دوشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۰
کد مقاله: ۱۴۰۰۰۱۰۹۴

کمانچه| اجزای تشکیل دهنده‌ی ساز کمانچه چیست؟

کمانچه,پیشینه کمانچه,خرک کمانچه باید کجا باشدکمانچه دارای سابقه ای طولانی در شرق است
ساز کمانچه از سازهایی میباشد که طرفدارن بسیاری در ایران و در قسمت شرق کره زمین دارد و به میزان زیادی مورد استفاده قرار می گیرد. یکی از قدیمی ترین ساز ها، کمانچه میباشد که به وسیله ی آرشه نواخته می شود.

کمانچه

ساز کمانچه یکی از ساز های اصیل در موسیقی ایران می باشد. پس از تار، این ساز از مهم ترین ساز های ایران به شمار می رود. این ساز علاوه بر شکم، دسته و سر، در انتهای پایینی ساز، پایه ای دارد که روی زانوی نوازنده یا زمین قرار می گیرد. یک نوع کمانچه لری معروف به نام« تال» وجود دارد که پشت باز است و در کتاب سرگذشت موسیقی بیان شده است که این ساز کامل شده ی ساز رباب می باشد. در واقع این ساز از جمله ساز های آرشه ای و زهی موجود در بین آلات موسیقی میباشد که طرفداران زیادی دارد. به علت ظرافت صدا و وسعت، این ساز صدای بالایی که دارد در کل خاورمیانه و حتی جهان شهرت جهانی پیدا کرده است.

ساز کمانچه تال بخش های مختلفی دارد که هر کدامیک از آنها از جنس های مختلفی از جمله استخوان، چوب، پوست و فلز ساخته میشود. در موسیقی مقامی ایران، ساز کمانچه کاربرد بسیار زیادی دارد. برای نواختن این ساز میتوان قسمت انتهایی آنرا که شامل پایه میباشد روی زمین و یا روی زانو گذاشت.

پیشینه کمانچه

در کتاب موسیقی الکبیر اثر ابونصر فارابی در سده چهارم هجری، نخستین نشانه های تاریخی دربارهٔ کمانچه دیده شده است. وی در این کتاب از کمانچه با نام عربی آن،  رباب یاد می کند. در دوران صفویه و قاجاریه، کمانچه جزء سازهای اصلی موسیقی ایران بوده است. نخستین صدای ضبط شده کمانچه مربوط به اوایل قرن بیستم میلادی بود. به همت سازمان میراث فرهنگی،  ساز کمانچه در آذر ماه ۱۳۹۶ به ثبت جهانی در سازمان یونسکو رسید.

آموزش کمانچه,کمانچه,عکس ساز کمانچهدر ایران قبل از اسلام، نوازندگان سازهایی را می نواختند که شباهت زیادی به کمانچه داشت

شیوه ی نواختن کمانچه

کمانچه را در حالت نشسته می نوازند، به طوریکه نوازنده باید بطور عمودی، ساز را در دست چپش بگیرد و در طول دسته انگشت های همین دستش حرکت کنند و با دست راست آرشه( کمانه) را به صورت افقی در حرکات رفت و برگشت، بر سیم ها بکشد. کمانچه، یک پایه دارد که به شکل میله ی فلزی است که زائده پهن انتهای آن روی پا یا زمین قرار می گیرد. معمولاً این ساز را از چوب کهنه و عمل آمده درختان توت و افرا می سازند. طول کمانچه از پایه فلزی تا صراحی( قسمت بالای سر پنچه) حدود ۷۵ سانتیمتر است.

قیمت ساز کمانچه,تصویر کمانچه,کمانچهکمانچه در جشن های دوره صفویه مورد استفاده قرار می گرفت

معرفی اجزای تشکیل دهنده ی ساز کمانچه

* خرک:

خرک نام یکی از بخش های کمانچه، میباشد که احتمال دارد جنس آن از استخوان و یا چوب باشد. شیارهایی روی این قسمت وجود دارد که عمق کمی دارد و سبب می شود که فاصله ی سیم ها از یک دیگر ثابت باقی بماند.

* کاسه ی طنینی:

کاسه ی طنینی که از اجزای کمانچه به شمار میرود ، تقریباً به شکل کره و تو خالی است. سطح بالایی آن باز است که روی آن پوست می کشند و روی آن خرک را نصب می کنند. با قطعاتی از جنس صدف یا استخوان، سطح بیرونی کاسه را برای زیبایی تزئین می کنند. پشت کاسه ی برخی از کمانچه های محلی باز است که همین امر سبب ایجاد صدای قوی تری می شود.

* دسته کمانچه:

دسته ی کمانچه که از جنس چوب ساخته می شود، لوله ای تو پُر است و طول این دسته حدود ۲۵ و قطر آن ۳ سانتیمتر و به صورت مخروطی شکل می باشد. قطر دسته در محل دسته کم تر می شود. در دسته هایی که دستان بند ندارند یک طرف آن به کاسه و طرف دیگر آن به سرپنجه متصل می شود.

کمانچه,مشخصات کمانچه خوب,کمانچه لریکمانچه یکی از مهمترین سازها در دوره صفویه و قاجار بود

* سرپنجه: 

سرپنجهی کمانچه در ابتدای طول دسته میباشد و جنس آن مانند دسته از چوب ساخته می شود سطح رویی آن تو خالی است و چهار گوشی به صورت زوج در دو طرفش دارد. سرپنجه زایده ای در انتهایش دارد که نام آن صراطی یا تاج میباشد که به طول نهایی ساز می افزاید.

* پایه: 

از دیگر اجزای کمانچه میتوان به پایه اشاره کرد که میله ای باریک و متحرک است طول آن ۱۰ سانتیمتر میباشد و در هنگام نوازندگی یک سر آن به انتهای کاسه متصل می شود. در انتهای پایه یک زایده ی پهن میباشد که روی پا یا زمین قرار می گیرد.

* وسعت صدای ساز:

صدای کمانچه، وسعتی در حدود سه اکتاو دارد و چون کوک های مختلف دارد، به علت عدم وجود دستان بند تمامی فواصل موسیقی ملی مانند پرده، نیم پرده و ربع پرده در آن قابل اجرا است. وقتیکه با انگشت روی سیم اول بگذارید تا حدود یک اکتاو زیرتر را میتوانید اجرا کنید.

* سیم گیر:

یک قطعه کوچک از جنس فلز در کمانچه وجود دارد که اسم آن سیم گیر می باشد. در انتهای کاسه، سیم گیر نصب شده است و یک سر سیم ها به آن متصل میشود. همینطور پیچ های کوچکی برای کوک کردن بر روی سیم گیر وجود دارند که به منظور کوک دقیقتر سیم ها قرار داده شده اند.

* تعداد و جنس سیم ها:

کمانچه ۴ سیم با ضخامت های متفاوت دارد. استفاده آکورد کامل سیم های ویولن برای کمانچه معمول است.

* شیطانک:

شیطانک در کمانچه، به استخوان یا چوب باریک و کم ارتفاعی گفته میشود که به عرض دسته، بین سرپنجه و دسته قرار دارد و از روی شیارهای کم عمق ، سیم ها عبور می کنند و به گوشی ها می روند.

انواع مختلف کمانچه

ساز کمانچه انواع مختلفی دارد که در ادامه آنها را برایتان معرفی می کنیم. جنس سازهای نوع پشت باز از چوب توت میباشد و ساخت این ساز به صورت یک تکه است. کاسه های کروی، دو نوع ترکه ای و یک تکه دارند. به گونه ای کمانچه های ترکه ای را می سازند که کاسه از طریق چسباندن ترکه هایی بر روی قالب خم شده، صورت گرفته باشد. با کمک چوب های مختلف نظیر چوب گردو خراطی، کاسه های یک تکه را می سازند. وزن کاسه آن از کاسه های ترکه ای بیشتر بوده و چرخش ساز در آن معمولاً سخت خواهد بود.

قیمت کمانچه,کمانچه,نحوه کوک کمانچهکمانچه را در حالت نشسته می نوازند، به طوریکه نوازنده باید بطور عمودی، ساز را در دست چپش بگیرد

موسیقی سنتی در ساز کمانچه معمولاً قطر بیرون ماسه ۲۰ سانتیمتر می باشد. کاسه این ساز در مناطق مختلف ایران اندازه های متفاوتی دارد. ساخت این کاسه در ساز کمانچه ترکمنی با اندازه بسیار کوچک انجام می شود. سازهایی شبیه به این ساز در دیگر نقاط دنیا وجود دارد که کاسه های آن کوچک بوده و معمولاً با پوست نارگیل، آنرا می سازند. دسته آن بر خلاف کاسه این ساز، شکلی یکسان دارد. این دسته معمولاً از چوب گردو ساخته میشود و دارای شکلی به صورت مخروط ناقص می باشد. قطر دسته این ساز در شیطانک ۳۷ میلی متر بوده و اندازه آن در جایی که محل اتصال به کاسه است ۳۱ میلی متر است. دسته آن هم طولی به اندازه ۳۱ سانتیمتر دارد.

ویژگی کمانچه

در ساز کمانچه، جنس چوبی که استفاده میشود، بسیار مهم است. به عنوان نمونه اگر چوب مورد استفاده کهنه باشد میتواند از خودش صدای بهتری منتشر کند. در ساخت این ساز، میتوان از چوب درخت توت و گردو استفاده کرد. یکی از علل مهمی که سازندگان از چوب های کهنه استفاده می کنند اینست که اگر چوب تازه باشد به مروز زمان و به علت فشار سیم ها امکان دارد خم شود و یا تاب بردارد. پوستی که در ساز کمانچه، استفاده میشود بسیار مهم است. چنانچه پوست نازک باشد صدای واضح و اگر ضخیم باشد صدای بم تری را میتوانند افراد بشنوند. بسته به جنس چوب مورد استفاده در ساز و کیفیت صدای آن، قیمتش را تعيين می کنند.

گردآوری: بخش هنر و سینما سرپوش

  • 12
  • 4
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
مطالب پیشنهادی,وبگردی
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
مسیح مهاجری,زندگینامه مسیح مهاجری,فعالیت های مسیح مهاجری زندگینامه مسیح مهاجری سیاستمدار ایرانی (+ تصاویر)

زاده:۱۳۲۶ 

زادگاه:تنکابن،  ایران

ملیت:ایرانی

پیشه:مدیر مسئول روزنامه جمهوری اسلامی

دین:اسلام

ادامه
شفیعی کدکنی,دکتر شفیعی کدکنی,محمد رضا شفیعی کدکنی زندگینامه شفیعی کدکنی شاعر معاصر ایران (+ تصاویر)

زاده:۱۹ مهر ۱۳۱۸

زادگاه:کدکن،  نیشابور

ملیت:ایرانی

پیشه:شاعر،  استاد دانشگاه، پژوهشگر و نویسنده

دین:اسلام

ادامه
سرگی برین,زندگینامه سرگی برین,جوایز سرگی برین بیوگرافی سرگی برین موسس شرکت گوگل (+ تصاویر)

تاریخ تولد: ۲۱ اوت ۱۹۷۳

قد: ۱.۷۳ متر

ملیت: آمریکایی

زادگاه: مسکو، روسیه  SFSR، اتحاد جماهیر شوروی

مذهب: یهودی

ادامه
رودکی,شاعر رودکی,آثار رودکی سمرقندی زندگی نامه رودکی استاد شاعران و پدر شعر فارسی + آثار

زادروز:۱۱ رمضان ۲۴۴( قمری)

زاد گاه:پنجکنت، تاجیکستان کنونی

زمینهٔ کاری:شاعر، موسیقی دان

ملیت:ایرانی

مرگ:۳۲۹( قمری)

در زمان حکومت:سامانیان

ادامه
حسین یاری,حسین یاری و خانوده اش,حسین یاری و همسرش بیوگرافی حسین یاری (بازیگر و کارگردان سینما) و آثار وی + تصاویر

تاریخ تولد: ۱۶ دی ۱۳۴۶

زادگاه: تهران

وضعیت تاهل: متاهل

فرزندان: سروش، سارا و علی

سالهای فعالیت: از ۱۳۵۸ تاکنون

ملیت:ایرانی

ادامه
حضرت ابوالفضل (ع),روز شهادت حضرت ابوالفضل (ع),نام همسر حضرت ابوالفضل (ع) زندگینامه حضرت ابوالفضل (ع) و نحوه ی به شهادت رسیدنش

کنیه:ابوالفضل، ابوالقاسم

زاده:۴ شعبان سال ۲۶ق.

زادگاه:مدینه

درگذشت:۱۰ محرم سال ۶۱ قمری

مدفن: کربلا

ادامه
آریگو ساکی,افتخارات ملی آریگو ساکی,زندگی نامه آریگو ساکی بیوگرافی آریگو ساکی سرمربی سابق تیم ملی ایتالیا (+ تصاویر)

زاده:۱ آوریل ۱۹۴۶

زادگاه:فوزینیانو،  ایتالیا

ملیت:ایتالیایی

قد:۱٫۷۰ متر

سمت:سرمربی 

ادامه
ژونگ شان شان,میزان ثروت ژونگ شان شان,عکس های ژونگ شان شان زندگینامه ژونگ شان شان ثروتمندترین آب‌معدنی‌فروش چین (+ تصاویر)

زاده:۱۹۵۴

زادگاه:هانگژو، چین

ملیت:چین

سمت:اهالی کسب وکار

شناخته‌شده برای:Founder, Nongfu Spring

Owner, Wantai

ادامه
عباس عراقچی,تیم مذاکرات هسته ای عباس عراقچی,سید عباس عراقچی اراک بیوگرافی عباس عراقچی سیاستمدار کشور و سوابق شغلی اش (+ تصاویر)

زاده:۱۳۴۱

زادگاه:تهران

ملیت:ایرانی

سمت:دیپلمات و سیاستمدار ایرانی ، معاون سیاسی وزارت امور خارجه

دین:اسلام

ادامه
دیالوگ های داریوش ارجمند,دیالوگ های داریوش ارجمند در سریال ستایش,دیالوگ های داریوش ارجمند در فیلم ستایش

بهترین دیالوگ های داریوش ارجمند در ستایش دیالوگ های ماندگار سینمای ایران بسیار گسترده شده اند. با این که دیالوگ ها توسط فیلمنامه نوشته می شود، ولی میزان تاثیرگذاری آن ها به عواملی چون طرز گفتن و حس بازیگران در هر صحنه ای ربط دارد که یکی از آن ها دیالوگ های داریوش ارجمند می باشد. دیالوگ های داریوش ارجمند دیالوگ های هر سریالی میتوانند آموزنده و زیبا باشند.  باتوجه به همین اصل یکی از پایه های ماندگاری فیلم ها را باید دیالوگ هایی دانست که هر بازیگر بکار می برد. در ادامه با بهترین دیالوگ های داریوش ارجمند آشنا شوید: > دیالوگ های داریوش ارجمند در سریال ستایش روزی که جناره ی منو بدن به خاک اونیکه بیشتر اذیتم کرده بیشتر گریه میکنه اونیکه نخواسته منو ببینه میاد برا دیدن جنازم اونیکه دستمو نگرفت جلوتر از همه میره زیر تابوتم اونیکه نخواست سلامم کنه میاد واسه خدافظی عجب روزیه اون روز... > دیالوگ های داریوش ارجمند میگن یه روز یه پدر و پسر باهم راه میرفتن دست پدر رو شونه پسر بود پدر یهو پرسید من زورم از تو بیشتره یا تو زورت ازمن. پسر نه گذاشت و نه برداشت گفت: من! خیلی به پدر برخورد خیلی اومد کنار دیوار وایساد به پسرش نگاه کرد گفت آره شاخ شمشاد قد کشیدی، بازوت کلفت شده بایدم بی تعارف بگی زورت بیشتره گفت نه پدر! زور شما بیشتره! پدر گفت دکی تو که دو دیقه پیش یه چیز دیگه گفتی! پسر گفت اونموقع که گفتم  زورم بیشتره دست شما رو شونم بود! واسه همین از همه دنیا قویترم! افتاد؟!!! انواع دیالوگ های داریوش ارجمند > دیالوگ های به یادماندنی داریوش ارجمند ببین تا حالا شنیدی یه پرنده وقتی رو یه شاخه میشینه ترس اینو داشته باشه که شاخه بشکنه؟ راستش ازش نپرسیدم ولی فکر کنم نه نشنیدم واسه چی؟ نمیدونم ببین واسه اینکه پرندهه اطمینانش به بال خودشه نه به شاخه به پریدنشه نه به این شاخه نشد یه شاخه ی دیگه افتاد؟!!! > دیالوگ داریوش ارجمند دمت گرم خوشم اومد، اهل معامله ای یه چیزی میگیری، یه چیزی جاش میدی من راضی هستم > انواع دیالوگ های داریوش ارجمند من عادت کردم غصه هر اتفاق بدو یدفعه بخورم نه تمام عمر هر اتفاق بدی رو، باید یه روزی یادت بره  تموم شد و رفت رفتنی رفت، تموم حالا باید به فردا فکر کنیم به چیزای خوبی که هست به چیزای خوبی که باید باشه > دیالوگ های کوتاه داریوش ارجمند درمورد مجموعه ستایش میدونی حاجی داشتم فکر میکردم شب اول قبرم نکیر و منکر میان سراغم میپرسن.... حشمت فردوس تو این همه سال زندگی... یه روز دل خوش داشتی؟!! میگم نه میگن یه دفعه از ته دل خندیدی؟!! میگم نه میگن مسافرت رفتی؟!! میگم نه دریارو دیدی؟!! جنگل رفتی؟!! میگم نه میدونی؟!! اونوقت اونا میگن وقت مارو بیخودی نگیر مرد حسابی تو به جهنم عادت کردی برو اونطرف بهترین دیالوگ های داریوش ارجمند > دیالوگ های کوتاه داریوش ارجمند در سریال ستایش ببین آدم سه تا حرفه آ دال میم ولی آدم بودن خیلی حرفه > دیالوگ های داریوش ارجمند در فیلم جرم خدا اگه به پرنده ای آشیونه نده، خونه نده همه ی عمر مجبور به پروازش می کنه خدا! ما آشیونه نداریم. به ما پرواز بده. گردآوری: بخش هنر و سینما سرپوش

ویژه سرپوش