یکشنبه ۰۶ آذر ۱۴۰۱
۱۶:۲۱ - ۱۲ مهر ۱۴۰۱ کد خبر: ۱۴۰۱۰۷۰۹۲۳
آموزش و پرورش

سیاست های عجیب در تغییرات کتاب درسی: کتاب‌ها را ببندید تا تاریخ بگویم!

حذف تصویر مقبره کورُش ،اضافه کردن ریش به چهره پدر خانواده،حذف نام شاعران، حذف خیانت های روسها و...

تغییرات کتاب درسی,حذف نام شاعران

فهرست تغییرات اعمال‌شده در کتاب‌های درسی از دستکاری در روایت دست‌اندازی‌های روس‌ها در کتاب تاریخ معاصر، حذف نام یا دست بردن در آثار و سروده‌های نویسندگان و شاعران نامدار و جایگزینی آنها با آثار شعرای دست‌چندم، حذف تصویر مقبره و مطلب کوتاهی درباره حکمرانی عدالت‌گسترانه کورُش هخامنشی، اضافه کردن ریش به چهره پدر خانواده در کتاب فارسی دوره دبستان، حذف تصویر نقاشی دختربچه‌ها از جلد کتاب درسی با توجیهاتی مثل «انگار یکی از دخترهای روی جلد در حال رفتن به سمت یکی از پسرهاست که او را بغل کند!» و… بسیار طولانی است.

اما تغییراتی که در محتوای کتاب‌هایی چون «جامعه‌شناسی»، «فلسفه»، «تاریخ معاصر» و… صورت گرفته به حدی است که آنها را به کلی از حیز انتفاع انداخته و بیش از آنکه به کار آشنایی و علاقه‌مند کردن دانش‌آموزان با مبانی و مفاهیم علوم انسانی بیاید؛ این کتاب‌ها را در حد فضایی برای انتشار بیانیه‌ها و سرمقاله‌های روزنامه‌های یک جریان خاص تنزل سیاسی داده است. بی‌جهت نیست که کتاب‌های درسی رشته‌های انسانی کمترین مرجعیت علمی پیدا نکرده‌اند و به محض پایان دوره تحصیلی به کلی و برای همیشه رها می‌شوند.

با این حال به نظر می‌رسد تمرکز مدیران ارشد و سیاست‌گذاران نظام تعلیم و تربیت بر «مدرسه» بیش از آنکه متاثر از علایق و گرایش‌های سیاسی آنها باشد، از آن جهت است که دوره نسبتا طولانی حضور کودکان و نوجوانان در آن محیط را فرصتی برای (به زعم خود) تربیت مذهبی ـ سیاسی نسل آینده تعریف کرده‌اند. بدیهی است که در اهمیت و ماندگاری آموزه‌ها و تجارب انسان‌ها در دوره کودکی و نوجوانی و انتقال ارزش‌های ملی، اخلاقی، فرهنگی و... بحثی نیست؛ اما مساله نظام آموزشی در ایران از جایی شروع می‌شود که «رویکرد اشباع دینی» تنها نقشه راه مدرسه برای پرورش نسلی دین‌دار و وفادار مشخص شده است. حساسیت بر این کارویژه مورد انتظار از مدرسه و نظام آموزشی به اندازه‌ای زیاد است که همه کارکردهای دیگر نهاد مدرسه ذیل این ماموریت تعریف و براساس همان شاخص، میزان موفقیت یا ناکامی مدیران قضاوت می‌شود.

از همین روست که به‌رغم بیان ادعاهای مکرر و سر دادن شعارهایی چون برگزاری «کرسی‌های آزاد اندیشی»، تشکیل «هیات‌های اندیشه‌ورز» در مدارس و... به هیچ‌رو اجازه ورود و فعالیت گفتمان‌های رقیب و منتقد در این حیطه داده نمی‌شود و یک دیدگاه مدرسه را ملک طلق خود در بازتولید و ترویج گفتمان مورد علاقه خود می‌داند.

سال‌ها پیش دکتر خسرو باقری، از صاحب‌نظران برجسته تعلیم و تربیت ضمن انتقاد از این رویه گفته بود: «[به گمان خود می‌خواهند] چشم و دل نسل نو را از نشانه‌ها و علائم مذهبی انباشته و پیوسته آنها را چه در کتاب‌های درسی و محیط مدرسه و چه در موقعیت کلان‌تر در جامعه، در معرض بارش علائم و اطلاعات مذهبی خود قرار دهند. چاشنی فشار و تنبیه نیز به درجات مختلف با این رویکرد، همراهی می‌کند. اما رویکرد اشباعی، قابلیت کافی برای مهار بحران تربیت دینی نخواهد داشت؛ زیرا منطق زیرساز این رویکرد، تلقین و الزام است و چنین منطقی، حتی در صورت موفقیت، تنها می‌تواند به شکل‌گیری شبه‌تربیت منجر شود.»

پرواضح است که رویکرد اشباع دینی تنها در تغییر محتوای کتاب‌های درسی و حذف هر جمله، بیت، نام شخصیت، تصویر و... که ظرفیت به‌چالش کشیدن گفتمان مطلوب را دارد، منحصر نمانده و در سایه ترس و محافظه‌کاری یا همراهی مدیرانی از جنس کاسه‌های داغ‌تر از آش، سایر حوزه‌ها به‌ویژه فعالیت‌های پرورشی و فوق‌برنامه در مدارس را هم به انحصار خود درآورده است.

اما نکته باریک‌تر از مو آنجاست که معمولا سرکنگبین صفرا فزاید و سیاست‌های آمرانه و منحصرا از بالا به پایین که به دانش، تجربه و نظرات کارشناسی معلمان مجرب و متخصص بی‌توجهی و بی‌تفاوتی نشان می‌دهند؛ باعث گسترش دل‌زدگی و روی‌گردانی قاطبه معلمان و دانش‌آموزان از اهداف مورد انتظار می‌شود.

در تازه‌ترین نمونه‌های این اعلام بی‌نیازی از مشورت و جلب همکاری معلمان در تدوین مطالب کتاب‌های درسی، پیشنهادات حوزه علمیه قم برای اصلاح کتاب‌های درسی بود که پرسش‌ها و ابهام‌های بسیاری برای فعالان و کنش‌گران حوزه تعلیم و تربیت به وجود آورد، اما پیگیری‌ها برای اطلاع از چیستی و محتوای این پیشنهادات به علت «محرمانه» اعلام شدن آن از سوی آموزش و پرورش بی‌نتیجه ماند!

طبیعی است که محرم ندانستن جامعه (به ویژه جامعه معلمان) نسبت به تغییرات در مهمترین ابزار کار آنها در کلاس‌های درس و بی‌توجهی به نظرات آنها واکنش مناسبی نخواهد داشت و معلمان هم تعهدی به گام نهادن و همراهی در مسیری که کمترین توجهی به نظرات آنها نشده، احساس نخواهند کرد. حکایت طنزی از یک معلم تاریخ که هر جلسه به دانش‌آموزان‌اش می‌گفت: «کتاب‌هایتان را ببندید تا به شما «تاریخ» بگویم و بعد از آن کتاب را باز کنید تا برای شما «سوال امتحانی» مشخص کنم» اشاره به تبعات همین بی‌توجهی‌ها به دانش، تجربه و نظرات کارشناسی نیروی انسانی (به مثابه مهمترین عامل) در مسیر آموزش دارد.

مجید علیپور،کارشناس حوزه آموزش

hammihanonline.ir
  • 19
  • 3
۵۰%
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۲
در انتظار بررسی: ۱۳
غیر قابل انتشار: ۱۴
جدیدترین
قدیمی ترین
انشالله بزودی خودشون میرن تو کتابهای تاریخ تا عبرتی بشن برای ....
ملتی که تاریخ خود را نادیه بگیرد مجکوم به فناست مثل قطع کردن جریان تنفس یک فرد بشوید
مشاهده کامنت های بیشتر
افسانه بایگان,بیوگرافی افسانه بایگان,عکس افسانه بایگان بیوگرافی افسانه بایگان بازیگر و ماجرای کشف حجابش (+ تصاویر)

تاریخ تولد:۱۳۴۰/۱۰/۲۶

محل تولد:تهران

ملیت:ایرانی

وضعیت تاهل:متاهل

پیشه:هنرپیشه

ادامه
میریام فارس,بیوگرافی میریام فارس,میریام فارس خواننده لبنانی بیوگرافی میریام فارس خواننده، رقاص و بازیگر لبنانی (+ تصاویر)

متولد:۳ مهٔ ۱۹۸۳ روستای كفر شلال٫ جنوب لبنان

ملیت:لبنانی

سبک( ها):پاپ عربی

حرفه( ها):خواننده، رقاص، بازیگر

زمینهٔ فعالیت:موسیقی

ادامه
داوود عابدی,بیوگرافی داوود عابدی,داوود عابدی مجری بیوگرافی داوود عابدی، گوینده و مجری سابق صدا و سیمای ایران (+ تصاویر)

زاده:یک تیر ۱۳۵۴

زادگاه:تهران

تحصیلات:کارشناسی روزنامه نگاری

پیشه:مجری و گوینده خبر

ملیت:ایرانی

ادامه
سحر زکریا,بیوگرافی سحر زکریا,عکس سحر زکریا بیوگرافی سحر زکریا و ماجرای کشف حجابش (+ تصاویر)

زمینه فعالیت:بازیگر

تولد:۲۸ آذر ۱۳۵۲

محل تولد:اراک 

ملیت:ایرانی

بیوگرافی سحر زکریا

زمان و محل تولد سحر زکریا به تاریخ ۲۸ آذر ۱۳۵۲در اراک برمی گردد. مادر این بازیگر، اهل شمال بود و اصلیت پدرش که به عنوان مهندس برق، فعالیت داشت؛ از اراک بود. همین امر باعث شد که سحر تا مقطع پنجم ابتدایی در شهرهای مختلفی زندگی کند. با این که محل تولد سحر، گیلان بوده است ولی پدرش برای او از اراک، شناسنامه گرفته است. سحر دارای یک خواهر میباشد که کوچکتر از خودش است و متاهل شده و در حال حاضر ، فرزند دارد.

ادامه
المیرا شریفی مقدم,عکس المیرا شریفی,تصاویر خانم المیرا شریفی مقدم المیرا شریفی مقدم، گوینده و مجری ایرانی (+تصاویر خانوادگی)

سال تولد:۱۳۶۰

محل تولد:تبریز

تحصیلات:دانشجوی رشته میکروبیولوژی

پیشه:گویندگی خبر

ملیت:ایرانی

وضعیت تاهل:متاهل

ادامه
کتانه افشاری نژاد,بیوگرافی کتانه افشاری نژاد,زندگینامه کتانه افشاری نژاد بیوگرافی کتانه افشاری نژاد، بازیگر سینما و تئاتر (+ تصاویر)

تاریخ تولد:۳ مرداد ۱۳۵۲

محل تولد:تهران

فعالیت:بازیگر و گوینده

سالهای فعالیت:۱۳۷۰- تاکنون

ملیت:ایرانی

ادامه
شقایق دهقان,بیوگرافی شقایق دهقان,عکس شقایق دهقان بیوگرافی شقایق دهقان بازیگر و نویسندهٔ ایرانی (+ تصاویر)

زاده:۴ اسفند ۱۳۵۷

زادگاه:آلمان

وضعیت تاهل:متاهل

ملیت:ایرانی

سمت:بازیگر و نویسندهٔ ایرانی

ادامه
خزر معصومی,بیوگرافی خزر معصومی,عکس های خزر معصومی بیوگرافی خزر معصومی و ماجرای کشف حجاب او (+ تصاویر)

زاده:۱۳۶۰

زادگاه:تهران

ملیت:ایرانی

سمت:بازیگر

تحصیلات:فارغ التحصیل رشته حقوق

ادامه
دنیا مدنی,بیوگرافی دنیا مدنی,عکس های دنیا مدنی بیوگرافی دنیا مدنی بازیگر سینما و تئاتر (+ تصاویر)

زمینه فعالیت:سینما، تلویزیون، تئاتر

متولد:۱۳ تیرماه ۱۳۶۹ تهران

پیشه:بازیگر

سال های فعالیت:۱۳۹۱- تاکنون

تحصیلات:طراحی لباس

ادامه
ویژه سرپوش