چهارشنبه ۰۷ خرداد ۱۳۹۹
۱۶:۰۹ - ۱۵ مرداد ۱۳۹۸ کد خبر: ۹۸۰۵۰۳۸۹۵
اقتصاد کلان

تأثیر کاهش درآمدهای دولت در معیشت مردم

دولت بی‌پول، مردم را فقیر می‌کند؟

کاهش درآمدهای دولت,اخبار اقتصادی,خبرهای اقتصادی,اقتصاد کلان

این روزها زیاد از کاهش درآمدهای دولت سخن گفته می‌شود ولی شاید مردم چندان توجهی به این مسئله نداشته باشند، چراکه دولت از نظر جامعه همان پدر پول‌داری است که هیچ‌وقت فقیر نمی‌شود ولی واقعیت این است که کاهش درآمدهای دولت نه‌تنها یک واقعیت بلکه عامل بسیار تأثیرگذاری بر معیشت مردم است.

«اینیاتسیو سیلونه»، نویسنده مشهور ایتالیایی در کتاب معروفش جمله‌ای را از یک چوپان نقل می‌کند که سال‌هاست به یکی از طلایی‌ترین جملات طرفداران اقتصاد آزاد و مخالفان محدودیت‌های دولتی تبدیل‌شده؛ چوپان داستان «نان و شراب» می‌گوید «دولت یک دست دراز دارد و یک دست کوتاه؛ دست دراز به همه‌جا می‌رسد و برای گرفتن است، دست کوتاه برای دادن است ولی فقط به کسانی می‌رسد که خیلی نزدیک‌اند».

این گزاره طلایی اما اگر درباره خیلی از دولت‌ها در بسیاری از کشورها و دوره‌ها صادق باشد درباره دولت دوازدهم در ایران صدق نمی‌کند؛ نه به این خاطر که این دولت دوست ندارد درآمدهایش را بیشتر کند بلکه به این خاطر که مسیرهای درآمدزایی دولت دستخوش فراز و فرودهای تندی شده که مدیریت منابع و مخارج را دشوار کرده است.

درآمدهای نفتی با خصومت‌های خارجی کاهش پیداکرده، افت تقاضای کل در بازارهای داخلی مشکلاتی بر سر راه تحقق درآمدهای مالیاتی ایجاد کرده و از طرف دیگر مخارج به‌ویژه در حوزه هزینه‌های عمومی افزایش پیداکرده است.

مجموع این موارد در کنار اتفاقات ریزودرشت دیگر مانند نوسانات ارزی و. این نگرانی را به وجود آورده که کاهش درآمدهای دولت در سال جاری، تأثیرات نامطلوبی بر اقتصاد و معیشت جامعه داشته باشد؛ دغدغه‌ای که در سطح گسترده‌ای نیز از جانب رسانه‌های بیگانه دامن زده می‌شود و به همین خاطر باید پاسخ روشنی برای آن یافت. آیا درآمدهای دولت به همان اندازه که برخی ادعا می‌کنند کاهش‌یافته؟ آیا روش‌ها و مسیرهای جایگزین برای جبران کاهش درآمد وجود دارد؟ کاهش درآمدهای دولت از چه راه‌هایی بر معیشت مردم تأثیر می‌گذارد؟

کاهش درآمدهای دولت,اخبار اقتصادی,خبرهای اقتصادی,اقتصاد کلان

بودجه در سایه رونمایی شد

مسئولان سازمان برنامه‌وبودجه از اواسط سال گذشته و هم‌زمان با آغاز روند تدوین بودجه سال ۹۸ از این سخن می‌گفتند که تمام ریسک‌ها و احتمالات را درباره شرایط اقتصادی کشور در نظر دارند و دخل‌وخرج کشور را برای سال ۹۸ بر اساس همین احتمالات در دو نسخه تنظیم می‌کنند.

هیچ اطلاعاتی از این نسخه دوم که سازمان برنامه‌ای‌ها از آن به «بودجه در سایه» تعبیر می‌کردند، منتشرنشده بود تا اینکه هفته قبل سید حمید پورمحمدی، معاون امور اقتصادی و هماهنگی سازمان برنامه‌وبودجه در یک جلسه استانی زادگاهش به همشهریانش گوشه‌ای از این بودجه را نشان داد؛ پورمحمدی گفت «بودجه سال ۹۸ کل کشور بر اساس فروش روزانه ۳۰۰ هزار بشکه نفت بسته‌شده است.»

معاون سازمان برنامه در حالی از تنظیم درآمدها و مخارج بر اساس فروش ۳۰۰ هزار بشکه نفت در روز سخن گفته که بر اساس قانون بودجه سال جاری، دولت فروش روزانه ۱.۵ میلیون بشکه نفت را پیش‌بینی کرده بود. اکنون اما مشخص می‌شود این اختلاف ۱.۲ میلیون بشکه‌ای همان بودجه در سایه‌ای است که سال گذشته مسئولان از تدوین آن سخن گفته بودند. ازآنجاکه قیمت فروش هر بشکه نفت در بودجه ۵۴ دلار و نرخ تسعیر هم ۵۷۰۰ تومان به ازای هر دلار تعیین‌شده، کاهش ۱.۲ میلیون بشکه فروش در روز به معنای اختلافی حدود ۳۷۰ میلیارد تومان در هر روز است.

بر این اساس حالا که مشخص‌شده دولت از ابتدا خود را برای چنین روزهایی آماده کرده، در پاسخ به یکی از سؤالات ما که آیا کاهش درآمدها، اقتصاد کشور را از آرامش خارج می‌کند یا خیر باید گفت خیر چون دولت از سال قبل آماده کاهش درآمدها بوده است. سؤال مهم اما این است که این سطح از درآمد چه تأثیری بر معیشت و زندگی مردم خواهد داشت؟

برای پاسخ به این پرسش باید مسیرهایی که کاهش درآمد دولت از طریق آن‌ها بر زندگی مردم اثر می‌گذارد، مرور کنیم:

کاهش درآمدهای دولت,اخبار اقتصادی,خبرهای اقتصادی,اقتصاد کلان

کسر بودجه، استقراض و سپس تورم

کسری بودجه دولت‌ها معمولاً یکی از اصلی‌ترین علل تورم در اقتصاد ایران بوده و هست. دولت‌ها معمولاً بلافاصله پس از دچار شدن به کسری، سراغ بانک مرکزی می‌روند و با قرض گرفتن از خزانه بانک به‌ظاهر پرداخت‌های خود را انجام می‌دهند اما در واقع با تزریق پول بدون پشتوانه باعث افزایش تورم و کوچک شدن سفره مردم می‌شوند.

این روال تکراری را داشته باشید و بگذارید کنار نرخ تورم ۴۰ درصدی که مرکز آمار همین چند روز قبل رسماً اعلام کرد. بر اساس اعلام مرکز آمار نرخ تورم ۱۲ ماهه منتهی به تیرماه ۹۸ به حدود ۴۰.۴ درصد رسیده که بالا رفتن سطح عمومی قیمت خوراکی‌ها یکی از بیشترین تأثیرها را در این افزایش داشته است.

بااین‌حال اما نباید چنین افزایشی را ناشی از کسر بودجه دولت و تکرار همان ماجرای استقراض از بانک مرکزی دانست چراکه اولاً دولت بر اساس حرف‌های معاون سازمان برنامه از سال قبل برای کاهش درآمدهای نفت آماده بوده قاعدتاً مخارجش را هم بر اساس همان میزان درآمد تنظیم کرده تا دچار کسری بودجه نشود و در دور مخرب استقراض و... نیفتد.

دوم اینکه کاهش درآمدهای نفتی در سال جاری سهم چندانی در تورم دوازده‌ماهه منتهی به تیر امسال ندارند و اگر قرار باشد آثاری داشته باشند، این آثار از نیمه دوم سال مشخص خواهد شد بنابراین تورم ۴۰ درصدی فعلی را باید بیشتر معلول گرانی‌های پی‌درپی ماه‌های پایانی سال گذشته و افزایش قیمت محصولات وارداتی دانست چنانکه آمار مرکز آمار هم بیشترین افزایش قیمت را در تورم منتهی به تیرماه در قیمت مواد دخانی نشان می‌دهد.

کاهش درآمدهای دولت,اخبار اقتصادی,خبرهای اقتصادی,اقتصاد کلان

چو دخلت نیست، خرج کمتر کن اما...

سؤالی که پاسخ به آن ما رو به دو نتیجه مهم می‌رساند این است که دولت کمبود درآمدهای نفتی را از چه راهی جبران می‌کند؟ روشن است که اولین راه، کاستن از مخارج است؛ کدام مخارج اما؟

باز هم روشن است که دولت نمی‌تواند از مخارج جاری خود که بخش عمده آن حقوق و مزایای کارمندان، یارانه‌های مستقیم و غیرمستقیم و مخارج عمومی است، کم کند. نشانه‌اش هم اینکه هزینه‌های عمومی در بودجه امسال افزایش‌یافته است. تنها خرجی که دولت می‌تواند برای جبران کاهش درآمدها از آن کم کند، مخارج و هزینه‌های عمرانی است. درواقع دولت باید پول‌هایی را که قرار بوده صرف ساختن راه، جاده، نیروگاه، پالایشگاه، سد و... بکند برای مخارج جاری نگه دارد. نتیجه این صرفه‌جویی هم خالی ماندن دست پیمانکاران از پروژه و طبیعتاً تعدیل نیرو خواهد بود. نتیجه چنین روندی قطعاً افزایش نرخ بیکاری است و وقتی کار نباشد، درآمدی هم نخواهد بود و قطعاً بدون درآمد، اندازه سفره‌ها هم تغییر خواهد کرد؛ بنابراین کاهش بودجه عمرانی می‌تواند به افزایش نرخ بیکاری، کاهش درآمد خانوارها و کاهش مصرف منجر شود.

مالیات سهل و ممتنع....

علاوه بر کاهش هزینه‌ها، راه دیگری که معمولاً دولت‌ها برای جبران کاهش درآمدها طی می‌کنند، ایجاد درآمد از محل‌هایی است که تاکنون سراغ آن‌ها نرفته‌اند. در کشور ما هم طی سال‌های اخیر و هم‌زمان با کاهش درآمدهای نفتی و... دولت از سازمان امور مالیاتی خواسته تا درآمدها را از محل مالیات افزایش دهد. گرچه شعار همواره این بوده که دولت به دنبال کاهش فرارهای مالیاتی است اما واقعیت این است که دریافت مالیات از گروه‌هایی که بیشتر دم دست هستند هم از نظر دور نبوده است یعنی همان کسبه، کارمندان، کارگران.

این روش اما در شرایطی که به علت کاهش درآمد خانوارها و تورم، خرید مردم کاهش پیداکرده قطعاً چندان مفید نیست چراکه درآمدهای مالیاتی زمانی افزایش می‌یابد که تبادلات مالی، تولید و مصرف افزایش یابد. در شرایط رکودی طبیعتاً نمی‌توان انتظار داشت درآمدهای مالیاتی افزایش معناداری پیدا کند.

مریم یعقوبی

kha​baronline.‎​ir
  • 15
  • 4
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۱
در انتظار بررسی: ۶
غیر قابل انتشار: ۸
جدیدترین
قدیمی ترین
هرسال میگیم دریغ از پارسال,,,دولت پول داشت چ گلی به سرمون زد که الان نداره بخاد بزنه
  • 0
  • 2
مشاهده کامنت های بیشتر
آرمین 2,زندگینامه آرمین 2afm,بیوگرافی آرمین 2afm بیوگرافی آرمین زارعی(ارمین ۲fm)+ عکس

نام اصلی:آرمین زارعی

نام مستعار:آرمین ۲ای اف ام(ارمین ۲fm)

تاریخ تولد:۵ اردیبهشت ماه ۱۳۶۵

زادگاه:تهران، ایران

شغل:خواننده

سبک( ها):پاپ، رپ

ادامه
علی شفیعی,بهترین بازیکن والیبال جهان,خانواده علی شفیعی بیوگرافی علی شفیعی، دومین لژیونر ایران در پست سرعتی زن (+ تصاویر)

ملیت: ایرانی

لقب: شفیعی جوان

متولد: ۳۰ شهریور ماه ۱۳۷۰

محل تولد: آمل، مازندران

قد: ۱۹۹ سانتیمتر 

پست: دفاع وسط

ادامه
پیمان رنجبری,بیوگرافی پیمان رنجبری,پیمان رنجبری بازیکن لیگ یک بیوگرافی پیمان رنجبری بازیکن فوتبال ایران (+تصاویر)

نام: پیمان رنجبری

تاریخ تولد: ۳۰ مرداد ماه ۱۳۷۱

محل تولد: تبریز، ایران

قد: ۱۸۴ سانتی متر 

رشته فعالیت: بازیکن فوتبال ایران

شروع فعالیت در فوتبال: تیم جوانان اردبیل

ادامه
مگ ویتمن,زندگینامه مگ ویتمن,بیوگرافی مگ ویتمن بیوگرافی مگ ویتمن زن میلیاردر اینترنتی (+عکس)

نام کامل: مارگارت کوشینگ ویتمن

تاریخ تولد: ۴ اوت ۱۹۵۶

زادگاه: لانگ آیلند، نیویورک، آمریکا

محل سکونت: اترتون، کالیفرنیا، آمریکا

محل تحصیل: دانشگاه پرینستن، مدرسه بیزنس هاروارد 

شغل: رییس و مدیر عامل اجرایی هیولت پکرد

ادامه
علی لاریجانی,بیوگرافی علی لاریجانی,زندگینامه علی لاریجانی بیوگرافی علی لاریجانی (+عکس)

نام کامل:علی اردشیر لاریجانی

پیشینه:سیاستمدار، هیئت علمی

هیئت دولت:دولت پنجم، دولت ششم

تاریخ تولد:۱۳ خرداد ۱۳۳۶

زادگاه:نجف، عراق

محل تحصیل:دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه تهران

ادامه
نادرشاه,بیوگرافی نادرشاه,زندگینامه نادرشاه زندگینامه نادر شاه افشار

نام کامل:نادر قلی یا نَدَرقلی

لقب ها:نادر قلی بیگ، تهماسب قلی خان، نایب السلطنه، نادر شاه

پیشینه:نخستین شاهنشاه سلسله افشاریان

تاریخ تولد:۳۰ مهر ۱۰۶۷، ۲۸ محرم ۱۱۰۰( قمری)

زادگاه:و کلات نادری پایتخت ایران در دوره افشاریه

دوران سلطنت:۱۱۴۸ تا ۱۱۶۰( قمری)( ۱۲ سال)

ادامه
ابن سینا,ابوعلی سینا,زندگینامه ابن سینا زندگینامه ابن سینا به زبان ساده

نام کامل: ابوعلی حسین بن عبدالله بن حسن بن علی بن سینا

نام های دیگر:ابوعلی سینا، پور سینا، ابن سینا

لقب ها:شیخ الرئیس؛ شرف الملک، حجت الحق شاه زاده اطباء

پیشینه:فیلسوف، دانشمند و حکیم

تاریخ تولد:۱ شهریور ۳۵۹ه‍.ش

محل تولد:بخارا (ازبکستان کنونی)

ادامه
امام علی (ع),زندگینامه امام علی (ع),بیوگرافی امام علی (ع) زندگینامه امام علی (ع)

نام کامل: علی بن ابی طالب

لقب ها:امیرالمؤمنین، مرتضی، اسداللّه، حیدر کرار، سید عرب، سیدالمسلمین، امام المتّقین

تاریخ تولد:۱۳ رجب سال سی ام عام الفیل

محل تولد:کعبه، مکه، حجاز

درگذشت:۲۱ رمضان ۴۰ هجری

مدفن:حرم علی بن ابی طالب، نجف، عراق

ادامه
زکریای رازی,زندگینامه زکریای رازی,زکریای رازی کیست زندگینامه زکریای رازی، فیلسوف معروف ایرانی

نام: ابوبکر محمّد بن زکریای رازی

تاریخ تولد: ۲۵۱ ه‍. ق

تاریخ مرگ: ۳۱ اکتبر ۹۲۵ م

والدین: زکریا بن یحیی

ملیت: ایرانی، عباسی

رشته فعالیت: پزشکی، فلسفه و کیمیاگری

ادامه
ویژه سرپوش