شنبه ۰۲ تیر ۱۴۰۳
۱۰:۲۸ - ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ کد خبر: ۱۴۰۳۰۲۱۱۶۱
نفت و انرژی

 مصلحت‌سنجی منفعلانه و از کف رفتن «میدان آرش»

وزارت نفت,میدان آرش,میدان مشترک نفت و گاز

روزنامه توسعه ایرانی نوشت:دیپلماسی همسایگی دولت سیزدهم بیش از آنکه آورده مشخصی برای کشور داشته باشد، یک مانور داخلی برای دستاوردسازی بوده است. حذف محترمانه ایران از میدان گازی آرش و بهره‌برداری عربستان و کویت از آن بیش از هر زمانی موید ناتوانی دستگاه سیاست خارجی و البته وزارت نفت در بازپس‌گیری حق ایران است.

در روزهای گذشته کویت و عربستان مناقصه توسعه این میدان را برگزار‌ و برداشت روزانه ۸۰۰ میلیون فوت مکعب گاز از این میدان را هدف‌گذاری کرده‌اند.

این دو کشور شرکتی مشترک به نام «الخلیج» را تاسیس کرده‌اند تا به صورت مشترک و واحد، به برداشت از میدان گازی آرش مشغول شوند. موضوعی که مانند سال‌های اخیر واکنش جدی و قاطعی از سوی ایران دریافت نکرده است.

میدان آرش و مناقشه طولانی ایران با همسایگان جنوبی

ایران در حال حاضر ۲۸ میدان مشترک نفت و گاز با همسایگانش دارد و در اکثر میدان‌های در حال بهره‌برداری، از سایر کشورها در میزان تولید عقب مانده است. میدان گازی آرش یکی از آنها است. این میدان در شمال خلیج فارس در سال ۱۳۴۶ توسط شرکت نفتی ژاپنی «ای ـ او ـ سی» ، کشف شد. هرچند که معاون حقوقی رئیسی می‌گوید که میدان آرش را ایران کشف کرده و برای پرهیز از تنش با همسایگانش از آن بهره‌برداری نکرده است. ذخیره در‌جای گاز این میدان ۲۰ تریلیون فوت مکعب و ذخیره نفت درجای آن هم نزدیک به ۳۱۰ میلیون بشکه برآورد می‌شود.

میدان گازی آرش، یکی از میادین استراتژیک توسعه نیافته ایران و با ناحیه بی‌طرف بین کویت و عربستان مشترک است. ایران می‌گوید که تقریباً ۴۰ درصد ساختمان نفتی و گازی میدان آرش در آب‌های ایران واقع شده است.

مشکل اصلی در تعیین مرز دریایی بین طرفین است. ایران و کویت در چهار دهه اخیر بر سر منابع این میدان و در کل تعیین مرزهای دریایی (آبی) با هم اختلاف داشتند. ابتدا فرض بر این بود که میدان آرش فقط میان ایران و کویت مشترک است، اما با لرزه‌نگاری سه بعدی، گستره میدان به سمت عربستان هم گسترش یافت. 

البته اختلاف بر سر این میدان گازی تنها به ایران اختصاص ندارد و کویت و عربستان هم سال‌ها در این زمینه با هم مناقشه داشتند. این دو کشور در سال ۲۰۰۰ برای تقسیم منابع این میدان به تفاهم رسیدند تا جایى که سال ٢٠١٣ شرکت‌های ملی نفت کویت (کی.پی.سی) و آرامکوی عربستان به منظور توسعه میدان نفت و گاز آرش کنسرسیوم (کی.جی.او) را تاسیس و حتی برای توسعه میدان مشترک آرش حفاری یک حلقه چاه اکتشافی را آغاز کردند؛ اما در نهایت در همان سال اختلافات میان این دو کشور عربى بر سر محل استخراج و نحوه شراکت در گاز تولیدى مانع از ادامه همکارى آنها شد.

 دیپلماسی همسایگی دولت سیزدهم بیش از آنکه آورده مشخصی برای کشور داشته باشد، یک مانور داخلی برای دستاوردسازی بوده است. حذف تدریجی و محترمانه ایران از میدان گازی آرش و بهره‌برداری عربستان و کویت از آن بیش از هر زمانی موید ناتوانی دستگاه سیاست خارجی و البته وزارت نفت در بازپس‌گیری حق ایران است

با این حال این دوکشور بار دیگر توافق با یکدیگر را از سر گرفته و در حال رقم زدن حذف محترمانه و تدریجی ایران از این میدان گازی استراتژیک هستند.

سکوت و انفعال دولت رئیسی

دستگاه دیپلماسی ایران بارها گفته که این میدان مشترک است، اما کویت و پس از آن عربستان بر این موضوع اصرار می‌کنند که ایران حقی در این میدان ندارد. بسیاری بر این باورند که دولت ایران باید به دیوان دادگستری بین‌المللی شکایت کند، اما به نظر می‌رسد دولت سیزدهم تمایلی به حقوقی کردن این پرونده ندارد و ترجیح می‌دهد که با سکوت مساله را پیش ببرد.

از دو سال پیش به این سو که دو کشور رسما کارهای بهره‌برداری، انتخاب پیمانکار و نقشه‌های میدان را آغاز کرده‌اند و حالا شاهد توافق عربستان و کویت هستیم، وزارت امور خارجه جز بیانیه صادر کردن و اظهارات خنثای سخنگویش و وزارت نفت بجز سکوت طولانی، هیچ اقدام عملی انجام نداده‌اند.

در تازه‌ترین واکنش وزیر امور خارجه ایران به صورت تلویحی از کویت خواسته موضوعات و اختلافات را در رسانه‌ها مطرح نکند.

حسین امیرعبداللهیان روز گذشته و در حاشیه نشست هیات دولت درباره قرارداد عربستان و کویت در میدان گازی آرش گفت: «این موضوع فنی است از اینکه به رسانه‌ها کشیده شود، اجتناب خواهیم کرد به طرف کویتی هم گفتیم کشیده شدن این موضوع به رسانه‌ها به مصلحت دو طرف نیست. در این رابطه باید مذاکرات فنی و حقوقی انجام شود.»

سخنگوی وزارت امورخارجه هم پیشتر در پاسخ به بیانیه پایانی سفر امیر کویت به مصر که برای ایران هیچ حقی در این میدان گازی متصور نشده بود، گفت: «صدور بیانیه‌‌‌‌‌های تکراری و طرح ادعای یک‌‌‌‌‌جانبه از منظر حقوقی هیچ حقی برای دولت کویت ایجاد نخواهد کرد و به مقام‌‌‌‌‌های این کشور توصیه می‌کنیم از توسل به روش‌های بی‌‌‌‌‌حاصل سیاسی و رسانه‌ای در ارتباط با موضوع حقوقی و فنی میدان مشترک آرش خودداری کنند.» البته او اعلام نکرده که ایران از کدام ابزار حقوقی یا فنی برای گرفتن حقوق خود استفاده کرده است. هرچند خجسته‌مهر، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران گفته که «آمادگی کامل داریم که عملیات حفاری میدان آرش را آغاز کنیم و منابع مالی قابل توجهی را برای طرح توسعه این میدان مصوب کردیم» اما همین وعده را وزیر نفت یکسال پیش هم داده بود و شاهد تحرک خاصی از سوی ایران نبوده‌ایم.

 اکثر مقاماتی که امروز سکان‌دار حکمرانی در کشور هستند پیشتر درباره بی‌اثر بودن تحریم‌ها سخن‌ها گفته بودند. با این حال در روزهای اخیر معلوم شد که تحریم چگونه می‌تواند سرمایه‌ها و فرصت‌های رشد اقتصادی را به نابودی بکشاند. روزی داستان اتوبوس‌های چینی و تهاتر آن با پول نفت و روز دیگر وضعیت اسفناک استخراج از میدان گازی آرش 

حراج سرمایه و خدشه به غرور ملی

رویکرد انفعالی دولت سیزدهم در بازپس‌گیری حقوق ایران و این سرمایه بین نسلی مورد انتقاد جدی قرار گرفته است. هدایت‌الله خادمی، کارشناس انرژی و نماینده پیشین مجلس در رسانه ایکس خطاب به رئیس‌جمهور نوشت:

«وظیفه دولت دفاع از خاک و آب و منابع کشور است و نباید اجازه دهد که کویت به ما زور بگوید. نشسته‌ایم و آنها ادعایشان را جلو می‌برند. همین که عربستان وسط این ماجراست، موفقیتی برای کویت است.»

او تاکید می‌کند: «میدان آرش از ابتدا میدان مشترکی برای ایران و کویت بوده است و کویت برای اینکه بتواند موضع خود را پررنگ کند، عربستان را به این میدان افزود و کم‌کم ایران را حذف کردند.»

سید محمد صحفی، فعال سیاسی و معاون مطبوعاتی در دوران اصلاحات نیزنوشت: «بازدارندگی‌ به این نیست که همسایه‌ها از موشک و پهپاد ما بترسند، بلکه نباید «حق مسلم» ما از مخازن مشترک نفت و گاز در خلیج فارس را «حق ‌انحصاری» خود بخوانند.»

همچنین صباح زنگنه، از کارشناسان روابط بین‌الملل و انرژی می‌گوید: «نقش وزارت خارجه در این رابطه می‌تواند موثر و مهم باشد اما وزارت نفت هم باید اقداماتی انجام دهد. به نظر می‌رسد اهتمام وزارت خارجه و نفت به بخش میادین مشترک کمرنگ بوده است و نیاز به دقت بیشتری دارد.»

واقعیت تحریم و مدیران انکارکننده

تحریم‌های متعدد باعث شده تا کشورهای رقیب ایران با بهره‌گیری از منابع مالی و تکنولوژی شرکت‌های خارجی هر سال میزان بیشتری از میادین مشترک گازی و نفتی برداشت کنند و عقب‌افتادگی تکنولوژیک در کنار همراهی نکردن سایر کشورها در طرح‌های اقتصادی، وضعیت حذف تدریجی و محترمانه را در میدان گازی آرش برای ایران رقم زده است.

حسن مرادی، استاد حقوق اقتصاد و انرژی دانشگاه تهران می‌گوید: «وقتی دو کشور عربستان و کویت با یکدیگر متحد شده‌اند به این معناست که به زودی و در قالب قرارداد‌هایی با شرکت‌های خارجی وارد مرحله استخراج خواهند شد و دقیقا همین جا است که ماجرا پیچیده‌تر از قبل می‌شود. درواقع تا پیش از شروع همکاری با کمپانی خارجی، طرف حساب ایران کشور‌های مدعی بر مالکیت میدان گازی هستند، اما به محض انعقاد قرارداد، یا قراداد‌ها با شرکت‌های خارجی، طرفین دیگری نیز درباره میدان گازی آرش مدعی خواهند شد. »

اکثر مقاماتی که امروز سکان‌دار حکمرانی در کشور هستند در سال‌های گذشته بارها درباره بی‌اثر بودن تحریم‌ها و حتی فواید آن سخن‌ها گفته بودند. با این حال در روزهای اخیر معلوم شد که تحریم چگونه می‌تواند سرمایه‌ها و فرصت‌های رشد اقتصادی را به نابودی بکشاند. نفت و گاز به عنوان ثروت ایران در این فضا تاراج می‌شود. روزی داستان اتوبوس‌های چینی و تهاتر آن با پول نفت و روز دیگر وضعیت اسفناک استخراج از میدان گازی آرش.  

  • 11
  • 6
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
زندگینامه امام زاده صالح زندگینامه امامزاده صالح تهران و محل دفن ایشان

نام پدر: اما موسی کاظم (ع)

محل دفن: تهران، شهرستان شمیرانات، شهر تجریش

تاریخ تاسیس بارگاه: قرن پنجم هجری قمری

روز بزرگداشت: ۵ ذیقعده

زندگینامه امامزاده صالح

باورها و اعتقادات مذهبی، نقشی پررنگ در شکل گیری فرهنگ و هویت ایرانیان داشته است. احترام به سادات و نوادگان پیامبر اکرم (ص) از جمله این باورهاست. از این رو، در طول تاریخ ایران، امامزادگان همواره به عنوان واسطه های فیض الهی و امامان معصوم (ع) مورد توجه مردم قرار داشته اند. آرامگاه این بزرگواران، به اماکن زیارتی تبدیل شده و مردم برای طلب حاجت، شفا و دفع بلا به آنها توسل می جویند.

ادامه
نیلوفر اردلان بیوگرافی نیلوفر اردلان؛ سرمربی فوتسال و فوتبال بانوان ایران

چکیده بیوگرافی نیلوفر اردلان

نام کامل: نیلوفر اردلان

تاریخ تولد: ۸ خرداد ۱۳۶۴

محل تولد: تهران 

حرفه: بازیکن سابق فوتبال و فوتسال، سرمربی تیم ملی فوتبال و فوتسال بانوان

سال های فعالیت: ۱۳۸۵ تاکنون

قد: ۱ متر و ۷۲ سانتی متر

ادامه
محمدعلی جمال زاده بیوگرافی محمدعلی جمال زاده؛ پدر داستان های کوتاه فارسی

تاریخ تولد: ۲۳ دی ۱۲۷۰

محل تولد: اصفهان، ایران

حرفه: نویسنده و مترجم

سال های فعالیت: ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۴

درگذشت: ۲۴ دی ۱۳۷۶

آرامگاه: قبرستان پتی ساکونه ژنو

ادامه
فردریش نیچه نگاهی ژرف به زندگینامه و اندیشه‌های فردریش نیچه

تاریخ تولد: ۱۵ اکتبر ۱۸۴۴

محل تولد: روکن، آلمان

حرفه: فیلسوف و منتقد فرهنگی

درگذشت: ۱۹۰۰ میلادی

مکتب: فردگرایی، اگزیستانسیالیسم، پسانوگرایی، پساساختارگرایی، فلسفه قاره‌ای

ادامه
هدیه بازوند بیوگرافی هدیه بازوند؛ بازیگر کرد سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۲۷ مرداد ۱۳۶۶

محل تولد: بندرعباس، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر

آغاز فعالیت: ۱۳۹۶ تاکنون

تحصیلات: فارغ التحصیل لیسانس رشته مهندسی معماری

ادامه
سانجیو باجاج بیوگرافی سانجیو باجاج میلیارد و کارآفرین موفق هندی

تاریخ تولد: ۲ نوامبر ۱۹۶۹

محل تولد: هندی

ملیت: هندی

حرفه: تاجر، سرمایه گذار و میلیارد 

تحصیلات: دکتری مدیریت از دانشگاه هاروارد

ادامه
محمد مهدی احمدی بیوگرافی محمدمهدی احمدی، داماد محسن رضایی

تاریخ تولد: دهه ۱۳۶۰

محل تولد: تهران

حرفه: مدیرعامل بانک شهر

مدرک تحصیلی: دکترای اقتصاد واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران، کارشناسی ارشد علوم اقتصادی دانشگاه تهران، کارشناسی اقتصاد بازرگانی دانشگاه شهید بهشتی

نسبت خانوادگی: داماد محسن رضایی، برادر عروس قالیباف، برادر داماد رحمانی فضلی

ادامه
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
ندا قاسمی بیوگرافی ندا قاسمی؛ بازیگر تازه کار و خوش چهره تلویزیون ایران

چکیده بیوگرافی ندا قاسمی

نام کامل: ندا قاسمی

تاریخ تولد: ۳۰ خرداد ۱۳۶۰

محل تولد: کرمانشاه

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر، مجری و صداپیشه

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

تحصیلات: دکترای شیمی آلی

ادامه
ویژه سرپوش