نمایندگان سابق مجلس شورای اسلامی معتقدند که مخفی ماندن رای نمایندگان در صحن مجلس برخلاف اصول نمایندگی است که به افزایش لابیگری و همچین فشار بر بهارستانیها میانجامد. نمایندگان مجلس در تشریح علت مخالفت خود با شفافیت آرا دلایل مختلفی را مطرح میکنند. یکی همچون علی مطهری، نایب رئیس مجلس شورای اسلامی میگوید آرا مخفی بماند بهتر است، چون نظارت استصوابی وجود دارد و دیگری همچون محمد قمی نماینده پاکدشت معتقد است که شفافیت برای نمایندگان در شهرستانها پیامد اجتماعی دارد.
هرچند در پاسخ به مطهری عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان در این باره به ایرنا گفته است: «شورای نگهبان هیچگاه نمایندگان مجلس شورای اسلامی را بهخاطر رایی که آنان به طرح یا لایحهای میدهند و یا اظهارنظری که میکنند، ردصلاحیت نکرده است.» اما برخی از فعالان سیاسی، ازجمله نمایندگان مجلس ششم شورای اسلامی نظر دیگری در این باره دارند. با این حال آنان که در دورههای قبل نماینده مردم بوده اند معتقدند که شفافیت آرا نه تنها راهگشاست بلکه یک اصل محسوب میشود.
افزایش لابی و فشار پیامد عدم شفافیت
محمد کیانوشراد نماینده دور ششم مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با ایرنا در این باره میگوید: رای نمایندگان به شفافیت آرا در مجلس دارای مزایا و معایبی است. بزرگترین عیبی که دارد، افزایش لابیها و فشارهایی است که از سوی جریانات گوناگون قدرت و ثروت بر نمایندگان تحمیل میشود. وی ادامه میدهد: بارها شاهد بودیم، زمانی که نمایندگان به طرح سوال از وزیری میپردازند، برخی از جریانات به شکلهای گوناگون سعی در تطمیع یا تهدید نمایندگان داشتهاند. این عیبی است که وجود دارد و باعث شده نمایندگان به دلایل گوناگونی از بیان آنچه موجه میدانند، احساس نگرانی کنند.
نماینده مجلس ششم شورای اسلامی معتقد است: بزرگترین منفعت شفافیت رای نمایندگان این است که مجلس به اصالت کارکردی خودش باز خواهد گشت. نمایندگان بر اساس عهد و سوگندی که در دوران نمایندگی میخورند موظف به رعایت منافع ملی کشور و اجرای قانون اساسی هستند. اگر نمایندهای در راستای احقاق حقوق ملت رد صلاحیت شود، باید گفت افتخاری بالاتر از آن نیست که نماینده به این دلیل توسط جریاناتی حذف شده است. این فعال سیاسی اصلاح طلب با بیان اینکه به اعتقاد من، برای ممانعت از گسترش نفاق و ریا، نباید در شفافیت رای نمایندگان اخلالی ایجاد کرد، تاکید میکند: رای شفاف نمایندگان به سالمسازی مجلس کمک میکند.
کیانوشراد در پاسخ به این پرسش که آیا در مجلس ششم تجربهای از تهدید به دلیل اظهارنظر درباره موضوعی را داشتهاید میگوید: مهمترین جلوه چنین مسئلهای در مجلس ششم، اقدام بیش از ۱۲۰ تن از نمایندگان، در نامهای به رهبری بود. هر چند در این نامه، خیرخواهانه و از سر دلسوزی به نظام و انقلاب، دیدگاههای خود را با ایشان در میان گذاشتند؛ اما گروههای فشار که برداشت نادرست یا مخالفی نسبت به نامه داشتند به شیوههای مختلف، ازجمله نوشتن بیانیه، برخورد فیزیکی و در نهایت رد صلاحیت این نمایندگان در انتخابات مجلس هفتم بر فعالیت آنان اثر گذاشتند. وی در همین راستا می افزاید: هرچند این نمایندگان ردصلاحیت شدند اما این اتفاق سبب شد، مجلس ششم به عنوان مجلسی که در راستای حقوق مردم فعالیت داشته، در حافظه تاریخی جامعه ایران باقی بماند.
مخفی کردن آرا برخلاف فلسفه پارلمانی است
حجتالاسلام حسین انصاریراد نیز درباره تاثیر شفافیت آرای نمایندگان و یا اظهارنظرهای آنان بر رد یا تایید صلاحیتشان از سوی شورای نگهبان میگوید: در دوره ششم مجلس شورای اسلامی، بنده رئیس کمیسیون اصل ۹۰ بودم و صحبت و اظهارنظر میکردم، به زعم خودم در راستای احقاق حقوق مردم عمل کردم. وی تاکید دارد: نماینده باید اظهارنظر کند و نظر او محترم است. حسب اصل ۸۶ قانون اساسی، نمیتوان نمایندگان را به دلیل اظهارنظر تحت پیگیرد یا فشار قرار داد.
این مصونیت به دلیل مسئولیت نمایندگی است. برای اینکه نماینده بتواند با شجاعت و صراحت، آنچه را که تصور میکند به صلاح مملکت است بیان و برای احقاق حقوق مردم اقدام کند. این نماینده مجلس ششم معتقد است: مخفی کردن آرای نمایندگان، خلاف فلسفه نمایندگی و قانون اساسی است. وی با اشاره به اینکه مشکل، مخفی کردن رای نمایندگان برای پیشگیری از ردصلاحیت آنها نیست، تصریح میکند: آقای مومن عضو شورای نگهبان میگوید اگر مردم آدم بد میخواهند، عقل ندارند؛ اگر آدم خوب میخواهند، ما شناسایی می کنیم. این توهین به ملت ایران و نفی حق انتخاب مردم است.
وی با اشاره به اینکه «حق انتخاب مردم» رکن اساسی در مبارزه امام(ره)، دیدگاه ایشان، نظام جمهوری اسلامی و تاسیس قانون اساسی است، میگوید: مردم شناسایی میکنند، انتخاب یا عدم انتخاب حق مردم است نه شورای نگهبان. اینکه آرای نمایندگان علنی یا غیرعلنی باشد، حق نماینده است. نماینده باید بتواند آزادانه، آنچه را که در دل دارد با اطمینان و علنی بیان کند. اینکه بخواهند آرای نمایندگان را مخفی کنند برخلاف فلسفه پارلمانی، قانون اساسی و اصول ذاتی جمهوری اسلامی است.
طرح شفافیت آرای نمایندگان، نخستین بار در آذر ماه ۹۶ از سوی محمدجواد فتحی، عضو فراکسیون امید مجلس با امضای حدود سی نفر از اعضای این فراکسیون بهصورت دوفوریتی مطرح شد. اما این طرح با استقبال چندانی روبهرو نشد. با این حال، زمانیکه اعلام وصول فوریت این طرح در مجلس نزدیک شد، نمایندگان اصولگرا نیز طرح مشابهی را کلید زدند که در مرداد ماه سال جاری با عنوان شفافیت آرای نمایندگان توسط حسینعلی حاجی دلیگانی، نماینده مردم شاهینشهر با امضای ۲۹ نفر ازنمایندگان به هیات رئیسه تقدیم شد.
البته ذوالنوری، نماینده قم نیز با امضای گروه دیگری از نمایندگان، طرحی را به هیات رئیسه فرستاد که در این طرح علاوه بر آرا، شفافیت سفرهای نمایندگان، حضور و غیاب، مرخصی و... هم در آن مطرح شده بود. نهایتاً طرح فتحی و حاجی دلیگانی تلفیق شد و با نام یک فوریتی «الحاق دو تبصره به ماده ۱۱۹ قانون آییننامه داخلی مجلس» و با عنوان شفافیت آرای نمایندگان اعلام وصول شد.
این طرح در جلسه ۱۴ شهریور ماه، از سوی نمایندگان با ۱۰۸رای، با مخالفت روبرو شد. قبل از رایگیری درباره فوریت این طرح تعدادی از نمایندگان درخواستی را مطرح کردند مبنیبر اینکه طبق ماده ۱۲۴ آییننامه، رایگیری بهصورت علنی باشد؛ یعنی مشخص شود هر نماینده چه نظری نسبت به این طرح دارد. در این شرایط باید نمایندگان آرای خود را روی کاغذ با قید نامشان اعلام کنند. این درخواست به رای مجلس گذاشته شد که نمایندگان با این درخواست نیز با ۱۱۰ رای، مخالفت کردند. این مخالفتهای نمایندگان واکنش منفی افکار عمومی را در پیداشت و بسیاری خواستار توضیح نمایندگان درباره مخالفتشان با شفافیت آرا شدند.
- 10
- 1
