اینترنت دیتاسنترها همچنان در کما؛ روایت مدیرعامل مبین‌هاست از ۱۴ روز خاموشی

وضعیت اینترنت ایران همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. در حالی که طی روزهای اخیر گزارش‌هایی از اتصال محدود کاربران موبایل مخابره شده، زیرساخت‌های حیاتی میزبانی وب و دیتاسنترهای کشور همچنان در خاموشی به سر می‌برند.

گجت نیوز برای بررسی دقیق‌تر این وضعیت و کالبدشکافی فنی شبکه، به سراغ داود منتظری، موسس و مدیرعامل «مبین‌هاست» رفته است. این فعال صنعت زیرساخت در گفتگو با ما، تصویری شفاف از تفاوت شبکه کاربران خانگی با شبکه دیتاسنترها ارائه می‌دهد و از چالش‌های نفس‌گیر شرکت‌های هاستینگ در روزهای قطعی پرده برمی‌دارد.

سنگین‌ترین ضربه بر پیکر مصرف‌کننده نهایی

ارزیابی فعالان زیرساخت از آسیب‌های قطعی اخیر، نشان‌دهنده یک دومینوی خسارت است. به گفته مدیرعامل مبین‌هاست، اگرچه کسب‌وکارهای دیجیتال و تامین‌کنندگان زیرساخت در خط مقدم این بحران بوده‌اند و شدیدترین محدودیت‌ها و ضررهای مالی را تجربه کرده‌اند، اما در نهایت دود این آتش به چشم مصرف‌کننده نهایی رفته است.

منتظری معتقد است که بیشترین آسیب متوجه مشتریان کسب‌وکارهای آنلاین است؛ کسانی که سرویس‌های روزمره و حیاتی‌شان ناگهان از دسترس خارج شده و زندگی‌شان مختل گشته است.

وضعیت قرمز در صنعت هاستینگ؛ مسئولیتی سنگین بر دوش سرویس‌دهندگان

این روزها شرکت‌های میزبانی وب (Hosting) دوران بسیار سختی را سپری می‌کنند و فشار روی آن‌ها دوچندان است. از یک سو سرویس‌های داخلی به دلیل قطع ارتباط با شبکه جهانی دچار اختلال شده‌اند و از سوی دیگر، دسترسی کاربران ایرانی به سرورهای خارج از کشور قطع شده است.

داود منتظری در تشریح این وضعیت می‌گوید: «با توجه به هزینه‌های ارزی سنگین سرورهای خارجی، ما مسئولیت بزرگی در قبال داده‌های کاربران داریم. متاسفانه در حالی که کنترل این محدودیت‌ها کاملاً خارج از اختیار ماست، نوک پیکان انتقادات مشتریان به سمت شرکت‌های هاستینگ است. حتی اگر همین لحظه اینترنت وصل شود، زیان‌های مادی و اعتباری وارد شده به این صنعت تا مدت‌ها جبران نخواهد شد.»

کالبدشکافی شبکه: معمای اتصال موبایل و قطعی سرورها

یکی از سوالات اصلی کاربران این است که چرا اینترنت موبایل در برخی نقاط وصل شده اما سایت‌ها و سرورها همچنان قطع هستند؟ مدیرعامل مبین‌هاست برای پاسخ به این ابهام، ساختار اینترنت کشور را به سه لایه تفکیک می‌کند:

شبکه داخلی (IXP): بستری که همیشه فعال بوده و ارتباطات داخلی را برقرار می‌کند.

شبکه بین‌الملل (FCP/Broadband): این شبکه مخصوص کاربران خانگی، اداری و اینترنت همراه است.

شبکه بین‌الملل (IDC): این شبکه مختص دیتاسنترها و سرورهای میزبانی است.

طبق توضیحات منتظری، آنچه در روزهای اخیر شاهد بودیم، اتصال محدود و مقطعی شبکه FCP (به‌ویژه روی اپراتورهای موبایل مثل همراه اول و ایرانسل) بوده است. اما شبکه IDC که حیات سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها به آن وابسته است، از ابتدای بحران با درصد بالایی قطع بوده و تا لحظه تنظیم این گزارش، ارتباط بین‌الملل دیتاسنترها برقرار نشده است.

پشت پرده وصل و قطع‌های لحظه‌ای و تغییر استراتژی

درباره ماجرای وصل شدن‌های چند دقیقه‌ای و نوسانات شبکه، مدیرعامل مبین‌هاست معتقد است که این اتفاقات ناشی از بروزرسانی تجهیزات و اعمال پالیسی‌های (Policy) جدید در لایه‌های بالاتر شبکه است. به گفته او، در حین این تغییرات و بارگذاری مجدد تنظیمات، گاهی مسیر اینترنت برای دقایقی باز و بسته می‌شود که نشان‌دهنده تست‌های فنی روی گیت‌وی‌های اصلی است.

نکته قابل تامل دیگر، تغییر استراتژی اتصال نسبت به دوره‌های پیشین است. منتظری توضیح می‌دهد که برخلاف سال ۹۸ که اولویت با شبکه دیتاسنترها و اینترنت خانگی بود، این بار تصمیم‌گیران اینترنت همراه را در اولویت اتصال قرار داده‌اند. همچنین ساختار غیرمتمرکز اپراتورها باعث شده تا سرعت اتصال در هر اپراتور متفاوت باشد.

آینده مبهم فیلترشکن‌ها و سایه اینترنت طبقاتی

در بخش پایانی این گفتگو، موضوع کارکرد فیلترشکن‌ها و شایعه اینترنت طبقاتی مطرح شد. مدیرعامل مبین‌هاست با اشاره به اینکه وضعیت غیرقابل پیش‌بینی است، تایید کرد که اخبار غیررسمی از فعال شدن برخی فیلترشکن‌ها روی اپراتورهای خاص حکایت دارد.

او همچنین درباره اینترنت طبقاتی گفت: «نمی‌توان قطعی نظر داد، اما در شرایط محدودیت شدید، طبیعی است که برخی افراد خاص به واسطه حساسیت شغلی یا ارتباطات، دسترسی‌های ویژه‌ای دریافت کنند. با این حال، مشاهدات من نشان می‌دهد که در این دوره، محدودیت تقریباً برای همه در شدیدترین حالت ممکن اعمال شد.»

منتظری در پایان ابراز امیدواری کرد که هر چه زودتر محدودیت‌ها برای همه رفع شود تا کسب‌وکارهای آنلاین بتوانند در فضایی امن و رقابتی به فعالیت ادامه دهند.