دوشنبه ۰۵ مهر ۱۴۰۰
کد مقاله: ۱۴۰۰۰۱۰۹۴

کمانچه| اجزای تشکیل دهنده‌ی ساز کمانچه چیست؟

کمانچه,پیشینه کمانچه,خرک کمانچه باید کجا باشدکمانچه دارای سابقه ای طولانی در شرق است
ساز کمانچه از سازهایی میباشد که طرفدارن بسیاری در ایران و در قسمت شرق کره زمین دارد و به میزان زیادی مورد استفاده قرار می گیرد. یکی از قدیمی ترین ساز ها، کمانچه میباشد که به وسیله ی آرشه نواخته می شود.

کمانچه

ساز کمانچه یکی از ساز های اصیل در موسیقی ایران می باشد. پس از تار، این ساز از مهم ترین ساز های ایران به شمار می رود. این ساز علاوه بر شکم، دسته و سر، در انتهای پایینی ساز، پایه ای دارد که روی زانوی نوازنده یا زمین قرار می گیرد. یک نوع کمانچه لری معروف به نام« تال» وجود دارد که پشت باز است و در کتاب سرگذشت موسیقی بیان شده است که این ساز کامل شده ی ساز رباب می باشد. در واقع این ساز از جمله ساز های آرشه ای و زهی موجود در بین آلات موسیقی میباشد که طرفداران زیادی دارد. به علت ظرافت صدا و وسعت، این ساز صدای بالایی که دارد در کل خاورمیانه و حتی جهان شهرت جهانی پیدا کرده است.

ساز کمانچه تال بخش های مختلفی دارد که هر کدامیک از آنها از جنس های مختلفی از جمله استخوان، چوب، پوست و فلز ساخته میشود. در موسیقی مقامی ایران، ساز کمانچه کاربرد بسیار زیادی دارد. برای نواختن این ساز میتوان قسمت انتهایی آنرا که شامل پایه میباشد روی زمین و یا روی زانو گذاشت.

پیشینه کمانچه

در کتاب موسیقی الکبیر اثر ابونصر فارابی در سده چهارم هجری، نخستین نشانه های تاریخی دربارهٔ کمانچه دیده شده است. وی در این کتاب از کمانچه با نام عربی آن،  رباب یاد می کند. در دوران صفویه و قاجاریه، کمانچه جزء سازهای اصلی موسیقی ایران بوده است. نخستین صدای ضبط شده کمانچه مربوط به اوایل قرن بیستم میلادی بود. به همت سازمان میراث فرهنگی،  ساز کمانچه در آذر ماه ۱۳۹۶ به ثبت جهانی در سازمان یونسکو رسید.

آموزش کمانچه,کمانچه,عکس ساز کمانچهدر ایران قبل از اسلام، نوازندگان سازهایی را می نواختند که شباهت زیادی به کمانچه داشت

شیوه ی نواختن کمانچه

کمانچه را در حالت نشسته می نوازند، به طوریکه نوازنده باید بطور عمودی، ساز را در دست چپش بگیرد و در طول دسته انگشت های همین دستش حرکت کنند و با دست راست آرشه( کمانه) را به صورت افقی در حرکات رفت و برگشت، بر سیم ها بکشد. کمانچه، یک پایه دارد که به شکل میله ی فلزی است که زائده پهن انتهای آن روی پا یا زمین قرار می گیرد. معمولاً این ساز را از چوب کهنه و عمل آمده درختان توت و افرا می سازند. طول کمانچه از پایه فلزی تا صراحی( قسمت بالای سر پنچه) حدود ۷۵ سانتیمتر است.

قیمت ساز کمانچه,تصویر کمانچه,کمانچهکمانچه در جشن های دوره صفویه مورد استفاده قرار می گرفت

معرفی اجزای تشکیل دهنده ی ساز کمانچه

* خرک:

خرک نام یکی از بخش های کمانچه، میباشد که احتمال دارد جنس آن از استخوان و یا چوب باشد. شیارهایی روی این قسمت وجود دارد که عمق کمی دارد و سبب می شود که فاصله ی سیم ها از یک دیگر ثابت باقی بماند.

* کاسه ی طنینی:

کاسه ی طنینی که از اجزای کمانچه به شمار میرود ، تقریباً به شکل کره و تو خالی است. سطح بالایی آن باز است که روی آن پوست می کشند و روی آن خرک را نصب می کنند. با قطعاتی از جنس صدف یا استخوان، سطح بیرونی کاسه را برای زیبایی تزئین می کنند. پشت کاسه ی برخی از کمانچه های محلی باز است که همین امر سبب ایجاد صدای قوی تری می شود.

* دسته کمانچه:

دسته ی کمانچه که از جنس چوب ساخته می شود، لوله ای تو پُر است و طول این دسته حدود ۲۵ و قطر آن ۳ سانتیمتر و به صورت مخروطی شکل می باشد. قطر دسته در محل دسته کم تر می شود. در دسته هایی که دستان بند ندارند یک طرف آن به کاسه و طرف دیگر آن به سرپنجه متصل می شود.

کمانچه,مشخصات کمانچه خوب,کمانچه لریکمانچه یکی از مهمترین سازها در دوره صفویه و قاجار بود

* سرپنجه: 

سرپنجهی کمانچه در ابتدای طول دسته میباشد و جنس آن مانند دسته از چوب ساخته می شود سطح رویی آن تو خالی است و چهار گوشی به صورت زوج در دو طرفش دارد. سرپنجه زایده ای در انتهایش دارد که نام آن صراطی یا تاج میباشد که به طول نهایی ساز می افزاید.

* پایه: 

از دیگر اجزای کمانچه میتوان به پایه اشاره کرد که میله ای باریک و متحرک است طول آن ۱۰ سانتیمتر میباشد و در هنگام نوازندگی یک سر آن به انتهای کاسه متصل می شود. در انتهای پایه یک زایده ی پهن میباشد که روی پا یا زمین قرار می گیرد.

* وسعت صدای ساز:

صدای کمانچه، وسعتی در حدود سه اکتاو دارد و چون کوک های مختلف دارد، به علت عدم وجود دستان بند تمامی فواصل موسیقی ملی مانند پرده، نیم پرده و ربع پرده در آن قابل اجرا است. وقتیکه با انگشت روی سیم اول بگذارید تا حدود یک اکتاو زیرتر را میتوانید اجرا کنید.

* سیم گیر:

یک قطعه کوچک از جنس فلز در کمانچه وجود دارد که اسم آن سیم گیر می باشد. در انتهای کاسه، سیم گیر نصب شده است و یک سر سیم ها به آن متصل میشود. همینطور پیچ های کوچکی برای کوک کردن بر روی سیم گیر وجود دارند که به منظور کوک دقیقتر سیم ها قرار داده شده اند.

* تعداد و جنس سیم ها:

کمانچه ۴ سیم با ضخامت های متفاوت دارد. استفاده آکورد کامل سیم های ویولن برای کمانچه معمول است.

* شیطانک:

شیطانک در کمانچه، به استخوان یا چوب باریک و کم ارتفاعی گفته میشود که به عرض دسته، بین سرپنجه و دسته قرار دارد و از روی شیارهای کم عمق ، سیم ها عبور می کنند و به گوشی ها می روند.

انواع مختلف کمانچه

ساز کمانچه انواع مختلفی دارد که در ادامه آنها را برایتان معرفی می کنیم. جنس سازهای نوع پشت باز از چوب توت میباشد و ساخت این ساز به صورت یک تکه است. کاسه های کروی، دو نوع ترکه ای و یک تکه دارند. به گونه ای کمانچه های ترکه ای را می سازند که کاسه از طریق چسباندن ترکه هایی بر روی قالب خم شده، صورت گرفته باشد. با کمک چوب های مختلف نظیر چوب گردو خراطی، کاسه های یک تکه را می سازند. وزن کاسه آن از کاسه های ترکه ای بیشتر بوده و چرخش ساز در آن معمولاً سخت خواهد بود.

قیمت کمانچه,کمانچه,نحوه کوک کمانچهکمانچه را در حالت نشسته می نوازند، به طوریکه نوازنده باید بطور عمودی، ساز را در دست چپش بگیرد

موسیقی سنتی در ساز کمانچه معمولاً قطر بیرون ماسه ۲۰ سانتیمتر می باشد. کاسه این ساز در مناطق مختلف ایران اندازه های متفاوتی دارد. ساخت این کاسه در ساز کمانچه ترکمنی با اندازه بسیار کوچک انجام می شود. سازهایی شبیه به این ساز در دیگر نقاط دنیا وجود دارد که کاسه های آن کوچک بوده و معمولاً با پوست نارگیل، آنرا می سازند. دسته آن بر خلاف کاسه این ساز، شکلی یکسان دارد. این دسته معمولاً از چوب گردو ساخته میشود و دارای شکلی به صورت مخروط ناقص می باشد. قطر دسته این ساز در شیطانک ۳۷ میلی متر بوده و اندازه آن در جایی که محل اتصال به کاسه است ۳۱ میلی متر است. دسته آن هم طولی به اندازه ۳۱ سانتیمتر دارد.

ویژگی کمانچه

در ساز کمانچه، جنس چوبی که استفاده میشود، بسیار مهم است. به عنوان نمونه اگر چوب مورد استفاده کهنه باشد میتواند از خودش صدای بهتری منتشر کند. در ساخت این ساز، میتوان از چوب درخت توت و گردو استفاده کرد. یکی از علل مهمی که سازندگان از چوب های کهنه استفاده می کنند اینست که اگر چوب تازه باشد به مروز زمان و به علت فشار سیم ها امکان دارد خم شود و یا تاب بردارد. پوستی که در ساز کمانچه، استفاده میشود بسیار مهم است. چنانچه پوست نازک باشد صدای واضح و اگر ضخیم باشد صدای بم تری را میتوانند افراد بشنوند. بسته به جنس چوب مورد استفاده در ساز و کیفیت صدای آن، قیمتش را تعيين می کنند.

گردآوری: بخش هنر و سینما سرپوش

  • 12
  • 5
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
مطالب پیشنهادی,وبگردی
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
بیوگرافی تایسون فیوری,تایسون فیوری,تایسون فیوری پاریس فری بیوگرافی تایسون فیوری بوکسور ایرلندی- انگلیسی (+ تصاویر خانوادگی)

زاده:۱۲ اوت ۱۹۸۸

زادگاه:منچستر

ملیت:بریتانیا

پیشه:بوکسور

قد:۲۰۶ سانتیمتر

ادامه
رویا نونهالی,بیوگرافی رویا نونهالی,عکس رویا نونهالی بیوگرافی رویا نونهالی بازیگر تئاتر و سینمای ایران (+ تصاویر)

نام:رویا نونهالی

متولد:۲۴ بهمن ۱۳۴۱

ملیت:ایرانی

پیشه:بازیگر، داور استعدادیابی

زمینه فعالیت:تئاتر و تلویزیون و سینما

سال های فعالیت:۱۳۷۲ تاکنون

ادامه
عقاید شهاب الدین یحیی سهروردی,زندگینامه ی شهاب الدین یحیی سهروردی,بیوگرافی شهاب الدین یحیی سهروردی زندگی نامه شهاب‌الدین یحیی سهروردی از کودکی تا به شهرت رسیدنش

زاده:۵۴۹ ق / ۱۱۵۵ م

زادگاه:سهرورد،  ایران

ملیت:ایرانی

درگذشت:۵ رجب ۵۸۷ ق

آرامگاه:قلعه حلب،  سوریه

ادامه
ما هواتنگ,بیوگرافی ما هواتنگ,زندگینامه ما هواتنگ زندگینامه ما هواتنگ رئیس شرکت اینترنتی چینی تنسنت (+ تصاویر)

زاده:۲۹ اکتبر ۱۹۷۱

زادگاه:گوانگ دونگ، چین

ملیت:چینی

محل تحصیل:دانشگاه شنژن

پیشه:رئیس هیئت مدیره تنسنت

ادامه
بیوگرافی سعید چنگیزیان,سعید چنگیزیان و همسرش الهام کردا,فیلم های سعید چنگیزیان بیوگرافی سعید چنگیزیان بازیگر تئاتر و سینمای کشور (+ تصاویر همسرش)

زاده: ۲۲ آذر ۱۳۵۶

محل تولد: سمنان

تحصیلات: کارشناسی کارگردانی تئاتر

وضعیت تاهل: متاهل

سال های فعالیت: ۱۳۸۲ تاکنون

ادامه
کیومرث هاشمی,بیوگرافی کیومرث هاشمی,زندگینامه کیومرث هاشمی بیوگرافی کیومرث هاشمی سیاستمدار ایرانی (+ تصاویر)

متولد:۱۳۴۴

زادگاه:ملایر

زمینه فعالیت:سیاست و مدیریت ورزشی

پیشه:سیاستمدار

دین:اسلام

ادامه
امین قاسمی نژاد,بیوگرافی امین قاسمی نژاد,عکس امین قاسمی نژاد بیوگرافی امین قاسمی نژاد، فوتبالیست (+ تصاویر خانوادگی)

زاده: ۱ آذر ۱۳۶۵ 

زادگاه:بابلی

ملیت:ایرانی

پست:هافبک

قد:۱۸۲  سانتی متر

ادامه
ثریا قاسمی و همسرش,مادر ثریا قاسمی,بیوگرافی ثریا قاسمی بیوگرافی ثریا قاسمی بازیگر سینما و تلویزیون کشور (+ تصاویر خانوادگی)

تاریخ تولد:۲۸ آذر ۱۳۱۹

زادگاه:تهران

حرفه:بازیگر و دوبلور

وضعیت تاهل:متاهل

ملیت:ایرانی

ادامه
حضرت علی اکبر,زندگینامه حضرت علی اکبر,حضرت علی اکبر کیست زندگینامه حضرت علی اکبر (ع) فرزند بزرگ امام حسین (ع)

زاده:۱۱ شعبان سال ۳۳ هجری قمری

زادگاه:مدینه

ملیت:ایرانی

علت مرگ:واقعه کربلا

محل دفن:حرم امام حسین، کربلا، عراق

ادامه
دیالوگ های ناب,دیالوگ های ناب فیلم ها,دیالوگ های ناب سینما

دیالوگ های ناب سینمای ایران در این مقاله شما را با بهترین دیالوگ های ماندگار در فیلم ها و سریال های معروف اشنا میکنیم که این دیالوگ ها بسیار اموزنده و زیبا هستند. دیالوگ های ناب گاهی وقت ها یک بازیگر در سینما و تلویزیون، به بیان دیالوگ بسیار زیبا و مفهومی میپردازد که به عنوان دیالوگ های ماندگار به شمار میرود و در ذهنها ثبت میشود. اگر شما هم به دیالوگ های ماندگار علاقه دارید پس ادامه متن را بخوانید: > دیالوگ های ماندگار و زیبا فیلم  Supernatural: واقعا به خدا ایمان داری؟چون اون میتونه ارامش بخش باشه. دین:ایمان دارم یه خدایی هست ولی مطمئن نیستم که اون هنوز به ما ایمان داره یا نه. > دیالوگ ماندگار و زیبا: سعید( حبیب رضایی):یه کلید طلایی تو زندگی وجود داره که تاحالا منو از سکــته نجات داده! آوا( باران کوثری):چی؟! سعیـد( حبیب رضایی):هروقت یه چیزی اذیتت میکنه از ته دل بگو به درک! > دیالوگ های زیبا و ماندگار فیلم جان لنون: در مدرسه از من پرسیدند وقتی بزرگ شدی می خواهی چه( کاره) شوی، پاسخ دادم" خوشحال" به من گفتند که سؤال را درست متوجه نشده ای، در جواب گفتم شما زندگی را درست متوجه نشده اید. > بهترین دیالوگ های ماندگار: خسرو شکیبایی:مردم منو می دیدن میگفتن مخش تکون خورده. ولی من به مامانم می گفتم من دلم تکون خورده نه مخم. مادرم می گفت گور بابا مخ تو دلت قد صدتا مخ می ارزه، به خدا گفت، به همین زمین قسم گفت … اندیشه فولادوند:مادرت نپرسید عاشق کی شدی ؟ نپرسید اسمش چیه ؟ خسرو شکیبایی:مادرا که از آدم چیزی نمی پرسن. همه چیو خودشون می دونن … > ماندگارترین دیالوگ های فیلم The Wizard Of OZ: ﻣﺘﺮﺳﮏ:« ﻣﻦ ﻣﻐﺰ ﻧﺪﺍﺭﻡ، ﺗﻮ ﺳﺮﻡ ﭘﺮ ﺍﺯ ﭘﻮﺷﺎﻟﻪ!» ﺩﻭﺭﻭﺗﯽ:« ﺍﮔﻪ ﻣﻐﺰ ﻧﺪﺍﺭﯼ ﭘﺲ ﭼطوری ﺣﺮﻑ ﻣﯿﺰﻧﯽ؟» ﻣﺘﺮﺳﮏ:« خب... بعضی ﺍﺯ ﺁﺩﻣﻬﺎ ﻫﻢ ﻫﺴﺘﻦ ﮐﻪ ﺑﺪﻭﻥ ﻣﻐﺰ ﯾﻪ ﻋﺎﻟﻤﻪ ﺣﺮﻑ ﻣﯿﺰﻧﻦ! نمیزنن؟!» > دیالوگ های ماندگار: هیچوقت به خاطر چیزهایی که باعث شدن لبخند بزنی، پشیمون نشو.. زیباترین دیالوگ های ناب > دیالوگ های زیبا: خواب های طلایی یه مرد، رویاهای از دست رفته بیداریشه.. > دیالوگ های ماندگار سینما: آدم بده اصلاً نمی میره، می مونه تا تاوان پس بده. > دیالوگ های ماندگار عاشقانه: گاهی آدم تـو جنگ با خودش باید اونقدر پیش بره کـه… یه ویرونه بسازه از وجودش، اونوقت از دل اون ویرونه یه نوری، یه امیدی، یه جراتی، جرقه می زنه. > دیالوگ های ماندگار هالیوود: عشق یک خیابان دو طرفه است که دایماً در دست ساخت است. > دیالوگ های ماندگار سینمای ایران: زندگی مثل مجموعه ای بی پایان از بدبختی هاست که تنها پیام بازرگانی مختصری از خوشبختی داره ... > برخی از دیالوگ های ماندگار سینمای جهان: تـو با همه ی ی دخترایی کـه میشناسم فرق داری تـو خیلی دختر می شناسی؟ > دیالوگ سینمای ایران: یه چیزایی مثل شعور ذاتیه، نمی شه واسه کسی خرید. > زیباترین دیالوگ ها: سقف خونه کـه بیاد پائین، رو سر همه ی خراب میشه، دیگه نمی پرسه کی کاره ای بوده و کی نبوده… > برترین دیالوگ های سینما: زندگی هر چقدر هم که بد بنظر برسه، همیشه کاری هست که بشه انجام داد و توش موفق بود... تا زمانی که زندگی هست، امید هم هست. انواع دیالوگ های ناب گردآوری: بخش هنر وسینما سرپوش

ویژه سرپوش