند».
آمار دانشجويان بازداشتي
پروانه سلحشوري، عضو فراكسيون اميد و رئيس فراکسيون زنان مجلس، عصر روز گذشته با برخي دانشجويان ديدار داشت و در جريان جزئيات بازداشتها قرار گرفت. او نيز به «شرق» ميگويد: «آمار دقيقی نيست؛ اما تا اينجاي کار، بر اساس اطلاعاتي که به دست ما رسيده، ٩٠ دانشجو بازداشت شدهاند. خواسته اين دانشجويان هم مانند مردم صنفي است.
سلحشوري البته به مقوله «کالاييشدن دانشگاه» اشاره دارد و اينکه «قشر جوان اين مملکت نگران ناديدهشدن، بيآيندگي، بيکاري و نبود آزادي بيان در بزنگاه بيان مسائل سياسي و صنفي هستند. باور کنيد راهحل اين وضعيت هم بازداشت و زندان نيست». محمود صادقي نيز تأکيد دارد که اغلب اعضاي فراکسيون اميد دنبال وضعيت زندانيان هستند، از دانشجو گرفته تا دانشآموز و مردم عادي. دولت روحاني در اين چند سال از منظر آزادي نسبي در دانشگاه و مقابله با بازداشت و زنداني کردن دانشجويان عملکرد به نسبت مساعدي داشت. اين نوع برخوردها کشدار ميشود و به نارضايتي دانشجويان منتهي خواهد شد.
حراست برخي دانشگاهها در بازداشت دانشجويان بيتأثير نبوده
غلامرضا حيدري، ديگر نماينده عضو فراکسيون اميد نيز به «شرق» گفته «خب دستگيري قاعدتا از جانب نيروي انتظامي و وزارت اطلاعات بوده، البته بازداشتيهاي نيروي انتظامي بايد تحويل وزارت اطلاعات شود. بازداشت در قشر دانشجويان متأسفانه نگرانکننده است. وزير علوم، معاون فرهنگي، حراست و معاون دانشجويي وزارتخانه پيگير آزادي دانشجويان هستند و فراکسيون اميد نيز پيگير ماجراست».
در همين حال صادقي کمي نگاه منتقدانهتري دارد و ميگويد «اطلاعاتي داريم که در بازداشت برخي دانشجويان حراست دانشگاهها بيتأثير نبودهاند. اين مسئله را بايد وزير علوم پاسخ دهد و اگر صحت داشته باشد، نگرانکننده است». پروانه سلحشوري اما ميگويد بازداشتهاي اخير دانشجويان اغلب از جانب وزارت اطلاعات انجام شده است. حيدري پيشنهادش به خانواده بازداشتشدهها حفظ آرامش، اعتماد به مسئولان براي پيگيري و رايزني براي آزادي هرچه سريعتر بازداشتشدههاست.
درسهاي کهريزک
حيدري همچنين ميگويد «جمهوري اسلامي وقتي کهريزک را تجربه کرده، ميداند که تکرار ماجراي کهريزک چقدر هزينهبر است. خوشبختانه با ورود قاطع رهبري به ماجراي کهريزک اين بار مسئوليت همه دستگاهها براي جلوگيري از بروز هرگونه آسيب جزئي به بازداشتشدگان مشخص بوده و قطعا پيشگيريهاي لازم صورت گرفته است.
او در بخش ديگري از سخنانش هم ميگويد «خاطرم هست مسئولي (حيدريفر، قاضي سابق دادگاه انقلاب) در مصاحبهاي گفته بود اگر ميدانستيم پسر آقاي روحالاميني است، خب برخورد فرق ميکرد. حالا اميدواريم همه شهروندان بازداشتشده از منظر مسئولان و تصميمگيران، فرزندان نظام به شمار آمده و تحت حمايت باشند، نه صرفا فرزندان برخي چهرههاي سياسي.
شناسايي حق اعتراض، يک گام به پيش
فاطمه سعيدي، ديگر عضو فراکسيون اميد مجلس که پيگير وضعيت دانشجويان و دانشآموزان بازداشتشده است نيز ميگويد «تعدادي از دانشجويان بازداشتي آزاد شدهاند. وزير علوم از آزادي تعدادي از دانشجويان خبر دادند اما اذعان كردند که تعدادي هنوز در بازداشت به سر ميبرند. همچنين پيشنهاد تشکيل کميته پيگيري وضعيت دانشجويان و دانشآموزان بازداشتي را داشتم که اين کميته بايد از تمامي فراکسيونهاي سياسي مجلس نمايندهاي داشته باشد». صادقي نگراني دانشجويان را اينگونه بيان ميکند «آنها نگراناند برخي از بازداشتها به قرارهاي قضائي و کفالت تبديل شود که خود اين به پرونده و سابقه براي دانشجو منتهي خواهد شد.
اما خوشبختانه اتفاق مبارک اين بود که براي نخستين بار که همه جناحهاي سياسي براي شناسايي حق اعتراض يک گام به جلو برداشتند. شايد دليلش اين است که دولت اصولگرا هم سر کار نيست. بنابراين اصولگرايان هم در اين موقعيت خودشان را در مقام معترض ديدند و به اين نتيجه رسيدند که بايد حقي و فضايي مدني براي اعتراض داشته باشند». شايد کنايه سخنان صادقي به سخنراني روز گذشته احمد خاتمي، خطيب نماز جمعه تهران بازگردد که اين بار هم از آزادي حق اعتراض مردم سخن گفت و هم از لزوم تجمعهاي قانوني.
آمار برخي مسئولان درباره دستگيرشدگان
علياصغر ناصربخت، معاون سياسي - انتظامي فرمانداري تهران: روز شنبه حدود ۲۰۰ نفر، يکشنبه ۱۵۰ نفر و دوشنبه حدود صد نفر بازداشت شدهاند.
ناصر عتباتي دادستان اردبيل: دستگيري سه نفر از عوامل اصلي آتشزدن دو مسجد در اردبيل
جواد جبله دادستان شهرستان ملارد: دستگيري يکي از ادمينهاي شايعهساز در فضاي مجازي
معاون سياسي، امنيتي و اجتماعي استاندار گلستان: ١٥٠ نفر از عوامل اغتشاشات گرگان دستگير شدند. تعدادي که نقش کمرنگي در ايجاد ناآرامي داشتند با اظهار ندامت و رأفت نظام جمهوري اسلامي آزاد شدند.
صادقي دادستان استان کرمانشاه: تاکنون تعداد قابلتوجهي از عوامل اصلي تحريک به ايجاد تجمع و هدايت آشوبهاي خياباني و افرادي که در تخريب اموال عمومي نقش مؤثر داشتهاند شناسايي و دستگير شدهاند.
حاجيرضا شاکرمي دادستان استان البرز: دستگيري سه نفر از عاملان آتشزدن مؤسسه کوثر شهر کرج، ۱۲ نفر از ليدرها و افرادي که نسبت به تشويق و تحريک افراد به شرکت در تجمعات غيرقانوني اقدام کرده بودند، دستگير و با قرار بازداشت موقت روانه زندان شدند.
آقاجري دادستان شهرستان پرديس: ۲۵ نفر دستگير شدند.
محمد تکبيرگو دادستان کاشان: ۵۰ تا ۶۰ نفر دستگير شدند.
قاسم عبداللهي رئيس کل دادگستري استان مرکزي: معرفي ۲۹۴ نفر از اغتشاشگران به زندان شامل ۱۱۶ نفر در ساوه، ۱۶۴ نفر در اراک، ۹ نفر در دليجان، دو نفر در خمين و سه نفر خانم. در نهم دي ماه ۷۱ نفر مرد، ۹ زن و ۱۴ نوجوان کمتر از ۱۸ سال در اراک، ۱۵ مرد و يک خانم در ساوه دستگير شدند. در دهم دي، در اراک ۱۴۵ مرد، پنج زن و ۳۰ نوجوان کمتر از ۱۸ سال دستگير شدند.
دادستان عمومي استان قم: عوامل اصلي فراخوان هنجارشکني در شهر مقدس قم قبل از ايجاد آشوب دستگير شدند.
حجتالاسلام مظفري، دادستان زنجان: تعدادي از سردستههاي تجمعات اخير در زنجان، ابهر و خرمدره دستگير شدند.
آمنه شيرافکن، علي ايوبي
- 18
- 3
