پنجشنبه ۱۰ خرداد ۱۴۰۳
۱۱:۴۶ - ۰۳ تير ۱۳۹۸ کد خبر: ۹۸۰۴۰۰۸۴۶
اندیشه سیاسی

بیژن عبدالکریمی: فردید تفکر تاریخی را وارد جامعه کرد 

بیژن عبدالکریمی,اخبار سیاسی,خبرهای سیاسی,تحلیل سیاسی

بدون شک دکتر احمد فردید یکی از مهم‌ترین و تاثیرگذارترین متفکران معاصر ایران است. با وجود آنکه این شخصیت علمی در طی سالیان دراز همچنان از سوی برخی طیف‌های روشنفکری در تحریم قرار گرفته، اما اهمیت آموزه‌ها و اندیشه‌های وی به خوبی در دنیای امروز قابل فهم و درک است. دکتر بیژن عبدالکریمی استاد فلسفه در گفت‌وگو با همدلی به تبیین اجمالی از وجوه اندیشه فردید می‌پردازد.

نگاه شما به خاستگاه اندیشه احمد فردید چیست و تصور می‌کنید برخی اتهامات به ایشان ریشه در کجا دارد؟

در جامعه ما چالش‌ها و منازعات بسیاری در مورد شخصیت فردید وجود دارد که نشان از انحطاط در جامعه ما دارد. اینکه جامعه‌ای نتواند به خوانش معانی فرهنگی خود بپردازد و به سرکوب و ویرانی متن روی آورد، نشانه انحطاط آن است. حتی جامعه فلسفی ما قدرت مهرورزی و دیالوگ را ندارد و نمی‌تواند به برداشتی از متن، از دید صاحب تالیف برسد. من فکر می‌کنم تفکر ما ایرانیان ربطی بسیط با اندیشه‌های فردید دارد. حقیقتاً نیاز داریم تا اشخاصی همچون فردید را بیشتر بشناسیم و بفهمیم چرا وضعیت کنونی ما با اندیشه فردید فاصله دارد.

فردید از معدود چهره‌های تاریخ معاصر است که شیخ چند کتاب بود. به اعتقاد من امروز ما در بهترین وجه، یک کتاب هستیم و روشنفکران ما در بهترین وجه با کتاب روزگار نو آشنا هستند و با زبان سنت آشنایی ندارند، اما تفکر آینده با همه تفکرها آشنایی دارد؛ هم زبان ماقبل مدرن و هم زبان فلسفه مدرن. هیچ‌کس همچون فردید با این زبان‌ها آشنا نبوده است. اما عمیقا بر این اعتقاد هستم که خاستگاه اندیشه‌های فردید کاملا روشن و مشخص نیست، چرا که تفکر، امری خطی نیست که از یک جا شروع شود و به جایی دیگر ختم گردد، لذا تقریبا ناشناخته است. ولی از میان آبشخورهای فکری متعددی که به وی نسبت می‌دهند، یکی عرفان اسلامی است.

نگاه فردید به تکنولوژی چه بود؟

فردید تحت تاثیر هایدگر به کانون‌های تفکر تکنولوژیک توجه ویژه داشت. البته وی به تبع هایدگر، به نقد تفکر تکنولوژیک می‌پردازد اما نمی‌توان بر این اساس هایدگر را غرب‌ستیز دانست و گفت که با تکنولوژی مخالف است ولی می‌شود گفت که فردید بر روی اهمیت دستیابی به تکنولوژی در جامعه‌ای مثل جامعه ما چندان به شکل ایجابی دست نمی‌گذارد. به اعتقاد من فردید از دید تفکر هایدگر و فلسفه تکنولوژی او که به تکنولوژی به عنوان یک نیروی تاریخ‌ساز توجهی ویژه نشان می‌دهد نگاه می‌کند و لب کلامش آن است که اگر جوامعی چون جامعه ما به قدرت تکنولوژیک دست پیدا نکنند در واقع از صحنه تاریخ محو می‌شوند. شاید تنها انتقادی که در این حوزه می‌توان به فردید داشت آن است که به نحو ایجابی بر اهمیت تکنولوژی دست نگذاشته اما همان‌طور که عرض کردم این به معنای آن نیست که وی با این حوزه مهم حیات مخالف باشد.

نسبت فردید با هایدگر را چگونه می‌بینید؟

در طی دو قرن اخیر، صاحب‌نظران و روشنفکران همواره در یک پارادایم ایدئولوژیک، سیاسی یا هرمنوتیک، بحث‌ها را مطرح کرده‌اند ولی فردید بحث گفتمانی آنتولوژیک را مطرح کرد که این به دلیل تحت تاثیر بودن او از هایدگر است. فردید به ما آموخت که ما غرب را به منزله‌ یک درک وجود دریابیم و خودمان را به عنوان یک آنتولوژی ببینیم. تک عباراتی که در آثار فردید به دست ما رسیده و بصیرت‌هایی که درباره نیچه و کانت می‌گوید، در نوع خود بی‌نظیر است به طوری که در هیچ یک از اساتید، این بصیرت‌ها را نمی‌توان یافت.

اما باید اشاره کنم که با فردید، زبان و ادبیات فارسی ما به لحاظ فلسفی، غنا و گسترش زیادی پیدا کرد. با فردید، تفکر هایدگر وارد افق تاریخی و بومی ما می‌شود. او، هایدگر را وارد تفکر جمعی و وجدان بومی ما کرد و ما را به خودآگاهی در این خصوص رساند. این هایدگر، هایدگر علمی نیست. اینکه می‌گویند فردید، هایدگرِ مسلمان شده است، نتیجه عدم شناخت از فردید است.

میراث بزرگ فردید از نگاه شما چیست؟

فردید نخستین متفکری است که روند جهانی‌شدن را فهم کرد. قبل از او، هیچ متفکری این روند را این‌چنین درک نکرده بود. میراث بزرگ دیگر فردید این است که تفکر تاریخی را وارد جامعه کرد. در بین تفکرات تاریخی که مارکسیسم و سکولاریسم ایجاد کرده بود، فردید توانست تفکر تاریخی را با وجدان ایرانی پیوند بزند. او بی‌تردید یکی از احیاگران سنت تاریخی و دینی ماست که سنت تاریخی ما را در معنای آنتولوژیک فهمید. ما در فردید با فلسفه تطبیقی به معنای راستین آن مواجه هستیم.

تا پیش از این، هم‎‌زمان با عنوان هایدگر، معمولا از دکتر احمد فردید نیز به عنوان پیشگام اندیشه‌های وی در ایران یاد می‌شد. چه شد که شما از طریق هانری کربن با اندیشه‌های هایدگر آشنا شدید؟

از ابتدا این نکته در ذهنم همواره وجود داشت و ذهنم پیوسته به دنبال یک حلقه واسطه میان فردید و تفکر هایدگر می‌گشت تا اینکه با آثار هانری کربن بیشتر مانوس شدم و به این تلقی رسیدم که اغلب بصیرت‌های بنیادینی که در اندیشه‌های مرحوم فردید یافت می‌شود، به نحوی پیشاپیش در اندیشه‌ها و آثار کربن دیده می‌شود. البته نمی‌خواهم بگویم که یک نوع این همانی تام و تمام میان اندیشه‌های کربن و فردید وجود دارد و در کتابم نیز به پاره‌ای از نقاط افتراق آن دو اشاره کرده‌ام.

لیکن، بصیرت نظری و فلسفی بنیادینی در فردید نمی‌بینم که در کربن وجود نداشته باشد. با این وجود معتقدم قول به تاثیرپذیری فردید از کربن به هیچ‌وجه از ارزش فردید در تاریخ تفکر معاصر ما نمی‌کاهد، چرا که به هر حال، فردید نخستین ایرانی است که توانست با فهم کربن از هایدگر ارتباط برقرار کرده، این فهم را وارد افق فرهنگی و تاریخی ما ایرانیان کند و همین امر، شان، اهمیت و جایگاه فردید را کماکان در تاریخ تفکر معاصر ایران محفوظ نگاه می‌دارد.

  • 20
  • 2
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
عبدالله دوم پادشاه اردن بیوگرافی عبدالله دوم پادشاه اردن به همراه عکس های خانواده اش

تاریخ تولد: ۳۰ ژانویه ۱۹۶۲ (۶۲ ساله)

محل تولد: عمان، اردن

سمت: پادشاه اردن (از سال ۱۹۹۹)

تاجگذاری: ۹ ژوئن ۲۰۰۰

ولیعهد: حسین بن عبدالله دوم

همسر: رانیا عبدالله (ازدواج ۱۹۹۳)

ادامه
زندگینامه امامزاده داوود زندگینامه امامزاده داوود در تهران

عنوان شده است که ایشان همراه با برخی از بستگان خود در همراه با امام رضا به ایران می آیند اما در منطقه شمال غربی تهران به شهادت رسیدند. مرقد ایشان در زمان صفویه ساخته شد و سپس در زمان فتحعلی شاه گسترش پیدا کرد. 

دلیل مرگ این امامزاده را به صورت دقیق نمی دانند اما براساس روایات بومیان آن منطقه مشخص می شود که وی همزمان با بستگان خود به همراه امام رضا به ایران می آیند که همزمان با امام ایشان نیز به شهادت رسیدند و سال شهادت را نیز به سال ۴۸۰ هجری قمری نسبت داده اند، البته باز هم باید اشاره کرد که این تاریخ دقیق نیست و تنها براساس شواهد محاسبه شده است. 

براساس آنچه مردم محلی می گویند، امامزاده داوود در آبادی کیگا که در نزدیکی روستای کن قرار دارد، شهید شده، همجنین برخی می گویند وی با همدستی فردی به اسم نجیم گبر و یکی از درویش های روستا به شهادت رسیده است. ز منظر دیگر قاتل این حضرت شخصی به نام محمود فرح‌زادی می باشد.

ادامه
کاظم نوربخش بیوگرافی کاظم نوربخش بازیگر کمدین ایرانی

تاریخ تولد: ۱ مهر ۱۳۵۵

محل تولد: بیجار، کردستان، ایران

حرفه: بازیگر

آغاز فعالیت: ۱۳۷۰ تاکنون

تحصیلات: دیپلم انسانی

ادامه
جیمی ولز بیوگرافی جیمی ولز نابغه پشت ویکی پدیا

تاریخ تولد: ۷ اوت ۱۹۶۶

محل تولد: هانتسویل، آلاباما، ایالات متحده آمریکا

ملیت: آمریکایی، بریتانیایی

حرفه: موسس بنیاد ویکی مدیا

ثروت: ۱/۵ میلیون دلار

ادامه
مینا ساداتی بیوگرافی مینا ساداتی بازیگر سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۱۰ آذر ۱۳۶۰

محل تولد: کاشان، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون

تحصیلات: فوق لیسانس گرافیک از دانشگاه هنرهای زیبای تهران

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

ادامه
شاه نعمت الله ولی شاه نعمت الله ولی؛ عارف نامدار و شاعر پرآوازه ایرانی

تاریخ تولد: ۱۴ ربیع الاول۷۳۱ هجری قمری

محل تولد: کوهبنان یا حلب سوریه

نام های دیگر: شاه نعمت‌الله، شاه نعمت‌الله ولی، رئیس‌السلسله

پیشه: فلسفه و تصوف

مکتب: عارف و تصوف

آثار: شرح لمعات، رساله‌های شاه نعمت‌الله ولی

ادامه
محمدرضا احمدی بیوگرافی محمدرضا احمدی؛ مجری و گزارشگری ورزشی تلویزیون

تاریخ تولد: ۵ دی ۱۳۶۱

محل تولد: تهران

حرفه: مجری تلویزیون

شروع فعالیت: سال ۱۳۸۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی حسابداری و تحصیل در رشته مدیریت ورزشی 

ادامه
رضا داوودنژاد بیوگرافی مرحوم رضا داوودنژاد

تاریخ تولد: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۹

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر

شروع فعالیت: ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۲

تحصیلات: دیپلم علوم انسانی

درگذشت: ۱۳ فروردین ۱۴۰۳

ادامه

مجلس

دولت

ویژه سرپوش