۱۱:۴۶ - ۰۳ تير ۱۳۹۸ کد خبر: ۹۸۰۴۰۰۸۴۶
اندیشه سیاسی

بیژن عبدالکریمی: فردید تفکر تاریخی را وارد جامعه کرد 

بیژن عبدالکریمی,اخبار سیاسی,خبرهای سیاسی,تحلیل سیاسی

بدون شک دکتر احمد فردید یکی از مهم‌ترین و تاثیرگذارترین متفکران معاصر ایران است. با وجود آنکه این شخصیت علمی در طی سالیان دراز همچنان از سوی برخی طیف‌های روشنفکری در تحریم قرار گرفته، اما اهمیت آموزه‌ها و اندیشه‌های وی به خوبی در دنیای امروز قابل فهم و درک است. دکتر بیژن عبدالکریمی استاد فلسفه در گفت‌وگو با همدلی به تبیین اجمالی از وجوه اندیشه فردید می‌پردازد.

نگاه شما به خاستگاه اندیشه احمد فردید چیست و تصور می‌کنید برخی اتهامات به ایشان ریشه در کجا دارد؟

در جامعه ما چالش‌ها و منازعات بسیاری در مورد شخصیت فردید وجود دارد که نشان از انحطاط در جامعه ما دارد. اینکه جامعه‌ای نتواند به خوانش معانی فرهنگی خود بپردازد و به سرکوب و ویرانی متن روی آورد، نشانه انحطاط آن است. حتی جامعه فلسفی ما قدرت مهرورزی و دیالوگ را ندارد و نمی‌تواند به برداشتی از متن، از دید صاحب تالیف برسد. من فکر می‌کنم تفکر ما ایرانیان ربطی بسیط با اندیشه‌های فردید دارد. حقیقتاً نیاز داریم تا اشخاصی همچون فردید را بیشتر بشناسیم و بفهمیم چرا وضعیت کنونی ما با اندیشه فردید فاصله دارد.

فردید از معدود چهره‌های تاریخ معاصر است که شیخ چند کتاب بود. به اعتقاد من امروز ما در بهترین وجه، یک کتاب هستیم و روشنفکران ما در بهترین وجه با کتاب روزگار نو آشنا هستند و با زبان سنت آشنایی ندارند، اما تفکر آینده با همه تفکرها آشنایی دارد؛ هم زبان ماقبل مدرن و هم زبان فلسفه مدرن. هیچ‌کس همچون فردید با این زبان‌ها آشنا نبوده است. اما عمیقا بر این اعتقاد هستم که خاستگاه اندیشه‌های فردید کاملا روشن و مشخص نیست، چرا که تفکر، امری خطی نیست که از یک جا شروع شود و به جایی دیگر ختم گردد، لذا تقریبا ناشناخته است. ولی از میان آبشخورهای فکری متعددی که به وی نسبت می‌دهند، یکی عرفان اسلامی است.

نگاه فردید به تکنولوژی چه بود؟

فردید تحت تاثیر هایدگر به کانون‌های تفکر تکنولوژیک توجه ویژه داشت. البته وی به تبع هایدگر، به نقد تفکر تکنولوژیک می‌پردازد اما نمی‌توان بر این اساس هایدگر را غرب‌ستیز دانست و گفت که با تکنولوژی مخالف است ولی می‌شود گفت که فردید بر روی اهمیت دستیابی به تکنولوژی در جامعه‌ای مثل جامعه ما چندان به شکل ایجابی دست نمی‌گذارد. به اعتقاد من فردید از دید تفکر هایدگر و فلسفه تکنولوژی او که به تکنولوژی به عنوان یک نیروی تاریخ‌ساز توجهی ویژه نشان می‌دهد نگاه می‌کند و لب کلامش آن است که اگر جوامعی چون جامعه ما به قدرت تکنولوژیک دست پیدا نکنند در واقع از صحنه تاریخ محو می‌شوند. شاید تنها انتقادی که در این حوزه می‌توان به فردید داشت آن است که به نحو ایجابی بر اهمیت تکنولوژی دست نگذاشته اما همان‌طور که عرض کردم این به معنای آن نیست که وی با این حوزه مهم حیات مخالف باشد.

نسبت فردید با هایدگر را چگونه می‌بینید؟

در طی دو قرن اخیر، صاحب‌نظران و روشنفکران همواره در یک پارادایم ایدئولوژیک، سیاسی یا هرمنوتیک، بحث‌ها را مطرح کرده‌اند ولی فردید بحث گفتمانی آنتولوژیک را مطرح کرد که این به دلیل تحت تاثیر بودن او از هایدگر است. فردید به ما آموخت که ما غرب را به منزله‌ یک درک وجود دریابیم و خودمان را به عنوان یک آنتولوژی ببینیم. تک عباراتی که در آثار فردید به دست ما رسیده و بصیرت‌هایی که درباره نیچه و کانت می‌گوید، در نوع خود بی‌نظیر است به طوری که در هیچ یک از اساتید، این بصیرت‌ها را نمی‌توان یافت.

اما باید اشاره کنم که با فردید، زبان و ادبیات فارسی ما به لحاظ فلسفی، غنا و گسترش زیادی پیدا کرد. با فردید، تفکر هایدگر وارد افق تاریخی و بومی ما می‌شود. او، هایدگر را وارد تفکر جمعی و وجدان بومی ما کرد و ما را به خودآگاهی در این خصوص رساند. این هایدگر، هایدگر علمی نیست. اینکه می‌گویند فردید، هایدگرِ مسلمان شده است، نتیجه عدم شناخت از فردید است.

میراث بزرگ فردید از نگاه شما چیست؟

فردید نخستین متفکری است که روند جهانی‌شدن را فهم کرد. قبل از او، هیچ متفکری این روند را این‌چنین درک نکرده بود. میراث بزرگ دیگر فردید این است که تفکر تاریخی را وارد جامعه کرد. در بین تفکرات تاریخی که مارکسیسم و سکولاریسم ایجاد کرده بود، فردید توانست تفکر تاریخی را با وجدان ایرانی پیوند بزند. او بی‌تردید یکی از احیاگران سنت تاریخی و دینی ماست که سنت تاریخی ما را در معنای آنتولوژیک فهمید. ما در فردید با فلسفه تطبیقی به معنای راستین آن مواجه هستیم.

تا پیش از این، هم‎‌زمان با عنوان هایدگر، معمولا از دکتر احمد فردید نیز به عنوان پیشگام اندیشه‌های وی در ایران یاد می‌شد. چه شد که شما از طریق هانری کربن با اندیشه‌های هایدگر آشنا شدید؟

از ابتدا این نکته در ذهنم همواره وجود داشت و ذهنم پیوسته به دنبال یک حلقه واسطه میان فردید و تفکر هایدگر می‌گشت تا اینکه با آثار هانری کربن بیشتر مانوس شدم و به این تلقی رسیدم که اغلب بصیرت‌های بنیادینی که در اندیشه‌های مرحوم فردید یافت می‌شود، به نحوی پیشاپیش در اندیشه‌ها و آثار کربن دیده می‌شود. البته نمی‌خواهم بگویم که یک نوع این همانی تام و تمام میان اندیشه‌های کربن و فردید وجود دارد و در کتابم نیز به پاره‌ای از نقاط افتراق آن دو اشاره کرده‌ام.

لیکن، بصیرت نظری و فلسفی بنیادینی در فردید نمی‌بینم که در کربن وجود نداشته باشد. با این وجود معتقدم قول به تاثیرپذیری فردید از کربن به هیچ‌وجه از ارزش فردید در تاریخ تفکر معاصر ما نمی‌کاهد، چرا که به هر حال، فردید نخستین ایرانی است که توانست با فهم کربن از هایدگر ارتباط برقرار کرده، این فهم را وارد افق فرهنگی و تاریخی ما ایرانیان کند و همین امر، شان، اهمیت و جایگاه فردید را کماکان در تاریخ تفکر معاصر ایران محفوظ نگاه می‌دارد.

  • 19
  • 2
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقمبا این خبر مخالفم
4.5 stars from 21 votes
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
هرویه میلیچ,هروویه میلیچ,بیوگرافی هرویه میلیچ بیوگرافی هروویه میلیچ، مدافع جدید استقلال

نام اصلی:   هروویه میلیچ

زادروز:   ۱۰ مهٔ ۱۹۸۹ ‏

زادگاه:  اوسییک، کرواسی

قد:  ۱٫۸۳ متر (۶ فوت ۰ اینچ)

 وزن:  ۷۴ کیلو

پست:  مدافع چپ / وینگر

ادامه
مانوئل پوکیارلی,بیوگرافی مانوئل پوکیارلی,عکس های مانوئل پوکیارلی بیوگرافی مانوئل پوکیارلی + تصاویر مراسم ازدواجش

بیوگرافی مانوئل پوکیارلی

نام کامل: مانوئل پوکیارلی (manuel pucciarelli)

تاریخ تولد: ۱۷ ژوئن ۱۹۹۱ ‏

زادگاه: پراتو

قد: ۱٫۷۴ متر (۵ فوت ۸ ۱⁄۲ اینچ)

پست : مهاجم دوم/هافبک هجومی

ادامه
مودیبو مایگا,بیوگرافی مودیبو مایگا بیوگرافی مودیبو مایگا، بازیکن جدید پرسپولیس

نام کامل:مودیبو مایگا

تولد:۳ سپتامبر ۱۹۸۷ ‏

زادگاه:باماکو، مالی

قد:۱٫۸۵ متر( ۶ فوت ۱ اینچ)

پست:مهاجم، هافبک

ادامه
فرناندو کانسین,بیوگرافی فرناندو کانسین,عکس های فرناندو کانسین بیوگرافی فرناندو کانسین + عکس همسرش

نام کامل: فرناندو کانسین ماتوس

نام  به انگلیسی: Fernando Canesin Matos

زادروز: ۲۷ فوریهٔ ۱۹۹۲ ‏

زادگاه: ریبرآ پرتو، برزیل

قد: ۱٫۷۶ متر

پست: هافبک

ادامه
شیخ دیاباته,بیوگرافی شیخ دیاباته,بازیکن جدید استقلال بیوگرافی شیخ دیاباته مهاجم جدید استقلال

نام کامل: شیخ تیدیانه دیاباته( فرانسوی:Cheick Tidiane Diabaté)

تاریخ تولد: ۱۹۸۸

محل تولد: باماکو، مالی

قد: ۱٫۹۴ متر

پست: مهاجم

باشگاه سابق: الامارات

ادامه
کالدرون,بیوگرافی کالدرون,گابریل کالدرون بیوگرافی گابریل کالدرون (سرمربی جدید پرسپولیس)

نام کامل: گابریل اومبرتو کالدرون (Gabriel Humberto Calderón)

تاریخ تولد: ۷ فوریهٔ ۱۹۶۰

محل تولد: راوسون، آرژانتین

باشگاه سابق: القطر

باشگاه کنونی: پرسپولیس (سرمربی)

ادامه
آنته چاچیچ,بیوگرافی آنته چاچیچ,عکس های آنته چاچیچ بیوگرافی آنته چاچیچ

نام کامل: آنته چاچیچ

زادروز: ۲۹ سپتامبر ۱۹۵۳

زادگاه: زاگرب، یوگسلاوی

پست: سرمربی

تحصیلات : فارغ التحصیل رشته تربیت بدنی

ادامه
آندره آ استراماچونی,بیوگرافی آندره آ استراماچونی,استراماچونی بیوگرافی آندره آ استراماچونی، سرمربی جدید استقلال (+عکس همسر)

نام کامل: آندره آ استراماچونی

تاریخ تولد: ۱۸ ژوئن ۱۹۷۶

محل تولد: رم، ایتالیا

حرفه: مربیگری فوتبال

باشگاه فعلی: استقلال تهران

 

ادامه
مارک ویلموتس,بیوگرافی مارک ویلموتس,ویلموتس بیوگرافی مارک ویلموتس (+سوابق فوتبالی)

گزیده‌ای از بیوگرافی مارک ویلموتس

نام کامل: مارک روبر ویلموتس

تاریخ تولد: ۲۲ فوریهٔ ۱۹۶۹ ‏(۵۰ سال)

محل تولد: ژودوآنی، بلژیک

قد: ۱ متر و ۸۳ سانتی متر

 

ادامه

مجلس

دولت

ویژه سرپوش
شاید از دست داده باشید