رویداد۲۴نوشت: در میان هنرهای نمایشی در ایران تئاتر همیشه یک هنر نخبه پسند با تماشاگرانی خاص بوده است. تئاتر به دلیل ماهیت تولیدی ارزان و تماشاگرانی که همیشه به دلایلی غیر از سرگرمی آن را انتخاب میکردند هنری نه برای تودههای مردم که برای اقشار خاصی از جامعه بوده که به وجوه روشنفکرانه هنر علاقه داشتند تعلق داشته است. اما در سالهای اخیر که همه چیز گران شده است تئاتر هم که زمانی پناهی برای نخبگان عرصه هنر بود به یکی از گرانترین پدیدههای کشور بدل شده است.
اما در کنار دلایل عمومی مانند تورم که باعث شده تئاتر هم گران شود از حدود یک دهه پیش پدیده نوظهوری بنام تئاتر لاکچری هم در کشور شکل گرفته که باعث شده تئاتر از یک هنر روشنفکرانه/دانشجویی تبدیل به یک هنر گران لاکچری شود. تئاترهایی مثل الیور توییست و بینوایان که در زمان اجرای خود رکوردهای قیمت بلیط را جا به جا کردند از پیشگامان تئاتر لاکچری در سالهای اخیر بودند. یکی از آخرین نمایشهایی که قرار بود با همین مختصات روی صحنه برود تئاتر آرش بود.
تئاتری گران و به شدت پرهزینه که از همان ابتدا قیمتهای بلیط آن جلب توجه میکرد. اعلام قیمت پنج میلیون تومان برای بلیط یک تئاتر رقمی بود که نمیشد به راحتی از کنار آن گذشت. آن هم در حالی که اکثر مخاطبین تئاتر کشور یا دانشجویان علاقهمند به این هنر هستند که به لحاظ اقتصادی وابسته به خانوادهاند یا اقشاری از جامعه هستند که سطح درآمدی آنها مشخص و واضح است. به همین خاطر است که قیمت بلیطهای این تئاتر از همان ابتدا جنجال به پا کرد.
برخی شرایط جنگی کشور را پیش کشیدند و اعلام کردند در شرایط اقتصادی فعلی که کشور در تعلیق میان جنگ و صلح به سر میبرد تولید چنین نمایش گرانی با این قیمت بلیط چه توجیهی دارد؟ و برخی دیگر هم دلیل حضور نوید محمد زاده در این نمایش را که یک تی شرت با پرچم طرح فلسطین به تن کرده بود را عامل تحریم این تئاتر دانستند. به هر دلیلی که بود موج اعتراضها به قدری گسترده شد که عوامل نمایش آرش فروش بلیط را متوقف کردند، تا یک بار دیگر ثابت شود افکارعمومی ایران قادر است در برخی بزنگاههای حساس و با یک اتحاد یک پارچه و کم نظیر حرف خود را به کرسی بنشاند و اجرای نمایشی که کلی برای آن هزینه شده بود را هم به تعویق بیاندازد.
تئاتر آرش و ماجرای بلیط پنج میلیون تومانی
تئاترآرش یک تئاتر بیگ پروداکشن بود که کارگردانی آن را علی سرابی و تهیه کنندگی آن را علی محتشم بر عهده داشتند. در این تئاتر قرار بود سلبریتیهای مطرحی نوید محمدزاده، طناز طباطبایی، علی شادمان و مهدی پاکدل حضور داشته باشند. اجرای این نمایش قرار بود از دوم شهریور در رویال هال هتل اسپیناس پالاس اجرا شود. تئاتری که به نظر میرسید قرار است موج زیادی ایجاد کند و به فضای خموده تئاتر ایران حال و هوای متفاوتی ببخشد.
اما ماجرای بلیطهای پنج میلیون تومانی همه برنامه سازندگان این نمایش را به هم ریخت تا جایی که گروه سازنده این تئاتر مجبور شدن بیانیهای صادر کنند: «بلیت این اثر در ۹سطح قیمتی از ۹۹۰هزار تومان تا ۴میلیون و ۹۸۰هزار تومان عرضه شده و رقم نزدیک به ۵ میلیون تومان تنها به تعداد محدودی از صندلیهای ممتاز اختصاص دارد. بهگفته آنها، معرفی این رقم بهعنوان «قیمت بلیت آرش» تصویری کامل از طیف قیمتگذاری این اثر ارائه نمیکند. گروه سازنده توضیح داده بخش عمده ظرفیت سالن ۲۲۰۰نفره در ردههای قیمتی پایینتر و میانی قرار دارد و برای دانشجویان، هنرجویان، معلمان و برخی گروههای فرهنگی و اجتماعی نیز طرحهای حمایتی درنظر گرفته شده است.»
این بیانیه هم نتوانست موج انتقادها را متوقف کند و همین موضوع باعث شد تا فروش بلیطهای این نمایش با کاهش چشمگیری مواجه شود. این مسئله به قدری در روند کاری نمایش آرش اثر گذاشت که در نهایت عوامل این نمایش تصمیم گرفتند فروش بلیط را متوقف کنند. البته دست اندرکاران این نمایش برای این قیمت گذاری بالا توجیهاتی داشتند از جمله این که نمایش آرش یک تئاتر کوچک نیست. یک تئاتر ارکسترال است با طراحی تولید بزرگ، بازیگران بزرگ و یک سالن ۲۲۰۰ نفره باعث میشود چنین رقمهایی برای تماشای یک تئاتر منطقی باشد.
نوید محمد زاده عامل اصلی شکست پروژه آرش؟
اما یکی دیگر از عواملی که باعث شد نمایش آرش پیش از اجرا با بحران مواجه شود انتشار عکسی از نوید محمدزاده بود که تیشرتی با طرح فلسطین به تن کرده بود. انتشار این عکس واکنشهای بسیار گستردهای به دنبال داشت و باعث شد فالوئرهای نوید محمدزاده در کمتر از یک روز یک میلیون نفر ریزش داشته باشد. هم زمانی این موضوع با انتشار خبر اجرای تئاتر آرش باعث شد که بسیاری از مخاطبان در فضای مجازی توقف اجرای این تئاتر را به ماجراهای نوید محمد زاده ربط دهند.
مشکل تئاتر آرش از ابتدا این بود که خودش را یک تئاتر ستاره محور تعریف کرده بود. تئاتری که قصد داشت با استفاده از سلبریتیهایی مانند نوید محمدزاده، طناز طباطبایی، علی شادمان، مهدی پاکدل و... برای خود ارزش افزودهای ایجاد کند که در زمان فروش بلیط به کمک این نمایش بیاید. اما مشکل این جا است که مخاطبین به هر دلیلی (که ماجرای نوید محمدزاده مهمترین آنها بود) تصمیم گرفتند بلیطهای این نمایش را نخرند و از تماشای آن منصرف شدند. اتفاقی که نشان داد دیگر صرف حضور ستارهها نمیتواند تضمینی برای فروش یک محصول فرهنگی باشد. در ایران امروز مردم ایران با مواضع ستارگان هم کار دارند و همین موضوع باعث شده دیگر صرف ستاره بودن تضمینی برای فروش نباشد.
علت شکست پروژه آرش چه بود؟
اقتصاد دانانی که از تز اقتصادی بازار آزاد دفاع میکنند اعتقاد دارند مخاطب یا مشتری هنگام پرداخت پول برای یک کالا ارزش آن را به صورت ذهنی و ناخودآگاه محاسبه و بعد پول آن را پرداخت میکند. درباره نمایش آرش اتفاقی که اُفتاد این بود که مخاطب یا همان مشتری به این جمع بندی رسید که صرف هزینه پنج میلیون تومانی برای این نمایش توجیه ندارد و به همین خاطر از تماشای این نمایش و پرداخت این مبلغ انصراف داد.
در کنار این چهرههایی مانند نوید محمدزاده در گذشته بازیگر محبوب طبقات و اقشاری از جامعه بودند که در حال حاضر از پیشگامان اعتراض به حاکمیت هستند. طبقه متوسطی که آنقدر قدرت خریدش آب رفته که دغدغه خوراک، پوشاک و دارو را دارد پس با همه انگارههای ایدئولوژیکی که حاکمیت به آن نگاه مثبت دارد به ستیز برمیخیزد. انگارههایی که در نهایت باعث شده هر چهرهای که از آن انگارهها دفاع میکند طرد شود. این موضوع پیام مشخصی هم دارد دیگر ستاره به صرف ستاره بودن جذاب نیست این که ستاره در کجای بردار ایدئولوژیک ایران ایستاده ملاک است. این موضوعی است که اقتصاد هنر در ایران را به شدت تحت تاثیر قرار داده و اثرات آن در آینده بسیار بیشتر مشخص خواهد شد.
- 10
- 4
