چندي پيش خبر آمد كه تركمنستان عليه ايران به ديوان داوري لاهه بهعلت ادعاي طلب از ايران، شكايت برده است؛ شكايتي متقابل عليه شكايتي كه ايران در حال تنظيم آن است. ماجرا از آن قرار است كه ايران معتقد است تركمنستان علاوهبر آنكه گاز بيكيفيت در اختيار ايران قرار داده، براساس قرارداد قيمت بالاي گاز را هم كاهش نداده و همچنين ژانويه سال گذشته با قطع بياطلاع گاز، به تأسيسات گازي ايران خسارت وارد كرده است. تا اينجا پيداست شكايت يكمنظوره تركمنستان با شكايت سهمنظوره ايران طرف است.
بااينحال، دو معاون وزير نفت در گفتوگو با «شرق» معتقدند تلاش داريم كه بهسبب حسن همجواري با اين كشور همسايه، با مذاكرات مشكل را حل كنيم و اگر نشد به ديوان داوري لاهه شكايت ببريم. بر مبناي قرارداد خريد و فروش گاز بين شركت ملي گاز ايران و شركت تركمنگاز، قرار بوده تركمنها حدود ٣٠-٤٠ميليون متر مكعب در روز، به ايران گاز بفروشند. ژانويه سال گذشته، آنها گاز را به روي ايران قطع كردند و دليل آنها هم اين بود كه ايران بدهيهاي خود را پرداخت نكرده است.
دعواي دو سويه ايران و تركمنستان
عليرضا زمانينيا، معاون امور بینالملل و بازرگانی وزارت نفت، در گفتوگو با «شرق» دراينباره ميگويد: اين دعوا بين دو شركت ادامه داشته و هم ايران گفت اگر اختلافات حل نشود به ديوان داوري لاهه شكايت خواهد كرد و هم آنها گفتهاند كه اگر اختلافات حل نشود، به ديوان داوري مراجعه خواهند كرد. اين ماجراي ديوان داوري اكنون بسيار جدي شده است، زيرا دو شركت به تفاهمي نرسيدهاند. آنها معتقدند كه ١,٥ميليارد دلار از ايران طلب دارند و شركت گاز ايران نيز معتقد است در همين حدود، عليه شركت تركمنگاز ادعا دارد.
زمانينيا ادامه ميدهد: همه اين ارقام مورد ادعاي تركمنگاز مربوط به قبل از سال ١٣٩٢ است. از سال ٩٢ به اين سو، ايران هر چقدر گاز از اين شركت خريداري كرده، رقم آن را پرداخت كرده است. حتي بخشي از بدهي قبل از سال ١٣٩٢ را هم پرداخت كرده است. به گفته او، ايران معتقد است تركمنستان، گاز را در كيفيتي كه در قرارداد ذكر شده است، به ايران نفروخته و همچنین با قطع گاز خساراتي را به ما تحميل كرده است. بنابراين مسئله ارجاع به داوري جديتر شده و هر دو شركت بهدنبال اين مسئله هستند كه شكايت خود را به ديوان داوري لاهه ارجاع دهند.
حسن همجواري را در نظر ميگيريم
حميدرضا عراقي، معاون وزیر نفت در امور شرکت ملی گاز ایران نيز در گفتوگو با «شرق» از ريز ماجرا ميگويد. به گفته او، اين اختلاف، اختلافي تجاري بين شركت ملي گاز ايران و شركت تركمنگاز است كه سعي داريم ابتدا از طريق مذاكره حل شود، اما براساس قانون اگر به توافق نرسيديم، به ديوان داوري لاهه شكايت خواهيم برد.
عراقي ادامه ميدهد: ما معتقديم قيمتها بالاست و تركمنستان بايد قيمتها را كاهش دهد و اين مسئله را نيز به آنها اعلام كردهايم. در حقيقت، طبق قانون بايد قيمتها را كاهش دهند اما چنين نكردهاند. او تأكيد ميكند: ايران درحالحاضر مشكل گاز ندارد و شرايط بهنحوي است كه گاز بيكيفيت تحويل نميگيريم و آنچه در روابط بين دو كشور برقرار است، صرفا حسن همجواري و ايجاد درآمد براي اين كشور همسايه است.
گاز بيكيفيت تركمنستان را تحويل نگرفتيم
معاون وزیر نفت در امور شرکت ملی گاز ایران با اشاره به اينكه به تركمنستان كمك كرديم تا از طريق سوآپ، گاز را در اختيار ايران قرار دهد، ميگويد: كمك كرديم كه تركمنستان سوآپ گاز كند. منتها به سواپگران اعلام كرديم كه گاز بيكيفيت تحويل نميگيريم و حتما بايد كيفيت گاز را چك كنند. درعينحال، به تركمنستان هم اعلام كرديم كه كيفيت گاز را مطابق استانداردها رعايت كنند.
عراقي با اشاره به اينكه ايران درحالحاضر مشكلي براي تأمين گاز كشور ندارد، ميافزايد: مشكل گازي در كشور نداريم. توليد گاز كشور بهنحوي است كه تأمين گاز كشور انجام ميشود و فقط بهسبب حسن همجواري با همسايگان است كه كمك ميكنيم كه با توجه به راه بستهاي كه تركمنستان دارد، گاز را به ايران از طريق ارمنستان و جمهوري آذربايجان سوآپ كند و سواپر ايراني هم كارش را انجام ميدهد و حق گاز سوآپ ايران را هم ميدهد، اما قرار نيست گاز بيكيفيت تحويل دهند.
اين مقام مسئول بیان کرد: اگر کیفیت گاز در قرارداد تا حدي پایین باشد بايد جريمه بدهند و از يك حدي به بالا بيكيفيت باشد نميتوانيم تحويل بگيريم. اكنون كيفيت گاز تا حدي پايين آمده كه قابل تحويلگرفتن نبود و بههميندليل از سوآپر تحويل نگرفتيم. دليل ادعاي داوري كه داريم گاز بيكيفيتي است كه تحويل گرفتيم اما رنج آن رنجي است كه قابل قبول بوده اما مشمول جريمه ميشود.
به گفته او، تركمنستان اكنون بر سر كيفيت گاز با روسيه هم دچار مشكل است و روسيه نيز عليه تركمنستان به ديوان داوري شكايت برده است.
معاون وزیر نفت در امور شرکت ملی گاز ایران ميگويد: اگر به توافق برسيم مذاكره كنيم بهتر است و اگر مذاكره جواب ندهد، داوري در قرارداد بهعنوان راه آخر در نظر گرفته شده است.
فرصت دوباره ايران به تركمنستان
عراقي با بيان اينكه درحالحاضر دو طرف علاقهمند به داوري شدهاند، ادامه ميدهد: با اينحال، حتي اگر به داوري برويم، باز هم بحث مذاكره تمام نميشود، اما چون آنها به تعطيلات ژانويه خوردهاند، شرايط مذاكره متوقف شده است. باوجوداين، اگر بعد از تعطيلات آنها براي مذاكره اقدام كنند، ترجيح ميدهيم بهسبب حسن همجواري و حفظ روابط تجاري و روابط خارجي، با مذاكره مشكل را حل كنيم.
ادعاي سهجانبه ايران عليه عربستان
اين مقام مسئول با اشاره به اينكه دو طرف با مدرك و دليل، يكسري ادعاها مطرح كردهاند، به بيان ادعاهاي ايران پرداخته و ميگويد: تركمنستان فقط ادعاي طلب را مطرح ميكند، اما ايران بحث كمي و كيفي، بالابودن قيمت و خسارتي را كه به خاطر قطع گاز در اوايل ژانويه بدون هماهنگي با ايران به ما تحميل شده است مطرح ميكند.
با اين حال، عراقي ميزان خسارت وارده را به سبب آنكه از بعد حقوقي امكان اعلام آن وجود ندارد، مخفي نگاه ميدارد.
معاون وزیر نفت در امور شرکت ملی گاز ایران با اشاره به اينكه اكنون نزديك به پايان فرصت ششماهه جمعآوري داده و مدارك هستيم، ميگويد: منتظر هستيم پايان تعطيلات ژانويه فرا برسد و ببينيم تركمنستان وارد مذاكره مجدد خواهد شد يا خير، اما عملا هر نوع تصميمگيري در اين زمينه تا پيش از عيد، تعيين تكليف خواهد شد.
عراقي با اشاره به اينكه پيش از اين اختلافنظرها نقطه ضعف تأمين گاز ايران در استان مازندران بود، ميگويد: به دليل اينكه قرارداد با تركمنستان داشتيم و سهم تركمنستان را در برنامهها در نظر گرفته بوديم، تأمين گاز داخلي براي منطقه را كنار گذاشته بوديم، اما وقتي متوجه شديم به تركمنستان نميتوان اطمينان كرد و امكان دارد با قطع گاز ما را تحت فشار قرار دهند، خط كياسر نكا را از دو، سه سال پيش آغاز كرديم كه امسال به بهرهبرداري رسيد و اكنون فشار گاز در مازندران، خراسان و سمنان مثل فشار گاز در عسلويه است.
به گفته او، ايران در تلاش است صرفا به سبب اختلافات گازي، روابط دو كشور تحت تأثير قرار نگيرد. با اين حال، اگر كار به ديوان داوري لاهه بكشد، هرچه تصميمگيري كنند انجام خواهيم داد.
معاون وزیر نفت در امور شرکت ملی گاز ایران با اشاره به اينكه تأمين گاز از عسلويه، خانگيران، ايلام، كنگان و... تا ٤٠سال آينده فراهم است، ادامه ميدهد: در برنامه ششم حتي در نظر گرفته شده صادراتي را كه اكنون ٤٠ ميليون مترمكعب در روز است به ٢٠٠ ميليون مترمكعب در روز برسانيم.
او با بيان اينكه اكنون ١٥٠ ميليون مترمكعب در روز فقط به نيروگاهها اختصاص دادهايم، ميگويد: در همين مقطع در سال گذشته ٣٠ ميليون مترمكعب به نيروگاهها اختصاص داده بوديم و آنها ١٠٠ميليون گازوئيل و مازوت مصرف ميكردند كه هوا را به شدت آلوده ميكرد، اما در حال حاضر به تمام نيروگاهها گاز ميدهيم و اصلا گازوئيل و مازوت مصرف نميشود. در واقع ١٠٠ميليون مترمكعب گاز ميدهيم كه ٥٠ميليون دلار ميارزد كه كار بزرگي است. به همين سبب با قدرت و قوت ميگوييم گاز بيكيفيت تحويل نميگيريم.
عراقي با اشاره به اينكه هرچقدر همسايگان وضعشان از نظر درآمدي بهتر باشد براي ايران هم بهتر است، ميافزايد: تركمنستان كشور بيآزاري در همسايگي ماست و سعي داريم با تفاهم مشكلات را حلوفصل كنيم.
شكوفه حبيبزاده
- 12
- 6
