پنجشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۳
۰۸:۵۷ - ۲۲ خرداد ۱۴۰۳ کد خبر: ۱۴۰۳۰۳۱۱۹۸
هنرهای تجسمی

  انتشار ناگهانی ۳۲۰۰عکس قاجاری چقدر اهمیت دارد؟

به گزارش دنیای اقتصاد ؛ آلبوم‌های قبله عالم باز هم جنجال به پا کردند. چه پنج سال پیش که دو تا از آنها مفقود شد و چه حالا که ۳ هزار و ۲۰۰ زن و مرد و بنای قاجاری از حصر کاخ گلستان آزاد و وارد فضای وب شدند. این چهره‌ها و بناها از میان ۷۶ آلبوم بیرون آمدند و توانستند نظر بسیاری را حتی در فضای انتخابات ریاست‌جمهوری جلب کنند.

عکس های قاجاری,ناصرالدین شاه,آلبوم عکس‌های منتشرشده کاخ گلستان

ناصرالدین شاه در سرخه حصار تهران؛ مهرماه ۱۲۷۲شمسی / از آلبوم عکس‌های منتشرشده کاخ گلستان

تاریخ‌پژوهان می‌گویند؛ بعید نیست که تعدادی از این عکس‌ها را ناصرالدین‌شاه خودش با دقت و وسواس انتخاب کرده، برایشان زیرنویس نوشته و در آلبوم‌های سلطنتی‌ چیده و آرشیو کرده باشد. آلبوم‌خانه‌ای که به شهادت کارشناسان میراث‌فرهنگی؛ جزو مهم‌ترین گنجینه‌های تصویری جهان به شمار می‌رود؛ چراکه هنوز زمان زیادی از اختراع دوربین نگذشته بود که وارد ایران شد و با استقبال گرمی روبه‌رو شد. حالا برای پژوهشگران سرزمینی که تاریخ‌شویی در آن کم نبوده، به‌نظر می‌رسد روبه‌رو شدن با این عکس‌ها یعنی سورپرایزی بی‌بدیل.

عکس‌هایی به‌مثابه جواهرات سلطنتی

همه‌چیز خیلی ناگهانی اتفاق افتاد. منبعی ناشناس که بسیاری نامش را گذاشته‌اند؛ «فرهنگ‌دوست»، در هفتم خرداد ۱۴۰۳، سه هزار و ۲۰۰ قطعه عکس را از آرشیو چند قفله کاخ گلستان بیرون آورد و به صورت رایگان در اینترنت گذاشت. در زمان بسیار اندکی، زنان و مردانی با عمری ۲۰۰ ساله پیش چشم ما ظاهر شدند. این تصاویر چهره‌هایی شناخته و ناشناخته داشتند؛ نمایش محافل و حتی زنانی که لنگه در را باز کرده‌ و به ما لبخند ‌می‌زنند. گویی می‌گویند: «به دنیای ما خوش آمدید.» آنها دیر زمانی است که در حصر بودند. شاید هم بوی نا گرفته و دیگر قدرت نفس کشیدن نداشتند. هرچند مسوولان کاخ گلستان این ادعا را رد کردند و گفتند: «اخیرا بخشی کوچکی از آلبوم عکس‌های تاریخی کاخ گلستان به صورت مجازی منتشر شده است که به «آلبوم‌های سایه» شهرت دارند.

آلبوم‌های سایه در واقع آلبوم‌های اسکن‌شده از روی نسخه اصل هستند که برای ارائه به پژوهشگران و دانشگاهیان تهیه می‌شوند. بنابراین شیء یا آلبومی مفقود نشده است، بلکه نسخه دیجیتالی آلبوم‌ها منتشر شده است.» حمیدرضا حسینی، تاریخ‌پژوه از نخستین کسانی که به انتشار این عکس‌ها واکنش نشان داد، به «دنیای اقتصاد» می‌گوید: «این تعداد عکس منتشر شده به نظر بخش کوچکی از مجموعه نزدیک به ۴۰ تا ۵۰ هزار عکس دیگر در کاخ است. البته آمار دقیق و شفافی از تعداد تصاویر آلبوم‌ها وجود ندارد اما این عکس‌ها کم از جواهرات سلطنتی ندارند. با این حال ما دقیقا نمی‌دانیم این جواهرات چه تعدادی هستند، چگونه نگهداری می‌شوند؟ آیا دیجیتالی شده‌اند؟»

این سوالاتی است که همچنان بدون پاسخ مانده هر چند پروین ثقه‌الاسلام، مدیر سابق کاخ گلستان می‌گوید: «تعدادی از عکس‌های موجود در عکاسخانه کاخ در زمان دکتر شهریار عدل در فرانسه چاپ شد و به ایران بازگشت. چه تعداد عکس در آلبوم‌خانه کاخ گلستان موجود است؟ نمی‌دانم. شاید حدود ۵۰ هزار عکس.» گفته‌ای که باز هم بر دلخوری پژوهشگران می‌افزاید و این سوال را پررنگ‌تر: «چرا تا امروز این عکس‌ها در فضای مجازی در معرض استفاده پژوهشگران گذاشته نشده بود؟» عکس‌هایی که به گفته فرزانه ابراهیم‌زاده، تاریخ‌پژوه از مهم‌ترین سندهای تاریخی جهان هستند که حتی یکی از آنها می‌تواند روایت از تاریخ جهان را تغییر دهد.»

ایده خلاقانه بدری آتابای

رد این عکس‌ها را که دنبال می‌کنیم به تقارن عجیبی می‌رسیم که ابراهیم‌زاده آن را برایمان نقل می‌کند: «این عکس‌ها که قدمتشان به ۱۷۴ سال پیش می‌رسد، در هفتم خردادماه ۱۲۲۹شمسی به روایت محمدحسن سمسار در پی پیشکش ملک قاسم‌میرزا بیست‌وچهارمین پسر فتحعلی‌شاه قاجار به ناصرالدین‌شاه قاجار ۱۹ساله اهدا می‌شود. در این روز بخشی از خلوت‌خانه شاه به یکی از مهم‌ترین گنجینه‌های تاریخ عکس جهان اختصاص پیدا می‌کند و چه تقارن عجیبی که این منبع ناشناس انتشار عکس‌ها درست در همین تاریخ این آلبوم را در اینترنت گذاشته است.» این عکس‌ها اما چگونه از ۱۷۴ سال پیش به ما رسیدند؟

او می‌گوید: «عکس‌ها آن‌قدر نفیس بودند که در زمان پهلوی دوم بدری آتابای، مدیر کتابخانه سلطنتی کاخ گلستان پیشنهاد کرد تا آنها در مجموعه‌ای به همین نام نگهداری شوند. پیشنهادی که با نظارت یحیی ذکا و محمدحسن سمسار درنهایت به شکل‌گیری آلبوم‌خانه منتهی شد. با وقوع انقلاب اسلامی و تعطیلی کاخ گلستان تا حدود سال‌های ۱۳۷۷ و بازگشایی آن به عنوان موزه بخش آلبوم‌خانه سلطنتی به ساختمانی که در دوره پهلوی و بعد از خراب شدن نارنجستان(عمارت اندرونی) به‌نام ساختمان الیزابت ساخته شده بود منتقل شد و از اینجا بود که حکایت عجیب و غریب تصمیمات مدیران برای محدود کردن مجموعه آلبوم‌خانه آغاز شد. تصمیماتی که با رفتن و آمدن هر مدیر میزان بسط و قبضش بیشتر یا کمتر می‌شد.» اگرچه بسیاری همچنان بر این باورند که دوره‌های بعد از قاجار هیچ‌کدام تمایلی نداشتند تا ناگفته‌های این دوره طولانی تاریخی بیان و ابعادش به درستی شناخته شود و شاید همین هم باعث شده که عکس‌ها چندان به راحتی در اختیار پژوهشگران و مردم قرار نگیرند.

 عزیزالسلطان عکس نینداخت

 «امروز شیرینی‌خوران تاج‌السلطنه است. رفتیم اندرون به حیاط سرچشمه جمعیت زیادی بودند، شهری، بیرونی و غیره. که حساب نداشت. آن دختر روسی که پارسال از سرخه‌حصار بازدید کرد، حالا باز آمده است. نره‌خر شده این هم بعد باید بندبازی کند. چند شیشه عکس انداختیم. عزیزالسلطان هم بود عکس نینداخت. دیدم حیاط هم خلوت شد، همه رفتند توی اتاق‌ها که دیگر کسی نبود، عکس بیندازیم.» اینها را ناصرالدین‌شاه در تاریخ ۱۲۷۳ در یادداشت‌های روزانه‌اش نوشته. این نوشتار به تفسیر فرشید گندمکار، مصحح و محقق نشان می‌دهد؛ «ناصرالدین شاه نه در کسوت شاهنشاه و نه پدر عروس بلکه در کسوت عکاس به عروسی دخترش رفته است.» با اینکه بیش از هر کسی، نام ناصرالدین‌شاه با عکاسی در ایران پیوند خورده با این حال تحقیقات «گندمکار» اطلاعات دیگری هم مطرح می‌کند: «هنوز چند سالی از اختراع دوربین عکاسی نگذشته بود که دو دوربین به پادشاه ایران هدیه داده می‌شود.

یکی از طرف تزار روسیه و یکی ملکه ویکتوریا.» این پادشاه البته ناصرالدین‌شاه نیست، محمدشاه قاجار است. گندمکار به «دنیای اقتصاد» می‌گوید: «ایرانی‌ها تا مدت‌ها نمی‌توانستند از این دو دوربین استفاده کنند تا اینکه بعدتر پاولف روسی برای نخستین بار می‌آید و دوربینی را که تزار روسیه داده بود نصب و راه‌اندازی می‌کند. پاولف هم‌زمان که اینها را راه می‌اندازد، کار کردن با این دوربین‌ها را هم به درباریان آموزش می‌دهد. دستگاه‌های آن زمان آن‌قدر بزرگ بوده که عکاسی با آن خودش یک فن به شمار می‌آمده است. برای کار کردن با این دوربین‌ها حتی مجبور بودند گردن‌ها را فیکس کنند.  بر اساس تحقیقات شهریار عدل نخستین عکس در باغ نگارستان از منظره تهران گرفته می‌شود چون نیاز به فیکس کردن نداشته است.» بنا به گفته این محقق؛ کار با دوربین‌های ابتدایی آن‌قدر سخت بود که وقتی عکاسی پاولف تمام می‌شود، محمد شاه یک ساعت خراب می‌آورد و می‌گوید؛ این را هم درست کنید. در حال حاضر، اطلاعات زیادی درباره عکاسی در ایران وجود ندارد، اما بالاخره دوربین‌های داگرئوتایپ از دور خارج می‌شوند و البته عکس نگارستان هم از بین می‌رود. بعد از آن، ژول ریشار مدتی در ایران عکاسی می‌کند و سپس ملک قاسم خان که در واقع نخستین عکاس ایرانی است و پسر فتحعلی‌شاه.»

فتوای ملاهادی سبزواری برای عکاسی

به گفته گندمکار تحقیقات جدید نشان می‌دهد؛ «بعد از این افراد است که ناصرالدین‌شاه به عکاسی علاقه‌مند می‌شود. شاید دلیل این علاقه هم آلبومی باشد که قاسم خان از لحظات شکار ناصرالدین وقتی هنوز ولیعهد بوده، می‌گیرد و به او تقدیم می‌کند، شاید هم عکس‌های ژول ریشار این علاقه را در او بیدار می‌کند. شاید هم سفر به فرنگ.» به هر روی ناصرالدین‌شاه دلباخته عکاسی می‌شود و از فرنگ برای خودش دوربین فتوگراف می‌آورد. بنا به نظر گندمکار، نسل دوم دوربین‌ها هم دستگاهی لاکچری به شمار می‌رفت و این شاه و شاهزاده‌ها و پولدارها بودند که می‌افتادند دنبال عکاسی. از آنجایی هم که ناصرالدین شاه خیلی عکاسی دوست داشته کلی عکاس را هم معرفی می‌کند.

آقارضا عکاس‌باشی یکی از آنهاست که بعدها آجودان مخصوص شاه می‌شود و زمین‌های آجودانیه به نام اوست.» به اعتقاد گندمکار اما آنچه باعث شد عکاسی بین مردم راه پیدا کند، اتفاقی بود که در سال ۱۲۶۱ شمسی افتاد و ناصرالدین شاه از آقارضا عکاس‌‌باشی خواست که به مشهد برود: «آقارضا عکاس‌باشی هم وقتی وارد سبزوار می‌شود، به خانه ملاهادی سبزواری می‌رود. تا این لحظه علما فتوایی درباره عکاسی نداده بودند. آقارضا می‌گوید بگذارید از شما عکس بگیرم و ملاهادی قبول می‌کند و پس از آن فتوای حلال بودن عکاسی داده می‌شود. از آن زمان به بعد عکاسی وارد خانه می‌شود و حتی اسنادی وجود دارد که عکس‌ها با قیمت‌های بالا خرید و فروش می‌شدند.»

از نگاه این مصحح، زمانی در ایران «عکس» به مثابه یک خبر محسوب می‌شد مثلا در دوره مشروطه یک عکس از ستارخان و باقرخان گویای خبری مهم بود و دست به دست می‌چرخید یا زمانی که میرزا‌ رضا کرمانی، قاتل ناصرالدین‌شاه را به‌دار آویختند، بسیاری از او عکاسی کردند و این عکس خودش یک خبر بود. او بر این باور است که عکس‌های منتشر شده نیاز به تگ‌گذاری و شناسنامه‌ دارند. این آرشیو هنوز به درجه مطلوب برای استفاده پژوهشگران نرسیده است، اما می‌تواند پازل‌های تکمیل‌کننده تاریخ باشد. همان‌طور که ابراهیم‌زاده می‌گوید: «اهمیت این تصاویر در این است که در علم مدرن تاریخ، ما نیاز به اسناد محکمی داریم و عکس‌ها می‌توانند منابع مهمی باشند تا ما از لابه‌لای آنها، تاریخ را بیرون بکشیم به خصوص در تاریخ اجتماعی و مردم‌شناسی.»

فیلم‌های قاجاری کجا هستند؟

این عکس‌ها نمونه‌ای از منابع انبارشده مطالعاتی در کاخ گلستان هستند. ابراهیم‌زاده از فیلم‌های قاجاری می‌گوید که در دهه ۶۰، شهریار عدل آنها را در زیر‌زمین کاخ گلستان پیدا می‌کند و ۱۵ دقیقه از این فیلم‌ها را احیا می‌کند. فیلم‌هایی که کاخ گلستان بدون مارک در اختیار کسی قرار نمی‌دهد. مساله اینجاست که عدل، تنها یک حلقه را بازسازی کرد. تعداد زیادی حلقه فیلم هنوز مانده که باید به شرکت‌های معتبر داده تا بازیابی شوند، چون ۱۵سال است که فیلم‌ها در یخچال نگهداری می‌شوند و حالا تصور کنید که این یخچال‌ها به هزار و یک دلیل از کار بیفتند. آنگاه مهم‌ترین گنجینه از دوره محمدعلی شاه از بین می‌رود.» این در حالی است که بسیاری از پژوهشگران می‌گویند که دسترسی آنها به منابع دانشگاه‌ها و کتابخانه‌ها و موزه‌های آمریکایی و اروپایی بسیار راحت‌تر است تا اسناد و مدارک در ایران. ابراهیم‌زاده نمونه‌اش را مجموعه عکس‌های دوره پهلوی اول و دوم می‌داند که در اختیار موسسه تاریخ معاصر ایران است. موسسه‌ای که بالغ بر ۴ میلیون عکس دارد که وقتی به آنها مراجعه می‌کنید بیش از ۵ عکس را در اختیار پژوهشگر قرار نمی‌دهند.

کتابخانه بیوتات سلطنتی حالش چطور است؟

با انتشار این تصاویر بار دیگر زخم‌ کهنه پژوهشگران سرباز کرده، چنانچه حسینی، تاریخ‌پژوه می‌گوید: «مشکل دقیقا اینجاست که تعداد این عکس‌ها بسیار زیاد است و همچنین گنجینه ارزشمندی از بی‌شمار سند که نمی‌دانیم دیجیتالی شده‌اند یا نه؟ همچنین در کاخ گلستان آثار و اشیای نفیسی از فرش‌ها گرفته تا قالی‌ها و لوسترها و هدایایی که به پادشاهان قاجار داده‌اند و تابلوهای معروف کمال‌الملک نگهداری می‌شود؛ اما متاسفانه تعداد کمی از آنها شناسنامه‌ها و اسکن‌های تصویری برای استفاده از پژوهشگران دارند.» او تاکید می‌کند: «اسناد و مدارک موجود در کاخ گلستان و حتی کاخ سعدآباد و نیاوران با قوانین سخت‌گیرانه‌ای در اختیار محققان قرار می‌گیرد.»

این پژوهشگر نگرانی مهم دیگری هم دارد و آن مربوط به کتابخانه بیوتات سلطنتی است: «در دوره قبل از انقلاب یک فهرست‌نویسی کامل از کتابخانه بیوتات سلطنتی انجام شد، اما امروز اطلاعات شفافی درباره آخرین وضعیت این کتابخانه وجود ندارد. ما تقریبا نمی‌دانیم چه تعداد از کتاب‌ها دیجیتال شدند. خیلی از محققان نتوانستند نسخه‌ای از این کتاب‌ها دریافت کنند همان‌طور که کاخ گلستان در مورد عکس‌ها توضیحی نمی‌دهد، پاسخی هم درباره وضعیت این کتاب‌ها ندارد.» شاید به سبب همین شرایط است که او باور دارد: «انتشار این تصاویر دو حسن دارد؛ یکی اینکه در دسترس عموم قرار گرفته و دیگر اینکه اگر به اصل سند آسیب بخورد، اسکنی هر چند کم‌کیفیت از آن وجود دارد.»

عکس های قاجاری,ناصرالدین شاه,آلبوم عکس‌های منتشرشده کاخ گلستان
  • 18
  • 3
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
هدیه بازوند بیوگرافی هدیه بازوند؛ بازیگر کرد سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۲۷ مرداد ۱۳۶۶

محل تولد: بندرعباس، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر

آغاز فعالیت: ۱۳۹۶ تاکنون

تحصیلات: فارغ التحصیل لیسانس رشته مهندسی معماری

ادامه
سانجیو باجاج بیوگرافی سانجیو باجاج میلیارد و کارآفرین موفق هندی

تاریخ تولد: ۲ نوامبر ۱۹۶۹

محل تولد: هندی

ملیت: هندی

حرفه: تاجر، سرمایه گذار و میلیارد 

تحصیلات: دکتری مدیریت از دانشگاه هاروارد

ادامه
محمد مهدی احمدی بیوگرافی محمدمهدی احمدی، داماد محسن رضایی

تاریخ تولد: دهه ۱۳۶۰

محل تولد: تهران

حرفه: مدیرعامل بانک شهر

مدرک تحصیلی: دکترای اقتصاد واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران، کارشناسی ارشد علوم اقتصادی دانشگاه تهران، کارشناسی اقتصاد بازرگانی دانشگاه شهید بهشتی

نسبت خانوادگی: داماد محسن رضایی، برادر عروس قالیباف، برادر داماد رحمانی فضلی

ادامه
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
ندا قاسمی بیوگرافی ندا قاسمی؛ بازیگر تازه کار و خوش چهره تلویزیون ایران

چکیده بیوگرافی ندا قاسمی

نام کامل: ندا قاسمی

تاریخ تولد: ۳۰ خرداد ۱۳۶۰

محل تولد: کرمانشاه

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر، مجری و صداپیشه

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

تحصیلات: دکترای شیمی آلی

ادامه
غلامعلی حداد عادل بیوگرافی غلامعلی حداد عادل؛ سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۹ اردیبهشت ۱۳۲۴

محل تولد: تهران

حرفه: سیاستمدار ایرانی، عضور مجمع تشخیص مصلحت نظام، دانشیار بازنشسته دانشگاه، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی

آغاز فعالیت: ۱۳۵۷ تاکنون

حزب سیاسی: اصولگرا

تحصیلات: لیسانس و فوق لیسانس فیزیک از دانشگاه تهران و شیراز (پهلوی قدیم)، دکتری فلسفه از دانشگاه تهران

ادامه
عبدالله دوم پادشاه اردن بیوگرافی عبدالله دوم پادشاه اردن به همراه عکس های خانواده اش

تاریخ تولد: ۳۰ ژانویه ۱۹۶۲ (۶۲ ساله)

محل تولد: عمان، اردن

سمت: پادشاه اردن (از سال ۱۹۹۹)

تاجگذاری: ۹ ژوئن ۲۰۰۰

ولیعهد: حسین بن عبدالله دوم

همسر: رانیا عبدالله (ازدواج ۱۹۹۳)

ادامه
فرزان عاشورزاده بیوگرافی فرزان عاشورزاده تکواندوکار ایرانی

تاریخ تولد: ۵ آذر ۱۳۷۵

محل تولد: تنبکابن، مازندران

محل زندگی: آمریکا

حرفه: تکواندوکار

لقب جهانی: سونامی تکواندو جهان

ادامه
زندگینامه امامزاده داوود زندگینامه امامزاده داوود در تهران

عنوان شده است که ایشان همراه با برخی از بستگان خود در همراه با امام رضا به ایران می آیند اما در منطقه شمال غربی تهران به شهادت رسیدند. مرقد ایشان در زمان صفویه ساخته شد و سپس در زمان فتحعلی شاه گسترش پیدا کرد. 

دلیل مرگ این امامزاده را به صورت دقیق نمی دانند اما براساس روایات بومیان آن منطقه مشخص می شود که وی همزمان با بستگان خود به همراه امام رضا به ایران می آیند که همزمان با امام ایشان نیز به شهادت رسیدند و سال شهادت را نیز به سال ۴۸۰ هجری قمری نسبت داده اند، البته باز هم باید اشاره کرد که این تاریخ دقیق نیست و تنها براساس شواهد محاسبه شده است. 

براساس آنچه مردم محلی می گویند، امامزاده داوود در آبادی کیگا که در نزدیکی روستای کن قرار دارد، شهید شده، همجنین برخی می گویند وی با همدستی فردی به اسم نجیم گبر و یکی از درویش های روستا به شهادت رسیده است. ز منظر دیگر قاتل این حضرت شخصی به نام محمود فرح‌زادی می باشد.

ادامه
دیالوگ های ماندگار شهاب حسینی

دیالوگ های ماندگار شهاب حسینی شهاب حسینی یکی از بهترین بازیگران سینمای ایران است که تا به حال در آثار فاخری مانند محیا، دلشکسته، شهرزاد و... به نقش آفرینی پرداخته است. این هنرمند در هر یک از هنرنمایی های خود دیالوگ های ماندگاری دارد که در ادامه این مقاله از سرپوش قصد داریم به بخشی از آنها اشاره کنیم. بیوگرافی کوتاه از شهاب حسینی سید شهاب الدین حسینی تنکابنی در ۱۴ بهمن ۱۳۵۲ در تهران به دنیا آمد. وی اصالتا تن کابنی است و تحصیلات عالیه خود را در رشته روانشناسی از دانشگاه تهران برای مهاجرت به کانادا ناتمام گذاشت. وی در سال ۱۳۷۳ با پریچهر قنبری ازدواج کرد و حاصل این پیوند دو فرزند پسر به نام های محمد امین و امیرعلی است. فعالیت هنری شهاب حسینی با تئاتر دانشجویی و سپس، گویندگی در رادیو شروع شد. از جمله جوایز این هنرمند می توان به موارد زیر اشاره کرد: - او برای بازی در شمعی در باد (۱۳۸۲) و رستگاری در هشت و بیست دقیقه (۱۳۸۳) نامزد سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد جشنواره فیلم فجر شد.  - حسینی در سال ۱۳۸۷ با بازی در فیلم سوپر استار جایزه سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فیلم فجر را دریافت کرد. -  او خرس نقره‌ای بهترین بازیگر مرد جشنواره بین‌المللی فیلم برلین ۲۰۱۱ را به‌همراه گروه بازیگران فیلم جدایی نادر از سیمین کسب کرد. - او در جشنواره فیلم کن ۲۰۱۶ نیز با ایفای نقش در فیلم فروشنده توانست جایزه بهترین بازیگر مرد جشنواره فیلم کن را به خود اختصاص بدهد. دیالوگ های ماندگار شهاب حسینی؛ درباره شهاب حسینی دیالوگ های ماندگار شهاب حسینی فیلم سینمایی دلشکسته در نقش امیرعلی: - هر کی ریــش گـذاشت مسلمـــون نیـست، هـــرکی پیـشونیش رو داغ کـــرد، مــرد خــدا نیست. - تو همه ی اعتقادا اشتباه میشه. همیشه ام یه عده گرگن تو لباس میش! -  من بنده آن دمم که ساقی گوید یک جام دگر بگیر و من نتوانم - ما فردا میایم خواستگاری، دیگه نمی خوام خواهرم باشی می خوام نفسم باشی دیالوگ های ماندگار شهاب حسینی در فیلم دلشکسته سریال شهرزاد در نقش قباد: -شهرزاد نمی دونی بدون، من با تو چیزایی پیدا کردم که هیچوقت تو زندگیم نداشتم و نمی خوام از دستش بدم. - ما همه مهره های سوخته ایم که زیر دست بزرگ آقاییم. -  آره خب عمو جان حقیقت تلخه عموجان، شنیدنش همچین یه جاهایی از وجدان آدمو جز میده. -  میرم صاف وامیستم جلوی بزرگ آقا بش میگم بزرگ آقا من، زن من، خب؟! پا به ماهه! عین ۱۰-۱۲ ماهو میخوام بمونم ور دلش چی میگی شما؟ - قباد : فقط یه سوال، خیلی دلم می خواد جوابشو بدونم، تو هنوزم دلت باهاشه؟ شهرزاد : فراموشی زمان می بره، فقط فکر می کنم اگه من به هر دری زدم، و اونی نشد که می خواستم بشه، لابد قسمت خرافه نیست، هست واقعا - موقتیه این روزا شهرزاد، می گذره. این وسط تنها چیزی که مهمه اینه که من هنوز با همه ی وجودم دوست دارم. عاشقتم - قباد : سخته واسم دوری تو اینو بفهم، چطوری اینو بهت ثابت کنم؟ شهرزاد : دیر شده، برای ثابت کردنش خیلی خیلی دیر شده … حتی ملک جوانبخت هزار و یک شبم نبودی وگرنه من کم قصه و داستان به گوش تو نخوندم. عاشق بزدل عشقو هم زایل می کنه آقای قباد دیوانسالار -قباد : این کارو باهام نکن شهرزاد. اینطوری خردم نکن. من هنوز دوستت دارم، خیلی بیشتر از قبل. همه چیو خراب نکن شهرزاد : برو قباد، پشت سرتم دیگه نگاه نکن -  من چی کار به کسی داشتم، داشتم زندگیمو می کردم. با بدبختی خودم سر و کله می زدم. اصلا روحمم خبر داشت همچین کسی تو این دنیا زندگی می کنه؟ کی نشونم داد؟ شما. بعدشم که فرستادینم تو بهشت تازه می خواستم بفهمم زندگی یعنی چی؟ تازه طعمش داشت زیر دهنم مزه مزه می کرد که یقه مو گرفتین ترپ انداختینم وسط جهنم. دیالوگ های ماندگار شهاب حسینی در سریال شهرزاد سریال مدار صفر درجه در نقش حبیب پارسا: -تو را به جای همه دوست میدارم-تو را به خاطر عطر نان گرم برفی که اب میشود -برای بخشش اولین گناه-تو را برای دوست داشتن دوست میدارم-تو را به خاطر تمام کسانی که دوست نمیدارم دوست میدارم ...  - همين قدر حاليمه كه هيچ دست مساعدتي از طرف قدرتهاي استعماري داخل اين كشور دراز نشده!!الي به اينكه مقاصد سياسي و اغراض اقتصادي خاصي رو دنبال مي كردن.وام كه بهم فرصت بدن كه خودم براي زندگيم تصميم بگيرم؛خودم انتخاب كنم؛همين  - مظفر:منوببخش ...یافراموش کن! حبیب:میبخشم...ولی فراموش نمیکنم!!!  -حبيب: فقط چرا فكر مي كنيد كه سفر اعزام ممكنه منتفي بشه؟ دكتر: اين مملكت پسرجان،سرزمين گسل و زلزله و پس لرزه است!آدم از فردا روزش - این و خداوند باید جواب بده ، باید جواب این سوال رو بده ! اگه تو این دنیا هیچ جایی برای آرامش وجود نداره ؛ و اگه تمام رویاهای ما از عشق ، عدالت و آزادی فقط ی خیال بیهودس! پس چرا ما رو آفرید ؟!... -ميدوني چيه تقي جان؟من بر خلاف مرحوم پدرم،ازسياست چيز زيادي نميدونم! همين قدر حاليمه كه هيچ دست مساعدتي از طرف قدرتهاي استعماري داخل اين كشور دراز نشده!!الي به اينكه مقاصد سياسي و اغراض اقتصادي خاصي رو دنبال مي كردن.وام كه بهم فرصت بدن كه خودم براي زندگيم تصميم بگيرم؛خودم انتخاب كنم؛ همين دیالوگ های ماندگار شهاب حسینی در سریال مدار صفر درجه سایر فیلم ها: -یه پایان تلخ بهتر از یه تلخی پایان ناپذیره ... (درباره الی) - میدونی برتر از عشق بی فرجام چیه؟فرجام بدون عشق... (برف روی شیروانی داغ) - من زندگی مو باختم حاج اقا منو از زندون می ترسونی؟برو از خدا بترس ... (جدای نادر از سیمین) - جنگ احساس مسولیته نه شلیکه گلوله ... (شوق پرواز) - هر چه تو اوج میگیری دنیا از دید تو بزرگتر می شود و تو از دید دنیا کوچکتر می شوی ... (شوق پرواز) - تو کویر ادم به خدا نزدیک تره چون اسمون به زمین نزدیک تره ... (پلیس جوان) - میدونی چیت حرص ادمو درمیاره؟اینکه حالت از من بده ولی حس واقعیتو بهم نمیگی خب چیه هر چی هست بیا به خودم بگو فکر میکنی چیزیمه؟فکر میکنی چون چیزیمه عرضه ندارم پس چون عرضه ندارم دیگه.....این منصفانه نیست چون من دارم سعی خودمو میکنم غلطی تا حالا نتونستم بکنم چون نمیتونم تمرکز کنم رو کاری ک باید بکنم نمیتونم تمرکز کنم چون همه ی وقتمو اون چرت وپرتا ی مزخرف و دغدغه های احمقانه پر کرده دانشکده ی مزخرف و شاگردای خنگ و... (پرسه در مه) گردآوری: بخش هنر و سینمای سرپوش

ویژه سرپوش