جنجال‌آفرینی دوباره رسانه ملی؛ صداوسیما با رپ مشکل ندارد؛ با رقیب مشکل دارد

اقتصاد۲۴ نوشت: صداوسیما سال‌هاست در نقش «پلیس فرهنگی» ظاهر می‌شود؛ نهادی که از یک سو به پلتفرم‌های نمایش خانگی و فضای مجازی می‌تازد و از سوی دیگر، خود در بزنگاه‌هایی خاص همان چیزی را به آنتن می‌برد که تا دیروز «خط قرمز» می‌دانست. تازه‌ترین نمونه، ماجرایی است که این روز‌ها در شبکه نمایش تلویزیون دیده می‌شود: پخش تیزری با عنوان «نمایش آدرنالین خالصه!» که در آن هر شب موزیک‌ویدیوی رپ روی آنتن می‌رود.

این اتفاق در حالی رخ داده که صداوسیما طی ماه‌های اخیر، با شکایت از پلتفرم‌ها و فشار بر تولیدات آنلاین، «رپ» را فاقد مجوز و خارج از چارچوب رسمی معرفی کرده و عملاً آن را در ردیف محتوا‌های ممنوع یا شبه‌ممنوع قرار داده است. حالا، اما همان سازمان، در یکی از شبکه‌هایش، بدون تعارف از رپ استفاده می‌کند؛ نه به عنوان یک سوژه انتقادی یا هشدار فرهنگی، بلکه دقیقاً به عنوان یک ابزار تبلیغاتی و جذب مخاطب.

صداوسیما علیه پلتفرم‌ها

مسأله فقط «پخش یک تیزر» نیست. این اتفاق، به شکل نمادین یک تناقض ساختاری را دوباره به رخ می‌کشد: صداوسیما همزمان می‌خواهد مرجع انحصاری مجوزدهی و داوری فرهنگی باشد و در عین حال، وقتی پای رقابت برای مخاطب وسط می‌آید، همان خطوط قرمز را به نفع خود جابه‌جا می‌کند.

این دقیقاً همان نقطه‌ای است که انتقاد‌ها به سیاست‌های دوگانه صداوسیما را جدی‌تر می‌کند؛ سازمانی که سال‌ها تلاش کرده موسیقی رپ را به عنوان یک جریان «غیررسمی»، «غیرقابل اعتماد» یا «خارج از ارزش‌ها» معرفی کند، اما حالا به محض اینکه احساس می‌کند با یک تیزر هیجانی می‌تواند چند درصد مخاطب بیشتر جذب کند، همان سبک موسیقی را نه فقط تحمل، بلکه مصرف می‌کند.

اگر رپ «بدون مجوز» است، چرا در تلویزیون پخش می‌شود؟ و اگر «قابل پخش» است، چرا برای دیگران جرم و برای صداوسیما ابزار تبلیغاتی محسوب می‌شود؟

از خط قرمز تا ابزار تبلیغاتی

یکی از نکات مهم در این ماجرا این است که صداوسیما معمولاً با محتوا‌هایی مشکل دارد که «خارج از کنترل خودش» تولید می‌شوند. در این منطق، مسأله نه ذات رپ است، نه سبک موسیقی، نه حتی محتوا؛ بلکه مسئله این است که چه کسی تولیدکننده و صاحب تریبون باشد.

وقتی پلتفرم‌ها یا فضای مجازی میزبان رپ می‌شوند، سریع برچسب «بدون مجوز» و «خلاف قانون» به میان می‌آید و مسیر شکایت و فشار و محدودسازی آغاز می‌شود. اما وقتی خود صداوسیما همان سبک را برای هیجان‌سازی و برندینگ استفاده می‌کند، ناگهان همه چیز قابل توجیه می‌شود؛ گویی مشکل اصلی نه رپ، بلکه «رقیب» است.